Новости за 21.04.2021

پکتیا کې نږدې ۲۰ تولیدي کارخونې او مؤسسې د بېلابېلو ستونزو له امله تړل شوې دي. پانګوونکي وایي د کورنیو محصولاتو نه‌ملاتړ او ورسره د کرونا وبا پراخېدا پاتې هغه هم د درېدو له ګواښ سره مخامخ کړې دي.  صدیق خان د پکتیا په مرکز ګردېز کې د ټوکر اوبدنې کارخونه چې لسګونه کسان په‌کې د ټوکرو په تولید بوخت دي، د یوې مناسبې پانګې په لګولو جوړه کړې ده، خو وایي هغسې ونه‌چلېده چې زړه‌یې و او نوره‌یې پرانیستې نه‌شي ساتلی. صدیق خان وايي: "زموږ کارخانه ځکه سقوط شوه چې بهرني تولیدات زیات و، زموږ تولیدات چا نه‌اخیستل،... Читать дальше...

د امریکایې ځواکونو د مرکزي قومندانۍ مشر جنرال فرانک مک کینزي وایې ، له افغانستان څخه د ټولو امریکایې سرتیرو وتل له ترهګرۍ سره مبارزه ستونزمنوي ، خو نوموړي د امریکا د وسلوالو ځواکونو د خدماتو کمیټې په یوې غونډي کې پرون وویل چې دا کار ناممکن ندی. » په دې اړه نور په دې ویډیو کې وګورئ او له خپلو دوستانو سره یې شریکه کړئ.

د جرمني دفاع وزارت وایي، په افغانستان کې د ناټو د غوڅ ملاتړ مأموریت په چوکاټ کې شاملو د دې تړون د نورو متحدانو له پوځي پلان جوړوونکو سره خبرې روانې دي چې د جولای تر څلورمې پورې نړیوال ځواکونه له دې هېواده ووځي. د اسوشیټډ پرس خبري اژانس د راپور له مخې که پر دې موافقه وشي، نو به له ټاکلې نېټې چې له افغانستانه د امریکایي ځواکونو د وتلو لپاره ټاکل شوې، څه باندې دوه میاشتې مخکې د ناټو په مشرۍ نړیوال ائتلاف ځواکونه له افغانستانه ووځي. د امریکا د ولسمشر جو بایډن د پرېکړې له مخې ټول امریکایي ځواکونه... Читать дальше...

د افغانستان په ښوونځیو کې د ښوونکو کموالی یوه جدي ستونزه چې تر اوسه پر ځای پاتې ده. په کابل او ځینو ولایتونو کې زده‌کوونکي شکایت کوي چې په ورځ کې یې یو یا څو درسي ساعتونه د ښوونکو د کمښت له امله له درس پرته ضایع کېږي. د کابل ښار د رحمان مېنې د نجونو لېسې زده‌کوونکې زهرا د چهارشنبې په ورځ «۱۴۰۰ کال د غويي ۰۱» ازادي راډیو ته وویل، د دغه ښوونځي زده‌کوونکي د تعلیمي کال له پیل نه تر اوسه پورې د ښوونکو له کموالي سره مخ دي. زهرا وايي: "یوه میاشت کېږي چې درسونه پیل شوي، خو د انګلېسي ښوونکی نه‌لرو،... Читать дальше...

عابد نظري، هغه کس چې له خپلو دوو زامنو سره‌یې په جوزجان ولايت کې د غاليو د بیا ترمیم دودیزه حرفه ژوندۍ ساتلې ده. عابد نظري له هغه څو کسانو دی چې په جوزجان کې په ډېرو کمو امکاناتو او وسایلو سره دا چاره مخته وړي. په دې راپور کې د غالیو د بیا ترمیم حرفې او د عابد نظري کار ته لنډه کتنه شوې ده.

‎د افغانستان د سولې لپاره د استانبول د ناستې د ځنډ له اعلان وروسته، د دغه هېواد د سولې په چارو کې د دولت وزیر وایي، طالبان د خبرو مېز ته کېناستو ته لېواله نه‌دي. ‎سید سعادت منصور نادري د چهارشنبې په ورځ «۱۴۰۰ کال د غويي ۰۱» د ولسي جرګې په استجوابیه غونډه کې د سولې په ټولو کنفرانسونو کې د افغان حکومت د چمتووالي خبره وکړه. ښاغلی نادري زیاتوي: "دا چې درې ځلې دی چې ناسته ځنډېږي، موږ بشپړ چمتووالی لرو، خو له بده مرغه د طالبانو تحریک له لوري د سولې د مذاکراتو په مېز کې د ګډون لپاره هېڅ ‌‌‌‌‌‌ډول لېوالتیا... Читать дальше...

د پاکستان په سیند صوبه کې ځینې هندوې کورنۍ دعوه کوي چې لوڼه یې په زور مسلمانېږي او مسلمانو هلکانو ته ودېږي. دوی تور پورې کوي چې د ګوټکي ضلعې د برچونډي شریف درګاه مشران د هندوانو مذهب بدلوي. خو د درګاه مشران دا تور په کلکه ردوي او وايي، په زور د خلکو د مسلمانولو یوه قضیه هم نشي ثابتېدای. د بشري حقونو فعالان د هندوانو دعوې مني خو وايي، په زور د مذهب بدلول ثابتول خورا ګران کار دی. موږ په سیند کې د دین بدلولو پېښې پلټلي او دا ځانګړی مستند فلم مو جوړ کړی. کتونکو تاسې هم کولای شئ چې تر دې فلم لیدو وروسته دې ته ورته کیسې راسره شریکې کړئ. Читать дальше...

په پاکستان کې د څو ورځو تر مظاهرو او اخ و ډب وروسته د حکومت او تحريک لبيک ترمینځ د اپرېل پر ۲۰مه يو تړون وشو چې له مخې يې حکومت د تحريک لبيک غوښتنې منلې دي. په دې کې یوه هم له پاکستانه د فرانس سفير د اېستلو هم ده. د پاکستان حکومت په دې اړه وار له مخه په قامي اسمبلۍ کې پرېکړه لیک وړاندې کړی دی. د مشال تر رڼا لاندې بحث کې د دې موضوع په مختلفو اړخونو بحث شوی دی.

د افغانستان د فوټبال فدراسیون وايي، په لومړي ځل د فوټبال اسیايي لوبو ته افغان لوبڅاران د لوبڅارنې لپاره بلل شوي دي. د دغه فدراسیون ویاند فیروز مشعوف نن ازادي راډیو ته وویل، د هېواد د فوټبال نامتو لوبڅاران حلیم اقا شېرزاد او ننګیالی سادات به د (اسیا کلپونو جام) سیالیو کې چې د مې میاشتې په ۲۱مه نېټه د اسیا په لوېدیځ د اردن په امان ښار کې جوړېږي لوبڅارنه وکړي. د (اسیا کلپونو جام) فوټبال سیالۍ د اسیا له غوره لیګ وروسته د اسیا د فوټبال کنفدراسیون رسمي دوهم ټورنمنټ دی چې د اسیا د مرکز، لوېدیځ او سوېل زونونو د غوره کلپونو ترمنځ جوړېږي.

له تېرو څو ورځو راهيسې د کندز ولايت په یو شمېر ولسوالیو او دغه‌راز د ښار په څنډو کې جګړو زور اخیستی چې د کندز د خلکو ورځنی ژوند یې نور هم ستونزمن کړی دی. دغه نښتې او بریدونه د روژې له رابره کېدو سره په کندز کې زیات شوي چې د دې ولایت خلک‌یې ان د سولې د روانو هڅو په اړه نهیلي کړي دي. وسله‌والو طالبانو د دې ولایت په خان‌اباد، امام صاحب، چهار درې او ګلتپې ولسوالیو او دغه‌راز د کندز ښار ته نږدې سیمو کې د دولتي ځواکونو پر پوستو بریدونه زیات کړي او ډېر کله د کندز ښار په منځ کې د ډزو غږونه اورېدل کېږي. Читать дальше...

