Սարգիս Շահինյանը Փերինչեքի գործով վճռի չեղարկման ու Շվեյցարիայում և Ֆրանսիայում ցեղասպանության ժխտման հոդվածի վերանայման մասին

Շվեյցարիայի ֆեդերալ տրիբունալը չեղարկել էր թուրք ազգայնական Դողու Փերինչեքի գործով կայացված վճիռը, որով Փերինչեքը տուգանվել էր Հայոց ցեղասպանությունը ժխտելու համար: Բացի այդ, նախաձեռնություն  է սկսվել Շվեյցարիայի քրեական օրենսգրքի 261-րդ հոդվածի վերանայման համար: Այս, Փերինչեքի գործի առնչության և այլ հարցերի շուրջ  Tert.am-ը զրուցեց Հայաստան-Շվեյցարիա ընկերակցության խորհրդի նախագահ  Սարգիս Շահինյանի հետ:

-Պարոն Շահինյան, Շվեյցարիայի ֆեդերալ տրիբունալը չեղարկել է թուրք ազգայնական Դողու Փերինչեքի գործով կայացված վճիռը, որով Փերինչեքը տուգանվել էր Հայոց ցեղասպանությունը ժխտելու համար: Ի՞նչ է սա ենթադրում:

-Չեղարկումը, որը վերաբերում է ոչ միայն 12.12.2007-ին կայացած Բարձրագույն դատարանի վճռին, այլ նաև 13.06.2007-ի Վո կանտոնի  դատարանի վճռին, Փերինչեքի դիմումի հետևանքն է, որը հիմնվում է ՄԻԵԴ-ի Մեծ պալատի 2015-ի հոկտեմբերի 15-ի որոշման վրա: Վերջինս 10 կողմ և  7-ի դեմ  ձայնով որոշեց, որ 2005-ի մայիսից մինչև սեպտեմբեր Փերինչեքի հայտարարությունները չեն կարող համարվել ցեղային ատելության հրահրում:

Վո կանտոնի  բողոքարկման դատարանը պետք է առայժմ վերանայի Փերինչեքի առաջին բողոքարկումը՝ հաշվի առնելով, թե՛ ՄԻԵԴ-ի, թե՛ Շվեյցարիայի բարձրագույն դատարանի որոշումները: Եթե վերջինս բողոքարկումն ընդունի, դա մեր հնարավորությունները զգալի չափով կսահմանափակի, սակայն  բողոքարկումը բարձրագույն դատարան, իհարկե, հնարավոր է:

Բայց այս պարագայում, վճիռների տարբեր լինելու հավանականությունը շատ քիչ է: Սա չի նշանակում, որ հայերի դեմ գործած Ցեղասպանությունը կարելի է ցանկացած ձևով ժխտել, սակայն ավելի խիստ է լինելու քննարկումը դատարանի կողմից, որ արդյո՞ք այդ ժխտումը տեղի է ունեցել ցեղային ատելության հրահրման շարժառիթով:

-Նախաձեռնություն  է մեկնարկել, որ Շվեյցարիայի քրեական օրենսգրքի 261-րդ հոդվածը վերանայվի , որը հենց պատասխանատվություն էր նախատեսում Ցեղասպանության ժխտման դեպքում: Ի՞նչ գործընթացի հետևանքով կարող է Շվեյցարիայում նման նախաձեռնություն մեկնարկել և ինչո՞ւ:

-Խորհրդարանական նախաձեռնությունը  յուրաքանչյուր շվեյցարացի խորհրդարանականի տրամադրության տակ գտնվող միջոց է:  Դա նախատեսում է, որ խնդիրը քննարկվի խորհրդարանի երկու ճյուղերի կողմից:

Եթե երկու հանձնախմբերի կողմից էլ համաձայնություն լինի, այս դեպքում իրավական հանձնախմբերի մասին է խոսքը,  օրենքի նոր առաջարկ կներկայացվի խորհրդարանի երկու ճյուղերին էլ, որը պետք է քվեարկվի: Ասեմ, որ Շվեյցարիայի արդարադատության նախարար Սիմոնետա Սոմարուգան արդեն երկու անգամ ժխտողական պատասխան է տվել այն նույն պատգամավորին, որը երկու տարի է փորձում է քրեական օրենսգրքի 261-րդ հոդվածը չեղյալ համարել: Սակայն այս անգամ պարոն Նիդեգերի ջանքերը տարբեր են: Հիշեցնեմ, որ այս նույն պատգամավորը նույն անձն է, ով ՄԻԵԴ-ում Շվեյցարիայի ֆրանսախոս թուրքական կազմակերպությունների ֆեդերացիայի փաստաբանն էր: Այս անգամ  խնդիրն այն է, որ  261-րդ հոդվածը  կիրառվի այն դեպքում, երբ ժխտված ոճիրն միջազգային դատարանի կողմից ընդունված լինի որպես ցեղասպանություն:

-Հայտնի՞ է, թե երբ կքննարկվի նախաձեռնությունը կամ ինչ ընթացքի մեջ է այն:

-Դեռ ոչ:

-Հնարավո՞ր է,որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ Դողու Փերինչեքի գործով վճիռը բեկանվի:

-Այո, նույնիսկ շատ հնարավոր է: Սակայն մեր քարտերով մինչև վերջ խաղալու ենք:

-Ֆրանսիայում ևս խոսվում է նման՝ Ցեղասպանության ժխտումը չքրեականացնող նախագիծ ներկայացնելու մասին: Որքանով  է այն իրական և ինչի՞ հետևանք կարող է լինել,և ինչով են տարբերվում դրանք:

-Խնդիրը մի քիչ տարբեր է: Բանն այն է, որ ցանկանում են նոր օրենք ընդունվի, որպեսզի Ցեղասպանության ժխտումը քրեականացվի: Ներկայացված նախագիծը, սակայն, մեր շահերին չհետևող առաջարկ էր, քանի որ քրեականացումը պայմանավորված էր մի քանի խիստ պայմաններից, որոնք նույն այդ օրենքի կիրառումն անիմաստ են դարձնում Հայոց ցեղասպանության ժխտման դեպքում: Նոր առաջարկը հասել է Ֆրանսիայի ծերակույտի իրավական հանձնախմբին, որը դեմ է քվեարկել: Սպասում ենք, թե ինչ է կատարվելու պլենումի քվեարկությունից հետո: Սակայն տեսնելով թուրքական և ադրբեջանական լոբբիների հետևողական գործունեության արդյունքը 2012-ի փետրվարին, առանձնապես հույսեր չեմ կապում:

-Այս առումով, ի՞նչ անելիքներ ունի Հայաստանն ու հայկական սփյուռքը և ի՞նչ ազդեցություն կունենա նման նախագծերի ընդունումը Ցեղասպանության ճանաչման հետագա ընթացքի վրա:

-Իրավաբանությունը և քաղաքականությունը լուրջ ոլորտներ են և համապատասխան մոտեցում են պահանջում: Հայ ժողովրդի մարդկային արժանապատվությունը տատանվող չի կարող լինել, այդ հարցում պետք է յուրահատուկ լրջություն ցուցաբերել, թե՛ Հայաստանում, թե՛ սփյուռքում: Եթե դա պետք եկած լրջությամբ ընդունվի, պետք է համապատասխան միավորներ ստեղծել, որոնց գործունեությունը կլինի միայն դա,  սակայն դժբախտաբար այդ հասկացողություն դեռևս չենք հասել և՛ Հայաստանում, և՛ Սփյուռքում: