Новости за 21.03.2023

د کب مياشتې په ۲۹مه د جلال‌اباد ښار سراج العمارت تاريخي بڼ کې د نارنج ګل دوديزه مېله او مشاعره ترسره شوه. هر کال د پسرلي په راتلو سره چې ننګرهار کې د نارنج ګلونه په سپړېدو شي، د جلال اباد ښار کې د نارنج ګل په نوم دوديزه کلنۍ مېله او مشاعره ترسره کېږي. سږ کال د طالبانو تر واک لاندې د ننګرهار د اطلاعات او کلتور رياست دا مشاعره ځکه له خپل وخت څو ورځې وختي جوړه کړه چې، د دوی په خبره د روژې مبارکې مياشت له پسرلي سره يو ځای راغله او بيا مشاعره ځنډېدله. د ننګرهار اطلاعاتو او کلتور رئیس مولوي نور... Читать дальше...

په کابل، شا و خوا ولایتونو او د پاکستان په شمال کې نن شپه د زورورې زلزلې ټکانونه احساس شوي دي. رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی، چې د زلزلې ټکانونه د هند په پلازمېنه نوي ډیلي کې هم احساس شوي دي. لا په دې زلزله کې د مرګ‌ژوبلې او اوښتو زیانونو دقیقه اندازه نه‌ده ښوول شوې.

نن په جنوبي وزیرستان کې د پاکستان د پوځ د یوې لېوا مشر مصطفی برکي وژل شوی دی. په سیمه کې یو امنیتي چارواکي د نوم نه ښوولو په شرط مشال راډیو ته وویل، برکي افغانستان ته تللی وو او له هغه هېواد څخه تر ستنېدو وروسته له انګور اډې سیمې څخه واڼا ته روان وو چې په لاره کې ووژل شو. په پېښه کې د مصطفی برکي موټروان هم وژل شوی دی او دوه تنه نور ټپیان دي. تر اوسه د پېښې مسولیت کوم چا یا ډلې نه‌دی منلی. لېوا مشر مصطفی برکي تېر کال له تحریک طالبان پاکستان سره د سولې په خبرو کې مهم رول درلوده. په وروستیو... Читать дальше...

ملګروملتونو یو ځل بیا د طالبانو له چارواکو وغوښتل چې د نجونو او ښځو په وړاندې ټول محدودیتونه لیرې کړي. د افغانستان لپاره د ملګروملتونو مرستندویه ماموریت یا یوناما نن په خپله ټویټرپاڼه کې ویلي، روانه اوونۍ د نوي ښوونیز کال له پیلېدو سره له یو ملیون زیات نجونې به اجازه ونه‌لري چې ټولګیو ته لاړې شي. یوناما پر افغانستان واکمنو طالبانو څخه غوښتي چې د ښځو او نجونو په وړاندې دې د ټولو تبعیضي پالیسو په شا شي. یوناما ویلي، دغه پالیسۍ نه یوازې د نیمایي نفوس هیلې وژني، بلکې افغانستان ته لوی زیان رسوي. Читать дальше...

د طالبانو د پوهنې وزارت له‌خوا له ښځينه زده‌کوونکو پرته د نوي ښوونيز کال د پيل اعلان. يو شمېر هغه نجونې چې ټاکل شوې وه، سږ کال اووم ټولګي ته ولاړې شي وايي، دوی ښوونځيو ته د تګ لپاره چمتووالی نیولی و، خو اوس چې دوی نه‌شي کولای ښوونځي ته ولاړې شي ناهیلې دي. یوه له دغو نجونو، مروه اکبري، چې د بدخشان ولایت اوسېدونکې، ازادي راډيو ته وویل: "دا چې ښوونځي ته د تګ اجازه نه‌لرم او د بیا خلاصېدو هیڅ هیله یې هم نه‌شته، ډېره خسته یم. ورځ تر بلې نا هیلې کېږم. تېر کلونه به مې مور او پلار ته ویل، چې ماته نوي... Читать дальше...