د جګړو او ناامنيو ترڅنګ وچکالي بله هغه جدي ستونزه ده چې د افغانانو ژوند ګواښي. د سره صلیب او سرې میاشتې نړیوال فدراسیون (IFRC) په خپل تازه راپور کې ویلي چې روان ۲۰۲۱ کال کې به په افغانستان کې د نفوس یو پر درېیمه برخه، یعنې ۱۳ ملیونه وګړي د خوړو خوندیتوب نه‌لري او د وچکالۍ له امله به د خوراکي توکو له کمښت سره مخ شي. دغه فدراسیون په خپل دغه راپور کې د خوړو د نه‌خوندیتوب دغه وضعیت د اندېښنې وړ بللی او له مرسته کوونکو هېوادونو یې غوښتي چې د وضعیت د ښه کولو لپاره مرسته وکړي. د افغاني سرې میاشتې... Читать дальше...

فاربس (Forbes) مجلې د افغانستان روبات جوړوونکې نجونې د اسیا په کچه د ۳۰ هغو پوهانو، نوښتګرو او پانګه‌والو په ډله کې راوستلي چې تر ۳۰ کلونو کم عمرونه لري. د دغې مجلې په وینا پنځو افغان پېغلو د 'کووېډ-۱۹' ناروغانو ته د مصنوعي اکسیجن (وینتېلاتور) سپکه وسیله تولید کړې ده.  تمه دا ده چې له دې وسیلې نه د ناروغانو په درملنه کې ګټه واخیستل شي.  فاربس په خپلې دې ګڼه کې سمیه فاروقي، ایدا حیدرپور، الهام منصور، فلورانس پویا او دیانا وهاب‌زاده د روباتیک ډلې غړې یادې کړې دي.

جرمني پلان لري د جولای میاشتې تر څلورمې نېټې له افغانستانه د خپلو ټولو ځواکونو پر وتلو غور وکړي.  د جرمني خبري اژانس (ډي.پي.اې) او فرانس پرس اژانس د جرمني د دفاع وزارت په حواله ویلي، د دې پرېکړې په اړه‌یې قانون جوړوونکو ته معلومات ورکړي دي. د دغه وزارت یوه ویاند ویلي، په دې اړه له ناټو سره مشوره روانه ده. دا ګام د امریکا او ناټو د هغه اعلان له مخې پورته کېږي چې تېره اوونۍ یې وویل، د راتلونکې سپټمبر میاشتې تر ۱۱مې خپل ټول ځواکونه له افغانستانه باسي. دا نېټه د امریکا او طالبانو د دوحې هوکړه کې له راغلې نېټې څه باندې څلور میاشتې ځنډ ښيي. Читать дальше...

د امریکا د یوې محکمې منصفه پلاوي د پولیسو پخوانی افسر دیریک شاوون په میناپولیس ښار کې د تورپوستي امریکایي جورج فلوېډ په وژنه کې مجرم وپېژنده.  دغه ۱۲ کسیز پلاوي پرون سې شنبه (د وري ۳۱مه) لس ساعته بحثونه وکړل او ۴۵ کلن شاوون یې د وژنې په تورونو مجرم وپیژند.  شاوون اوس له لسګونه کاله قید سره مخامخ دی.  متخصصانو ویلي، دا افسر به د استناف غوښتنه وکړي.  مجرم پېژندل شوي پخواني افسر تېرکال په مې میاشت کې د یوه تورپوستي امریکایي جورج فلوېډ پر مرۍ ۹ دقیقې زنګون ایښي و چې وروسته هغه سا ورکړه.  د... Читать дальше...

