«ΤΑ ΝΕΑ» στα Προσφυγικά της Αλεξάνδρας: Μια ακόμη «κατάληψη» ή μια ιδιόμορφη «γειτονιά»;

Μια άτυπη διελκυστίνδα διαδραματίζεται το τελευταίο διάστημα πάνω από τα Προσφυγικά της λεωφόρου Αλεξάνδρας.

Το σχέδιο της Περιφέρειας Αττικής για αξιοποίηση των ιστορικών κτιρίων για κοινωνικές κατοικίες βρίσκει κάθετα αντίθετη την «Κοινότητα των Κατειλημμένων Προσφυγικών», μια συλλογικότητα που ιδρύθηκε το 2010 και έκτοτε έχει δημιουργήσει ένα εναλλακτικό μοντέλο διαβίωσης, βασισμένο, σύμφωνα με την ίδια, στην αλληλεγγύη και την αυτοοργάνωση.

Μάλιστα, από τις 5 Φεβρουαρίου, ένα μέλος της κοινότητας, ο Αριστοτέλης Χαντζής, έχει ξεκινήσει απεργία πείνας με αίτημα, μεταξύ άλλων, να μην προχωρήσει το σχέδιο της Περιφέρειας.

«Είναι μια απόφαση μιας ολόκληρης κοινότητας πάνω από όλα για να παραμείνουμε στον χώρο που εδώ και 16 χρόνια έχουμε δώσει ζωή και τον έχουμε γλιτώσει από την εγκατάλειψη» σημείωσε στα «ΝΕΑ».

Σε αυτό το πλαίσιο, μάλιστα, το μεσημέρι της Κυριακής διοργανώνεται συγκέντρωση και πορεία στο κέντρο της πόλης με σκοπό να γνωστοποιηθούν τα αιτήματα τόσο της κοινότητας όσοι και του απεργού πείνας.

Η καθημερινότητα

Τα μέλη της κοινότητας των Προσφυγικών περιγράφουν την καθημερινότητα εκεί «σαν να ζεις σε χωριό τη δεκαετία του 1980». Παρόλο που είναι «στριμωγμένα» μεταξύ της ΓΑΔΑ και του Εφετείου, στα κτίρια λειτουργούν μια σειρά από κοινωνικές δομές, προτάσσοντας έναν εναλλακτικό τρόπο καθημερινής ζωής.

Ο αριθμός τους ξεπερνά τις 22 – μεταξύ άλλων, η δομή υγείας, γυναικεία δομή που περιλαμβάνει και ξενώνα για κακοποιημένες γυναίκες, δομή φιλοξενίας θεραπευόμενων και συνοδών του Αγίου Σάββα (σε λίγο καιρό θα λειτουργήσει και δεύτερη), παιδικό στέκι και βρεφονηπιακός σταθμός, φούρνος, τεχνική δομή, δομή νεολαίας και καλλιτεχνικές ομάδες.

Στη «γειτονιά» – όπως την αποκαλούν – υπολογίζεται ότι κατοικούν περίπου 400 άτομα: πρόσφυγες, μετανάστες, οικογένειες με παιδιά, άστεγοι, πρώην χρήστες ουσιών, ακτιβιστές κ.ά. Τα 270 από αυτά, δε, συμμετέχουν στη συνέλευση της κοινότητας.

Επειτα, υπάρχουν 51 ιδιοκτήτες σπιτιών, κάποιοι από τους οποίους είτε μένουν οι ίδιοι είτε νοικιάζουν τα διαμερίσματά τους. Τέλος υπάρχουν οι λεγόμενοι «αυτόνομοι καταληψίες», που είναι περίπου 70-80 άτομα.

Υπολογίζεται ότι από τα συνολικά 228 διαμερίσματα (50-55 τ.μ. το καθένα) που υπάρχουν στα Προσφυγικά υπό κατάληψη τελούν περίπου τα 150, ενώ συνολικά εκεί κατοικούν άτομα από 28 διαφορετικές εθνικότητες. «Η διαφορετικότητα είναι ο πλούτος μας» λένε.

Η «Κοινότητα των Κατειλημμένων Προσφυγικών» υποστηρίζει πως στη γειτονιά προσφέρεται μια ζωντανή αλλά και ολιστική κοινωνική στήριξη σε όσους το έχουν ανάγκη, που έρχεται να «συμπληρώσει» τα κενά που αφήνει η υποχώρηση του κοινωνικού κράτους.

«Δεν παρέχεται μόνο στέγη εδώ», υπογραμμίζουν, καταγγέλλοντας το σχέδιο της Περιφέρειας ως μια προσπάθεια να «διαλυθεί η συλλογική μνήμη της γειτονιάς». Θεωρούν ότι οι διεργασίες που λαμβάνουν χώρα εκεί γίνονται αντιληπτές ως πολιτικά εχθρικές από την Περιφέρεια.

«Γιατί να διαλυθεί μια ήδη υπάρχουσα κοινωνική δομή για να γίνουν κοινωνικές κατοικίες;» λένε, θεωρώντας το πλάνο της «προσχηματικό». Αυτό που προτείνουν στη θέση του είναι ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αποκατάστασης και συντήρησης στα υπάρχοντα κτίρια με έξοδα της ίδιας της κοινότητας και η Περιφέρεια να δώσει τα χρήματα στον Αγιο Σάββα ή για τη δημιουργία άλλων κοινωνικών δομών.

«Μέχρις εσχάτων»

Ο Α. Χαντζής μπήκε στο δωμάτιο φορώντας κουκούλα. Πριν από τη συνάντηση οι σύντροφοί του ζέσταναν ευλαβικά τον χώρο με ένα ηλεκτρικό καλοριφέρ και όλοι φορέσαμε μάσκα. Οταν τον συναντήσαμε, διένυε τη 44η ημέρα απεργίας πείνας.

«Θα πάει μέχρις εσχάτων. Θέλουμε να μας μάθει το σύνολο της κοινωνίας και όλοι οι αρμόδιοι φορείς να τεθούν προ των ευθυνών τους. Εδώ θα μας ετοιμάσουν εξώσεις. Δεν είναι απλά ανάπλαση, είναι και έξωση μαζί. Αυτό σημαίνει ότι οι πιο ευάλωτοι από εμάς θα βρεθούν στον δρόμο, θα πεθάνουν στον δρόμο. Εδώ πέρα υπάρχουν ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Εδώ πέρα υπάρχουν παιδιά» είπε.

Τα ζυγωματικά του είναι ρουφηγμένα και μιλάει αργά, κάνοντας παύσεις, προσπαθώντας να βάλει σε λόγια τις σκέψεις του. «Θεωρώ ότι είμαι καλά, κουράζομαι πάρα πολύ μέσα στη μέρα και δεν πρέπει να κινούμαι πολύ.

Νιώθω υπέροχα, όμως, γιατί βρίσκομαι σε έναν αγώνα και αυτό με ευχαριστεί ψυχικά και νιώθω ότι αυτή την απεργία πείνας τη μοιράζομαι με κάθε άτομο αυτής της κοινότητας, από το πιο πιτσιρίκι μέχρι τον πιο υπερήλικο» σημείωσε ο άνθρωπος που μένει στα Προσφυγικά από το 2020.

Το μοντέλο που ακολουθεί είναι αυτό της αποκαλούμενης «κουρδικής» απεργίας πείνας – δηλαδή καταναλώνει συγκεκριμένες ποσότητες αλατιού, ζάχαρης, μαγνησίου, καλίου και λεμονιού.

Αυτή την τακτική χρησιμοποιούν κούρδοι και τούρκοι πολιτικοί κρατούμενοι στις φυλακές της Τουρκίας για να «αντέξουν» περισσότερες ημέρες και, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η πρώτη φορά που εφαρμόζεται στην Ελλάδα. Ωστόσο πάντοτε υπάρχει ο κίνδυνος επιπλοκών – κυρίως ενός καρδιακού επεισοδίου.

«Δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν κίνδυνοι για τη ζωή. Πάρα πολλοί τούρκοι και κούρδοι αγωνιστές έχουν πεθάνει σε απεργίες πείνας»,είπε ο Χαντζής.

Το σχέδιο της Περιφέρειας και η αξιοποίησή τους για κοινωνική κατοικία

Της Εύης Σαλτού

Τη δεκαετία του 1930 τα Προσφυγικά της Αλεξάνδρας αποτέλεσαν χαρακτηριστικό παράδειγμα πρώιμης κοινωνικής κατοικίας. Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, η ιστορία φαίνεται να επαναλαμβάνεται, καθώς το σχέδιο της Περιφέρειας Αττικής για αυτά προσανατολίζεται στην αξιοποίησή τους για κοινωνική κατοικία.