د طالبانو حکومت د سترې محکمې چارواکي وايي، له نن څخه به د جعل‌کارۍ د مخنيوي په موخه، بارکوډ داره قبالې به په برښنايي او کاغذي دواړو بڼو ووېشل شي. په کابل ښار کې د معاملاتو د لارښوونې د یو دفتر مسول وايي: "کاروبار امنیت او شرایطو پورې تړلی دی، شرعي قبالو پورې اړه نه‌لري، د هېواد په وضعیت پورې اړه لري." د معاملاتو د لارښوونې د يو دفتر دا مسؤل چې نه‌غواړي نوم يې راپور کې ياد شي وايي، د طالبانو له بيا واکمنېدو وروسته د املاکو د پېر او پلور کاروبار  پیکه شوی. د ده په وينا، امنيتي ننګونې او اقتصادي... Читать дальше...

د بلوچستان په حب سیمه کې ښځو او نارينوو د ګاډو ځغلولو په سیالۍ کې برخه واخیسته. د ښځو په برخه کې دا لوبې دېنا پټېل او د نارينوو په خوا کې سیالۍ نادرمګسي وګټلې. د دې لوبو په اړه د نياز علي ويډيو راپور وګورئ.

د طالبانو د پوهنې وزارت ويلي، د ښځینه ښوونځیو چې اوس‌مهال تر ۶ ټولګي پيل شوي، د یوه خوندي چاپېریال او اړینو اسانتیاو برابرولو ترڅنګ يې بايد ټول ښوونکي، تدریسي او خدماتي پرسونل ښځینه وي. دې وزارت نن په یوه خپرې کړې اعلامیه کې د باکیفته، عادلانه او متوازنې ښوونې او روزنې د برابرولو په هدف د کړن‌لارو د جوړولو خبره کړې او ویلي یې چې، د تطبیق لپاره یې کوټلي ګامونه اخیستل شوي. خو د طالبانو د پوهنې وزارت چې له تېر کال راهیسې یې له شپږم ټولګي پورته نجونې له زده‌کړو بې‌برخې کړي او ښوونځیو ته د هغوی د... Читать дальше...

میدان وردګ ولایت کې نن سه‌شنبه د نوي ۱۴۰۲ تعلیمي کال د پیل زنګ ووهل شو، خو خلک له شپږم ټولګي پورته د نجونو د ښوونځيو د پرانيستلو غوښتنه کوي. په دغه ولایت کې د طالب چارواکو له‌خوا داسې مهال نوی ښوونيز کال راپيل شوی چې، د نجونو د ښوونځیو د پرانيستلو په اړه يې هيڅ خبرې نه‌دي کړي. نور تفصيل د لاندې غږيز فايل په کېکاږلو اورېدلی شئ:

یو شمېر نورو پخوانيو لوړ پوړو افغان چارواکو هم په افغانستان کې پر نجونو د زده کړو او کار بندیز د يوه ناورین په توګه ياد کړی او غوښتنه یې کړې ده چې افغان نجونو او مېرمنو ته د هغوی حقونه بايد ورکړل شي.

د طالبانو د پوهنې وزارت ويلي، د ښځینه ښوونځیو چې اوس‌مهال تر ۶ ټولګي پيل شوي، د یوه خوندي چاپېریال او اړینو اسانتیاو برابرولو ترڅنګ يې بايد ټول ښوونکي، تدریسي او خدماتي پرسونل ښځینه وي. دې وزارت نن په یوه خپرې کړې اعلامیه کې د باکیفته، عادلانه او متوازنې ښوونې او روزنې د برابرولو په هدف د کړن‌لارو د جوړولو خبره کړې او ویلي یې چې، د تطبیق لپاره یې کوټلي ګامونه اخیستل شوي. خو د طالبانو د پوهنې وزارت چې له تېر کال راهیسې یې له شپږم ټولګي پورته نجونې له زده‌کړو بې‌برخې کړي او ښوونځیو ته د هغوی د... Читать дальше...

