Κόνιτσα: Ζημιά ενός αιώνα από τη φωτιά που έκαιγε εννέα ημέρες – Στάχτη 8.000 στρέμματα

Περισσότερα από 100 χρόνια θα χρειαστούν για να αναγεννηθεί το δάσος που κάηκε στο όρος Τραπεζίτσα της Κόνιτσας. Η πυρκαγιά συνέχιζε χθες (8/9) το καταστροφικό της έργο για ένατη συνεχόμενη ημέρα, σε μία από τις πιο δύσβατες αλλά και οικολογικά σημαντικές περιοχές της Βόρειας Ελλάδας. Περίπου 8.000 στρέμματα είχαν καεί έως χθες, σύμφωνα με στοιχεία του FireHUB της Επιχειρησιακής Μονάδας BEYOND του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Η δασική πυρκαγιά στην Κόνιτσα εξελίχθηκε σε μεγάλο βαθμό μέσα σε προστατευόμενη περιοχή του δικτύου Natura 2000, στη Ζώνη ΙΙ του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου, η οποία υπάγεται σε καθεστώς αυξημένης προστασίας. Πρόκειται για περιοχή με ιδιαίτερα δύσκολο ανάγλυφο, πυκνή δασική βλάστηση και περιορισμένο οδικό δίκτυο. Είναι χαρακτηριστικό ότι χθες ελικόπτερα μετέφεραν φορητές υδατοδεξαμενές στους δασοκομάντος που επιχειρούσαν στο βουνό.

«Μιλάμε για μια πολύ ορεινή και απόκρημνη περιοχή, με πολύ πυκνά δάση», σημειώνει ο Ηλίας Τζιρίτης, συντονιστής δράσεων του WWF Ελλάς. «Πρέπει να δούμε σε ποιες περιοχές η πυρκαγιά ήταν επιφανειακή και πού έκαψε την κόμη των δέντρων, όπου και θα έχει μεγαλύτερο οικολογικό αποτύπωμα», τονίζει, υπογραμμίζοντας ότι για τα είδη που κυριαρχούν στα μεγάλα υψόμετρα της Βόρειας Ελλάδας η φυσική αναγέννηση μπορεί να είναι εξαιρετικά αργή. «Για τα τμήματα που έχουν υποστεί σοβαρή καταστροφή, ο φυσικός επανεποικισμός από γειτονικές περιοχές μπορεί να απαιτήσει και περισσότερο από 100 χρόνια. Γίνεται με ιδιαίτερα αργούς ρυθμούς, καθώς αυτά τα είδη – η ελάτη και η μαύρη πεύκη – δεν διαθέτουν ισχυρούς μηχανισμούς φυσικής αναγέννησης όπως τα μεσογειακά οικοσυστήματα», λέει.

Πυρκαγιές σε μεγάλα υψόμετρα

Η φωτιά στην Κόνιτσα εντείνει την ανησυχία για τις ολοένα και συχνότερες εκτεταμένες πυρκαγιές στα ψηλά βουνά της Ελλάδας. Στο Παγγαίο, στο Μενοίκιο, στον Ορβηλο – όπου το 2024 η πυρκαγιά έκαιγε με χαμηλή ένταση επί 27 ημέρες – αλλά και στην Πίνδο, τα τελευταία χρόνια, δεκάδες χιλιάδες στρέμματα δάσους έχουν γίνει στάχτη. Περιοχές που θεωρούνταν περισσότερο προστατευμένες από τις μεγάλες φωτιές εμφανίζονται πλέον πιο ευάλωτες, καθώς η κλιματική αλλαγή και η ξηρασία επηρεάζουν και τα ορεινά δάση.

Η φωτιά στην Τραπεζίτσα είναι, σύμφωνα με τον Ηλία Τζιρίτη, χαρακτηριστική μιας νέας πραγματικότητας που διαμορφώνεται. Οι πυρκαγιές στα μεγάλα υψόμετρα, που παλαιότερα δεν έφταναν συχνά σε τέτοιες διαστάσεις, πλέον μπορούν να παραμένουν ενεργές για πολλές ημέρες και να εξαπλώνονται σε μεγάλες εκτάσεις. «Δεν πρέπει να μας απασχολεί μόνο η συχνότητα εμφάνισης πυρκαγιών στα μεγάλα βουνά, καθώς πάντοτε είχαμε πυρκαγιές εκεί, κυρίως από φυσικές αιτίες, όπως οι κεραυνοί, αλλά το ότι αυτές φτάνουν να καίνε 15.000 ή και 30.000 στρέμματα και να διαρκούν πολλές ημέρες», επισημαίνει.

Η Τραπεζίτσα προσθέτει τώρα έναν ακόμη κρίκο σε αυτή την ανησυχητική αλυσίδα. «Πρέπει να αλλάξει ο σχεδιασμός και να εστιάζουμε σε αυτά τα μέτωπα, να δίνουμε περισσότερες δυνάμεις και να επεμβαίνουμε νωρίτερα. Σε πολλά σημεία η αντιμετώπιση της φωτιάς σε αυτές τις περιοχές εξαρτάται από τα εναέρια μέσα, λόγω έλλειψης οδικού δικτύου, όμως η αποτελεσματικότητά τους περιορίζεται όταν επιχειρούν σε τέτοιο ανάγλυφο», εξηγεί ο Ηλίας Τζιρίτης.

Οι καμένες εκτάσεις τον Αύγουστο

Σύμφωνα με τις καταγραφές της Επιχειρησιακής Μονάδας BEYOND του ΙΑΑΔΕΤ/ΕΑΑ, που λειτουργεί ένα ολοκληρωμένο σύνολο υπηρεσιών πρόβλεψης, παρακολούθησης και αποτίμησης των δασικών πυρκαγιών και χαρτογράφησης των καμένων εκτάσεων, από την 1η έως και την 31η Αυγούστου, η συνολική καμένη έκταση στην Ελλάδα ανήλθε σε 20.280 στρέμματα, με τις μεγαλύτερες καταγεγραμμένες πυρκαγιές του Αυγούστου να είναι στη Δωρίδα (4.450 στρέμματα) και στη Σκύρο (4.090 στρέμματα).