Η δέσμευση Χριστοδουλίδη για το GSI , οι ενστάσεις Κεραυνού για το κόστος
Τι τρέχει, πάλι, με το καλώδιο GSI και την κυπριακή συμμετοχή;
Η σκέψη και μόνο της επανόδου του σίριαλ του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου προκαλεί πονοκέφαλο, πέραν σίγουρα και των κυπριακών συνόρων. Ωστόσο, φαίνεται πως η απάντηση που δίνεται καθησυχάζει για την ώρα τις ανησυχίες για την πορεία του έργου, με το Προεδρικό να διαβεβαιώνει ότι, σε συνεννόηση με την Αθήνα, ο κύβος ερρίφθη, περίπου, και πως οι νέες ενστάσεις του υπουργού Οικονομικών Μάκη Κεραυνού είναι, επίσης περίπου, μέρος της δουλειάς του.
Πίσω από τη σύγχυση σε σχέση με τη στάση της κυπριακής κυβέρνησης για τον Great Sea Interconnector βρίσκονται δύο διαφορετικές λογικές. Ο πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης βλέπει το καλώδιο ως τη στρατηγική έξοδο της Κύπρου από την ενεργειακή απομόνωση και επενδύει στη νέα γαλλική ομπρέλα του έργου.
Ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός θέτει το πεζό αλλά κρίσιμο ερώτημα: ποιος θα πληρώσει εάν οι υπολογισμοί δεν επαληθευτούν; Η ένστασή του δεν αφορά την αρχή της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Ελλάδα. Αφορά την ανάληψη δεσμεύσεων προτού καθοριστούν το πραγματικό κόστος, το όφελος για τον καταναλωτή και η κατανομή του κινδύνου. Στη Βουλή υπενθύμισε ότι τα 1,9 δισ. ευρώ αφορούν κυρίως το καλώδιο και όχι το σύνολο του έργου: σταθμούς μετατροπής, άλλες υποδομές, ασφάλιση, αποθήκευση, συντήρηση και λειτουργικές δαπάνες.
Από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ) διατυπώθηκε ήδη εκτίμηση ότι ο λογαριασμός πλησιάζει τα 3 δισ. ευρώ, ενώ η λειτουργία μετατίθεται για μετά το 2030.
Το δεύτερο αγκάθι είναι η υπόσχεση για φθηνότερο ρεύμα. Ακόμη και ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός περιέγραψε το GSI κυρίως ως έργο ενεργειακής ασφάλειας και επάρκειας, όχι κατ’ ανάγκην ως μηχανισμό μείωσης των τιμών, όπως το αντιλαμβάνεται ο μέσος καταναλωτής. Ο Κεραυνός ζητεί, συνεπώς, μετρήσιμη απάντηση: πόσο θα ωφεληθεί ο κύπριος καταναλωτής και ποιος θα απορροφήσει πιθανές υπερβάσεις, νέες καθυστερήσεις ή μια γεωπολιτική εμπλοκή.
Από το 2025 επικαλείται δύο ανεξάρτητες μελέτες που έκριναν το έργο μη βιώσιμο με τους τότε όρους, χωρίς όμως αυτές να έχουν δημοσιοποιηθεί. Το παρασκήνιο έχει και άμεση δημοσιονομική διάσταση. Η Λευκωσία έχει δεσμευθεί από το 2024 να διαθέσει 125 εκατ. ευρώ σε πέντε χρόνια, δηλαδή 25 εκατ. ετησίως. Οι καταβολές για το 2025 και το 2026, συνολικά 50 εκατ., παραμένουν σε εκκρεμότητα. Παράλληλα, έως το τέλος του έτους αναμένεται η επικαιροποιημένη μελέτη δέουσας επιμέλειας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, πάνω στην οποία ο Κεραυνός επιμένει να στηριχθεί η τελική απόφαση.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης επιχείρησε τις προάλλες να κλείσει την εικόνα εσωτερικής σύγκρουσης. Δήλωσε ότι η Κύπρος δεν ενίσταται στην ετήσια καταβολή των 25 εκατ. ευρώ και αποκάλυψε ότι συμφώνησε με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να αποδεσμευθούν τα χρήματα μόλις εκδοθεί η NAVTEX για την επανέναρξη των βυθομετρικών ερευνών και την πόντιση.