د بشري حقونو د څار سازمان، هیومان‌رایټس‌واچ وایي، پاکستاني چارواکو د پخواني صدراعظم عمران خان د پلویانو پر وړاندې د وروستیو مظاهرو په ترڅ کې سرغړونې ترسره کړي دي. د عمران خان په ګډون د هغه د تحریک انصاف ګوند لسګونه غړي په تروریستي کړنو، ډارولو او بلوا تورن شوي دي. د جنوبي اسیا لپاره د هیومان‌رایټس‌واچ د څانګې مرستیالې پاتریشیا ګاسمن نن په یوه بیان کې وویل چې، په پاکستان کې د اپوزیسیون د معترضینو په وړاندې له حده زیات د تروریزم ضد مبهمو مقراراتو څخه استفاده ډېره د اندېښنې وړ ده. هغې زیاته کړې،... Читать дальше...

نن سې شنبه د ۱۴۰۲ لمریز کال د نوي کال لومړۍ ورځ ده. د پلازمېنې کابل او شمالي ولایت بلخ یو شمېر اوسېدونکي وايي، سږ کال د نوي کال او د نوروز پر مهال په ښارونو کې د خلکو ګڼه ګوڼه نه شته او هر څوک په خپل ورځني کارونو بوخت دي. سباوون چې د بلخ ولایت د مزار شریف ښار اوسېدونکی دی، وايي چې سږ کال په دې ښار کې د نوروز د نمانځلو هېڅ څرک نه شته. هغه وویل: "سږ کال په مزار شریف ښار کې د نوروز نمانځل د تېرو کلونو په څېر نه دي، هېڅ ګڼه ګوڼه نه شته، د عادې ورځو په څېر خلک خپل کاروبار کوي او د نوروز د نمانځلو... Читать дальше...

د افغانستان کرکټ بورډ ادارې د غوراوي کمېټې له لوري د پاکستان پر وړاندې ۳ شل اوریزو سیالیو ته ۱۷کسیزه لوبډله اعلان شوه. دغه سیالۍ چې د افغانستان په کوربتوب پيلېږي، د روانې میاشتې په ۲۴مه، ۲۶مه او ۲۷مه نېټه د عربي متحده اماراتو په شارجه لوبغالي کې ترسره شي. د سې شنبې په ورځ د مارچ ۲۱مه کرکټ بورډ په یوې خبرپاڼه کې ویلي چې په اعلان شوې لوبډله کې یوازې د صدیق اتل په نوم نوي ځوان لوبغاړي ته په لومړي ځل چانس ورکړل شوی دی او پخوانی لوبډلمشر محمدنبي بېرته لوبډلې ته راګرځېدلی. د یادې ادارې د خبر له مخې... Читать дальше...

د افغانستان لپاره د امریکا ځانګړي استازي ټوماس وېسټ ټولو افغانانو ته د نوي کال مبارکي ورکړې او د خوښۍ او سوله ییز نوي کال هیله یې کړې ده. وېسټ نن په خپله ټویټرپاڼه کې ویلي چې افغانان تېر کال له ډېرو ستونزو سره مخ وو. هغه زیاته کړې: "موږ له دوی سره ولاړ یو او د یوې ښې راتلونکې لپاره هڅو کې به د ټولو افغانانو ملاتړ وکړو." وېسټ ویلي: "په داسې حال کې چې نوروز د نوي کال د نوي کولو، خوشبینۍ او د پسرلي د پیل وخت دی، زموږ تر ټولو لویه هیله د افغانستان د نجونو او ښځو لپاره دا ده چې هغوی ښوونځي ته ستنې... Читать дальше...

د خوړو نړیوال پروګرام وایي، په مارچ میاشت کې د مالي سرچینو د نشتوالي له کبله دې ته اړ شوي چې په افغانستان کې د خوراکې موادو مرستې کمې کړي او لږترلږه ۴ میلیون وګړو ته مرستې ورسوي. د ې پروګرام نن په یوه ټویټ کې ویلي چې که نوې مالي مرستې ترلاسه نه کړي، ښایي بله میاشت به نهه میلیون وګړي له مرستو برخمن نه شي. د خوړو نړیوال پروګرام ویلي، په افغانستان کې د ژوند ژغورنې د هڅو د دوام لپاره ۹۳ میلیون ډالرو عاجلې مرستې ته اړتیا لري. د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ ادارې ویلي چې سږ... Читать дальше...

