Το παραδοσιακό Κέντρο δεν έχει μέλλον
Γίνεται μεγάλη προσπάθεια από τους μετριοπαθείς κεντρώους σε όλο τον κόσμο να οικοδομήσουν ένα αξιόμαχο σύνολο που θα προσπαθήσει να διασπάσει το πολιτικό/ιδεολογικό μπλοκ που έχουν ορθώσει μπροστά τους τα πολιτικά άκρα – είτε αυτά προέρχονται από τα αριστερά είτε από τα δεξιά. Το πρόβλημα είναι πως το κεντρώο αυτό μέτωπο είναι εσωτερικά διασπασμένο. Απορρίπτει τους νεοφιλελεύθερους οπαδούς της αγοράς, προβάλλοντας ένα μοντέλο μεικτής οικονομίας με ισχυρό δημόσιο τομέα. Διότι είναι ανάγκη να διασφαλιστεί η φυσιογνωμία κοινωνικής ευαισθησίας του κράτους. Που πολλοί πιστεύουν πως εκφράζεται μέσω παροχών από το δημόσιο ταμείο. Ενσωματώνοντας έτσι στις προτάσεις τους όλα τα αρνητικά της δημόσιας γραφειοκρατίας που απεχθάνονται οι λαϊκές μάζες. Παράλληλα, επιμένουν σε ένα είδος μεσαίου πολιτικού δρόμου που όμως ευθύνεται στα μάτια του κόσμου για τις δυσλειτουργίες του κράτους και για τις αδυναμίες ύπαρξης αποτελεσματικής διακυβέρνησης. Οπως έλεγε η Μάργκαρετ Θάτσερ, το μέσον του δρόμου είναι εκεί όπου βρίσκεται η διακεκομμένη γραμμή – και είναι ακριβώς το χειρότερο μέρος για να οδηγείς!
Μιλώντας λοιπόν ο Adrian Wooldridge στο βιβλίο του «Centrists of the World Unite» (Κεντρώοι Ολου του Κόσμου Ενωθείτε, Allen Lane, 2026), καλεί σε συσπείρωση τις θεωρούμενες ξεφτισμένες φιλελεύθερες δυνάμεις που έχουν χάσει, και προς τα δεξιά και προς τα αριστερά, την όποια δυναμική και αξιοπιστία τους. Η Αριστερά θεωρεί το κήρυγμά τους συγκαλυμμένο νεοφιλελευθερισμό και αυτές υπεύθυνες για τις νέες κοινωνικές ανισότητες που έχουν δημιουργηθεί και που γεννούν τον λαϊκισμό. Ενώ η Δεξιά τις αντιμετωπίζει σαν ανεκτικές στις αθρόες μετακινήσεις μουσουλμάνων μεταναστών στα ευρωπαϊκά εδάφη και σαν αρνητές των πατροπαράδοτων αξιών για πατρίδα, ατομικισμό και εθνική αυτονομία. Παράλληλα, λογίζονται από αυτούς σαν απολογητές του status quo και εκφραστές των κατεστημένων κοινωνικών και οικονομικών ελίτ που αδιαφορούν για τον απλό κόσμο που σήμερα υποφέρει.
Βασικά το σύνθημα «Centrists of the World Unite» σημαίνει μια έκκληση για παγκόσμια συμμαχία του πολιτικού Κέντρου ώστε να διατηρηθεί το υπάρχον φιλελεύθερο διεθνές σύστημα. Με αυτόν τον φιλελευθερισμό ο Wooldridge εννοεί ουσιαστικά το κίνημα που υποστηρίζει τον ατομικισμό, την αμφιβολία και απόρριψη της απολυτότητας και τον έλεγχο της ολικής κι ανεξέλεγκτης εξουσίας. Αυτό όμως συνιστά κόκκινο πανί όχι μόνο για τις ανερχόμενες αριστεροδεξιές λαϊκίστικες δυνάμεις αλλά και για τα γνωστά αριστερά ή νεοδεξιά κινήματα. Οι λαϊκιστές ηγέτες καθορίζουν την πολιτική ατζέντα, οι αυταρχικές διακυβερνήσεις κερδίζουν συνέχεια έδαφος, ενώ οι φιλελεύθεροι αποτελούν ένα άμορφο, χυλοειδές κατεστημένο που στερείται πια νέων ιδεών και ρεαλιστικών λύσεων. Χωρίς μια ριζική ανανέωση της αρχικής ιδιοφυΐας των αρχών τους, οι οπαδοί του παραδοσιακού Κέντρου στερούνται πλέον μέλλοντος.
(Το βιβλίο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου, «Πόλεμος στο Ιράν: Οι Τραγικές Αστοχίες της Ευρώπης», Επίκεντρο, 2026, βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία)