Türkmenabatda walýutanyň gara bazaryna garşy reýd geçirilýär
Lebabyň Türkmenabat şäherinde şu günler kanun goraýjy edaralaryň işgärleri tarapyndan daşary ýurt walýutasynyň, esasan-da ABŞ dollarynyň resmi däl söwdasy bilen meşgullanýanlara garşy giň gerimli reýdler geçirilýär. Şäher polisiýa bölümindäki ygtybarly çeşmelerimiz onlarça adamyň tussag edilendigi aýdýarlar.
Şol bir wagtda, olar reýdlerde diňe käbir söwdagärleriň nyşana alynýandygyny belleýärler. Bu ýagdaýlar barada Azatlyk Radiosynyň habarçysy 14-nji ýanwarda sebitden maglumat berdi.
“Soňky hepdelerde wagtal-wagtal geçirilen reýdler 11-nji ýanwardan bäri has-da güýçli depginde geçirilip başlandy. Hukuk goraýjy edaralar tarapyndan amal edilýän reýdler şäheriň bazarlarynda geçirilýär. Olar köpçülikleýin häsiýetde gelip, walýutanyň bikanun söwdasy bilen meşgullanýanlary alyp gidýärler” diýip, şäheriň bazarlarynyň birinde bu ýagdaýlara şaýat bolan azyk söwdagäri anonimlik şertinde aýtdy.
Şäher polisiýa bölümindäki çeşmelerimiz habarçymyza beren maglumatynda soňky birnäçe günüň dowamynda walýutanyň resmi däl söwdasy bilen baglylykda azyndan 35 adamyň saklanandygyny aýtdylar.
"Garaşsyz dollarçylar" we "esasy eýeler"Şol bir wagtda, olar reýdler söwdagärleriň ählisine garşy gönükdirilýän ýaly bolup görünse-de, bularda diňe käbir walýuta söwdagärleriniň nyşana alynýandygyny bellediler.
“Soňky döwürde şäherde ‘garaşsyz dollarçylar’ ýene köpelip başlady. Olar dollaryň gara bazaryny kontrol edýän ‘esasy eýelere’ degişli däl. Hut şol söwdagärleri tussag etmek üçin soňky wagtlarda reýdler has ýygy-ýygydan geçirilýär” diýip, çeşmämiz aýtdy.
Çeşmelerimiz şäherde walýutanyň gara bazarynyň ýokary derejeli döwlet emeldarlary bilen baglanyşykly toparlar tarapyndan dolandyrylýandygyny we olaryň walýutanyň resmi däl söwdasynyň “esasy eýeleri” diýlip atlandyrylýandygyny bellediler.
“Bu toparlar döwlet banklary arkaly resmi kurs boýunça uly möçberde daşary ýurt walýutasyny alyp bilýärler. Alnan walýutalar soňra gara bazara çykarylýar we ummasyz pul gazanylýar” diýip, çeşmämiz aýtdy.
Onuň sözlerine görä, häzirki wagtda saklanan walýuta söwdagärleriniň käbiri gysga wagtyň içinde azatlyga çykaryldy. Olaryň arkasynda döwlet emeldarlary bolup, olaryň işi bir jaň bilen çözüldi we olar dessine polisiýa bölüminden boşadyldylar diýip, çeşmelerimiz belleýär.
"Fiziki we psihologik basyş"“Beýlekiler bolsa, Türkmenistanyň kanunçylygynyň çäginde uly möçberde jerimelere sezewar edildi. Olaryň käbiri Bitarap Türkmenistan köçesiniň ugrunda ýerleşýän wagtlaýyn izolýatorda saklanýar. Bu adamlar Milli howpsuzlyk ministrliginiň işgärleri tarapyndan soraga çekilip, olara fiziki we psihologik basyşyň ulanylýandygy barada gürrüňler bar” diýip, çeşmämiz aýtdy.
Azatlyk ýokarda beýan edilen ýagdaýlar barada sebitiň degişli häkimiýetlerinden, şol sanda Polisiýa müdirliginden resmi teswir alyp bilmedi.
Türkmenistanda öňden bäri dowam edip gelýän maliýe-ykdysady kynçylyklaryň arasynda, türkmen häkimiýetleri 2015-nji ýylyň başynda ýurtda walýutanyň resmi söwdasyny berk çäklendirdiler.
Şondan bäri dollaryň resmi alyş-çalyş bahasy 3,5 manat bolmagynda galýar. Bu aralykda, ýurtda walýutanyň gara bazary emele gelip, 1 dollar 20 manat töwereginde bahalanýar.
Ýurtda walýutanyň gara bazary indi 10 ýyldan gowrak wagt bäri aç-açan hereket edýär. Häkimiýetler gara bazar söwdagärlerine garşy wagtal-wagtal reýd geçirse-de, aradan birnäçe gün geçensoň, ýurduň bazarlarynda walýutanyň resmi däl söwdasy ýene aç-açan dowam edýär.
Kanun goraýjy edaralardaky çeşmelerimiz we walýutanyň gara bazar söwdasyndan habarly türkmenistanlylar reýdlerde diňe käbir söwdagärleriň nyşana alnyp, döwlet emeldarlary bilen ilteşiklidigi aýdylýanlaryň saklanandan gysga wagt soň boşadylýandygyny aýdyp gelýärler.
Türkmen häkimiýetleri we metbugat serişdeleri bu ýagdaýlar barada aç-açan habar berip, mesele gozgamaýarlar.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.