د راپورونو له مخې نن په افغانستان کې د نوي ښوونیز کال له پیلېدو سره ښوونځي پرانیستل شوي، خو په ټولګیو کې تدریسي بهیر نه دی پيل شوی، ځکه زده کوونکي خبرنه وو چې نن زده کړې پیلېږي. دا په داسې حال ده چې په سلګونو زره نجونې زده کونکې ښوونځیو ته له تلو منع شوي دي. د فرانس پرېس آژانس د راپور له مخې یو شمېر ښوونکو او چارواکو ویلي چې نن د کابل په ګډون په یو شمېر ولایتونو کې ښوونځي پرانیستل شوي، خو ډېری ښوونکي او زده کوونکي خبر نه دي چې ښوونځي پرانیستل شوي، ځکه د طالبانو د پوهنې وزارت د نوي ښوونیز کال د پیلېدو لپاره رسمي اعلان نه دی کړی. Читать дальше...

د پېښور پوهنتون استادانو د مارچ پر ۲۰مه په يوه مظاهره کې د وایس چانسلر د ليرې کېدو او امنيت غوښتنه وکړه. دوی د مارچ له شپږمې راهیسې په اجتجاج دي. د مارچ پر پينځمه، د پوهنتون یو امنیتي ساتونکي د هاسټلونو د امنيتي ادارې مشر ثقلين بنګښ په ډزو وواژه. د فررورۍ پر ۲۰مه د اسلامیه کالج پوهنتون یو بل ساتونکي د یاد پوهنتون یو استاد پروفیسر بشیراحمد وژلی وو. پولیس وایي په دواړو بریدونو کې تورن دوه کسان یې نیولي دي او پلټنې ترې روانې دي. خو زده کوونکي او استادان د پوهنتون له انتظامیې مطميينه نه دي او د وایس چانسلر د ليرې کولو پر غوښتنه ټينګار کوي. Читать дальше...

د روسیې او چین ولسمشران ولادمیر پوتین او شي جین پینګ به نن په مسکو کې د دویمې ورځې لپاره خبرو ته دوام ورکړي. د چین ولسمشر له څلورو کلونو وروسته داسې مهال له روسیې څخه کتنه ترسره کوي چې مسکو پر اکراین د یرغل له امله په نړیوال ډګر کې منزوي شوی دی. شي جین پینګ پرون دوشنبه په یوه درې ورځني سفر مسکو ته له رسېدو وروسته له خپل روسي سیال ولادمیر پوتین سره شاوخوا څلور ساعته کتنه ترسره کړه. د ازادي راډیو د خبر مرکزي څانګې د راپور له مخې دواړو مشرانو یو بل ته د 'ګران ملګري' خطاب کړی دی او د خپلمنځیو اړیکو د پیاوړتیا ډاډ یې څرګند کړی دی. Читать дальше...

د جاپان د بهرنیو چارو وزارت وایي، د دې هېواد صدراعظم فومیو کیشیدا به د اوکراین له ولسمشر ولادمیر زیلینسکي سره د خبرو لپاره نن له کییف څخه کتنه ترسره کړي. د جاپان این ایچ کې تلوېزیون تصاویر ښي چې کیشیدا د پولنډ له سرحدي ښار پشیمشل څخه ریلګاډي ته پورته کېږي. د بهرنیو چارو وزارت په یوه بیان کې ویلي چې د نړۍ د اوو پرمختللو هېوادونو د یوه غړي په توګه به کیشیدا له اوکراین سره خپل پیوستون او ملاتړ څرګند کړي.