Πρόκειται για τις τέσσερις πρώτες πολυκατοικίες (μέρος του ιστορικού συγκροτήματος των Προσφυγικών στη λεωφόρο Αλεξάνδρας, που κουβαλά και κοινωνική μνήμη), οι οποίες ανήκουν στην Περιφέρεια. Αφορά, λοιπόν, συνολικά 108 διαμερίσματα, πλήρως μεταβιβασμένα (υπό την κυριότητα της Περιφέρειας) από το ελληνικό Δημόσιο.

Σκοπός είναι, βάσει του σχεδίου, να καλυφθούν, σύμφωνα με την Περιφέρεια, στεγαστικές ανάγκες ευάλωτων ομάδων, όπως είναι οι πολίτες με χαμηλό εισόδημα, χαμηλοσυνταξιούχοι, νέοι, ηλικίας 25-39 ετών, άνεργοι με ένταξη σε εργασία κ.λπ.

Αξίζει να σημειωθεί πως μέρος τους θα χρησιμοποιηθεί για χώρους φιλοξενίας συγγενών ασθενών του αντικαρκινικού νοσοκομείου Αγιος Σάββας.

Οσον αφορά τη χρηματοδότηση, αυτή έχει εξασφαλιστεί από ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας Αττικής μέσω του Περιφερειακού ΕΣΠΑ 2021-2027, με τον συνολικό προϋπολογισμό του έργου να ανέρχεται σε περίπου 15 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση, ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση του συγκροτήματος.

Επισημαίνεται πως έπειτα από διαβούλευση της Περιφέρειας με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπεται πρόσθετη ενίσχυση με νέα δράση που αφορά την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση.

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, η δημοπράτηση και συμβασιοποίηση του έργου θα γίνει μέσα στο 2026, ενώ η ολοκλήρωσή του αναμένεται έως το 2028.

Νίκος Χαρδαλιάς στα ΝΕΑ:  «Η κοινωνική συνοχή δεν είναι σύνθημα – είναι ευθύνη»

«Για δεκαετίες τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας έμειναν ανάμεσα στην εγκατάλειψη και την αδράνεια. Σήμερα, η Περιφέρεια Αττικής κάνει μια ξεκάθαρη επιλογή: Να τα επαναφέρει εκεί που ανήκουν – στην κοινωνία.

Είναι μια βαθιά πολιτική απόφαση με σαφές κοινωνικό πρόσημο: Να αξιοποιήσουμε έναν ιστορικό χώρο δίνοντας ουσιαστικές απαντήσεις σε σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες. Τα Προσφυγικά χτίστηκαν για να στεγάσουν ανθρώπους που ξεκινούσαν από την αρχή.

Σήμερα, σε μια διαφορετική εποχή αλλά με τις ίδιες αξίες, τα μετατρέπουμε σε χώρους κοινωνικής κατοικίας και αξιοπρέπειας για συμπολίτες μας που χρειάζονται στήριξη. Με σχέδιο και στοχευμένες ενέργειες, ξεμπλοκάραμε διαδικασίες που για χρόνια παρέμεναν στάσιμες, ωριμάσαμε το έργο και εξασφαλίσαμε τη χρηματοδότησή του μέσα από ευρωπαϊκούς πόρους.

Με προϋπολογισμό 15 εκατομμυρίων ευρώ και σαφές χρονοδιάγραμμα έως το 2028, δίνουμε ξανά ζωή σε ένα εμβληματικό σημείο της πόλης. Τα αποκατεστημένα διαμερίσματα θα στηρίξουν οικογένειες, νέους, ηλικιωμένους και συμπολίτες μας με χαμηλά εισοδήματα, ενώ μέρος τους θα διατεθεί για τη φιλοξενία συνοδών ασθενών του γειτονικού αντικαρκινικού νοσοκομείου Αγιος Σάββας.

Γιατί κάθε οργανωμένη πολιτεία οφείλει να στέκεται έμπρακτα στο πλευρό όσων δοκιμάζονται»