د بښنې نړیوال سازمان وایي، په ۲۰۲۰ میلادي کال کې په نړۍ کې د اعدامونو کچه په لږ تر لږه  یوې لسیزه کې ټیټې کچې ته رسیدلې ده.  په لندن کې مېشت دغه سازمان پرون سې شنبه (د وري ۳۱مه) په نړۍ کې د اعدامونو په اړه خپل راپور خپور کړ.  راپور کې راغلي، ایران او ۱۷ نورو هېوادونو تېر کال د کرونا وبا له ګواښ سره سره هم اعدامونه اجرا کړي دي.  د دوی موندنې ښيي چې ۲۰۲۰ میلادي کال کې ۴۸۳ کسان اعدام شوي چې د ۲۰۱۹ کال پرتله ۲۶ فیصده کموالی ښيي.  پروسږ کال ایران ۲۴۶، مصر ۱۰۷، عراق ۴۵ او سعودي عربستان ۲۷ تنه اعدام... Читать дальше...

د اروپا د درملو د تنظم اداره وایي، د جانسن اېنډ جانسن واکسین او د وینې د کلکېدو ترمنځ ډېره ( وړه احتمالي) اړیکه شته.  دغه اداره ټینګار کوي چې د کرونا ضد دغه واکسین ګټې د هغه د احتمالي ګواښ پرتله ډېرې دي.  د اروپا د درملو ادارې دا اعلان پرون سې شنبه (د وري ۳۱مه) وکړ، خو متحده ایالاتو کې لا تر اوسه په دې تړاو ارزونه نه ده بشپړه شوې.  اروپایي ټولنې د مارچ میاشتې په درېیمه جانسن اېنډ جانسن واکسین ته اجازه ورکړه، خو تر اوسه اروپایي هېوادونو په عملي ډول دغه واکسین نه دی پیل کړی.  اروپایي ټولنې... Читать дальше...

له یوه اوږده ځنډ وروسته بیا هم په کابل کې موټر بم چاودنه؛ که څه هم دې ښار کې نږدې هره ورځ په هدفي وژنو او مقناطیسي چاودنو کې خلکو ته مرګ ژوبله اوړي، خو دا له یوه اوږده ځنډه وروسته دې ښار کې له چاودېدونکو توکو د ډک موټر چاودنه ده . دا برید تېره شپه ماخوستن مهال نږدې ۰۹:۵۰ دقیقې وشو.  د افغانستان د کورنیو چارو وزارت وايي، چاودېدونکي توکي په یوه کرولا موټر کې ځای پر ځای شوي وو. د دې وزارت د ویاند مرستیال حامد روشن رسنیو ته په استولي پیغام کې ویلي: "پېښه کې ۷ تنه ټپیان دي چې یو یې ملکي او ۶ یې نظامیان دي. Читать дальше...

خبریال عبدالله مومند په معروف هسپتال اسلام آباد کې د ابصارعالم پوښتنې ته ورغلی وو، مشال راډیو ته د ډاکټرانو له خولې وايي چې د هغه له بدنه یې ګولۍ اېستلې او په ښه کېدو دی.

د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر مولود چاوش اوغلو تېره شپه یوه ټلوېزیوني پروګرام ته د خبرو پر مهال وویل چې دا غونډه د دې لپاره وځنډېده چې غونډې ته وخت لږ پاتې دی او یو شمېر برخه والو نه شوای کولی چې په راتلونکو درېیو ورځو کې دې غونډې ته چمتو شي.

د امریکا د پوځ یو لوړپوړی قوماندان وایي، له افغانستانه د بهرنیو ځواکونو خوندي او منظمو وتلو ته کار کوي.  په منځني ختیځ کې د امریکايي پوځیانو عمومي قوماندان جنرال فرانک مککنزي وايي: "موږ له خپلو کورنیو ادارو او نړیوالو متحدانو سره په ګډه کار کوو، موږ به له افغانستانه په منظم او خوندي ډول د خپلو ځواکونو او نورو متحدانو د پوځیانو وتلو ته هر ډول اقدامات وکړو."  مککنزي وایي، تراوسه یې  د افغانستان له کوم ګاونډي سره موافقه نه ده کړې.  جنرال مککنزي دا خبره پرون سې شنبه (د وري ۳۱مه) د کانګرس د غړیو... Читать дальше...