د بشري حقونو د څار نړيوالې ادارې، هیومن رایټس واچ، د پاکستان پر حکومت او تحريک انصاف پر مظاهره چيانو غږ کړی چې د قانون احترام دې وکړي. دې ادارې د مارچ پر ۲۰مه په يوه خبرپاڼه کې وویل چې په پاکستان کې پولیسو د عمران خان په مشرۍ د تحريک انصاف ګوند د غړيو پر خلاف سپکوونکي ګامونه اخیستي دي. د خبرپاڼې ترمخه، پولیسو مظاهره چيان وهلي دي او د هغوی پر ضد یې اوښکې بهوونکی ګېس کارولی دی. هيومن رايټس واچ په پاکستان کې پر ايتلافي حکومت غږ کړی چې د مظاهره چيانو پر ضد دې له تشدده کار نه اخلي او په قانون کې شاملو، د ترهګرۍ ضد دفعې دې پرې نه عملي کوي. Читать дальше...

د افغانستان مخکینی ولسمشر محمد اشرف غني وايي، طالبانو د افغانستان ښوونیز نظام د پاکستان د مدرسو د سخت نظام تابع کړی او د هغوی پر یوه څانګه بدل شوی دی.   په داسې حال کې چې د افغانستان په سړو سیمو کې نوی ښوونیز کال نن پیل شو، یو شمېر پخواني لوړ پوړي افغان چارواکي پر نجونو د زده کړو او کار بندیز ناورین بللی او غوښتنه یې کړې چې افغان نجونو ته دې د زده کړو او کار اجازه ورکړل شي. د افغانستان مخکیني ولسمشر محمد اشرف غني د نوي کال په مناسبت په یو غږیز پیغام کې چې د نوموړي پر فېسبوکپاڼه خپور شوی پر... Читать дальше...

د پاکستان د سند صوبې له زندانونو ۱۹۰ افغان بندیان له خوشي کېدو وروسته افغانستان ته واستول شول.   د دغو افغانانو وکيلې منیزې کاکړ د مارچ پر ۲۰مه پر ټويټر د خوشې شويو افغانانو د نومونونو لیست خپور کړی دی. هغې ويلي چې د مارچ پر شلمه، دا افغانان د چمن له لارې افغانستان ته ليږل شوي دي. په همدې حال کې په افغانستان کې د طالبانو د حکومت د بهرنيو چارو وزارت هم تاييد کړې چې خوشې شوي افغانان په کراچۍ کې د دوی قونصلر ته سپارل شوي دي. د وزارت مرستيال وياند، حافظ احمد ضيا تکل رسنيوو ته وويل چې تراوسه پورې... Читать дальше...

په افغانستان کې ښځې وايي، د طالبانو له واکمنېدو راهیسې یې ژوند ګران شوی او ستونزې یې زیاتې شوې دي. دوی وايي، پخوا یې یا په حکومتي دفترونو کې کار کاوه او یا یې زده کړې کولې، خو اوس له دې بنیادي حقونو بې برخې دي. د طالبانو حکومت وايي، په یوشمېر برخو کې ښځې کار کوي او د نجونو تعلیم لپاره تګلاره جوړوي. د اسوشيېټېډ پرېس او رویټرز اژانسونو له ویډیو جوړ رپورټ.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انټوني بلېنکن ټولو هغو کسانو ته د نوروز مبارکي ویلې چې دغه ورځ نمانځي. بلېنکن هیله ښودلې چې نوی ۱۴۰۲ هجري لمریز کال کې له خوښیو، روغتیا او نیمکرغیو څخه ډک وي. د امریکا د بهرنیو چارو وزارت په خبرپاڼه کې د بلېنکن په حواله راغلي، نوروز یو فرصت دی چې کورنۍ په کې د دودیزو خوړو په دسترخوان سره راټول او د کال تر پایه خپلې هیلې سره شریکې کړي. نن سه شنبه د مارچ ۲۱مه د افغانستان او ایران په ګډون د منځنۍ اسیا او د سیمې یوشمېر هېوادونو کې د نوروز دودیزې مېلې نمانځل کېږي.