د افغانستان د کلیو د بیارغونې او پراختیا وزارت، خصوصي شرکتونو او  د کلیوالي انکشافي شورګانو ترمنځ نن چهارشنبه (د غويي ۱) د ۷۰۵ میلیونو افغانیو په ارزښت د ۶۶ پراختیايي پروژو تړونونه لاسلیک شول. د دغه وزارت ویاند فریدون اژن وايي چې دغه پروژې به په ۱۹ ولایتونو کې پلې او ۱۳۷زره کلیوال به یې له ګټو برخمن شي. نوموړی زیاتوي، دغو پروژو کې د سړکونو، استنادي او محافظتي دیوالونو، د اوبو د مدیریت د کانالونو، د کاریزونو او سربندونو او دغه شان د پلونو او پلچکونو جوړول شامل دي. یاد وزارت  وايي چې له دې وړاندې... Читать дальше...

د افغانستان د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت وايي، روان مالي کال به د کرنې د پراختیا د وجهي صندوق له لارې له ۷ زرو زیاتو بزګرانو او متشبیثینو ته ۱.۸ میلیارډه افغانۍ پور ورکړي. د دغه وزارت ویاند اکبر رستمي نن چهارشنبه(د غويي ۱) ازادي راډیو ته وویل، دا پورونه د بزګرانو او متشبیثنو د ځان بسیاینه په هدف دوی ته ورکول کېږي او د ورکړې لړۍ یې پيل شوې ده. دی وايي: "چاته چې پور ورکول کېږي، بزګران، کوپراټیفونه، کرنیز سوداګر، د چرګانو، غواوو او کبانو فارمونه، د غذایي توکو تولیدي فابریکې او د وچې او... Читать дальше...

له شااوخوا یو کلن ځنډ وروسته کابل ښار کې تېره شپه د یوې درنې چاودنې غږ واورېدل شو.  کورنیو چارو وزارت ویلي چې د پنځلسمې ناحیې اړوند شهید څلور لارې ته نژدې دغې چاودنې پنځه پوځیان او ملکیان ژوبل کړي او شااوخوا ودانیو، دکانونو او موټرو ته یې زیان اړولی دی .  د چاودنې هدف لا مشخص شوی نه دی، خو ټولنیزو رسنیو کې ویل شوي چې د امنیتي ځواکونو یوې ودانۍ ته نژدې شوې ده.  کورنیو چارو وزارت ویلي، د ملي امنیت د ارزونې ډله سیمه کې ده او وروسته به خپلې موندنې اعلان کړي.  سملاسي د چاودنې مسولیت هم کومې ډلې نه دی منلی.

د شام په القامیشیلي ښار کې کرديو چارواکو دغه ۳۴ ماشومان د اپرېل پر ۸ مه روسي پلاوي ته وسپارل. کردي چارواکي واييٍ چې ماسکو تر اوسه ۱۶۹ هغه ماشومان خپل هېواد ته ستانه کړي چې میندې پلرونه یې د داعش مشکوک غړي ول او په شام کې وژل شوي دي. نور حال په دې ویډیويي راپور کې. ویډیو: اې ایف پي

د اروپا د دوا د تنظیم اداره وایي، د جانسن اینډ جانسن د واکسین او د وینې د غوټه کېدو ترمنځ ښایي رابطه وي، خو د کووېد-۱۹ ناروغۍ د دې واکسین ګټې د هغه تر خطرونو خورا زیاتې دي. د اروپا د درملو موسسې دا نظر د سې شنبې (د وري ۳۱مه) په ورځ ورکړ او تمه ده چې د امریکا متحد ایالاتونه د دې واکسین په د اوونۍ په پای کې اعلان کړي اړه چې موقتاً یې درولی دی، خپله ارزونه د اوونۍ په پای کې اعلان کړي. د اروپا د درملو موسسې رئیسه ایمر کووک خبریالانو ته وویل چې د دې واکسین جانبي عوارض خورا لږ دي، خو دا ډېره مهمه ده چې ډاکټران او ناروغان دې نښې ته متوجه وي. Читать дальше...