«Είσαι τρελός μέχρι να γίνεις ιδιοφυΐα»
Ηταν περασμένες τρεις το απόγευμα ώρα Βαρκελώνης όταν άρχισαν να ηχούν τα τηλέφωνα στις τέσσερις γωνιές της κόσμου. «Γεια σας. Θα ήθελα να σας ενημερώσω πως ο πατέρας μου πέθανε». Οσοι έλαβαν εκείνο το τηλεφώνημα θυμούνται ακόμα πού βρίσκονταν και τι έκαναν.
Ηταν 24 Μαρτίου 2016 και ο Χέντρικ Γιοχάνες Κρόιφ περνούσε στην αιωνιότητα σε νοσοκομείο της αγαπημένης του Βαρκελώνης, περιτριγυρισμένος από την αγαπημένη του σύζυγο Ντάνι και τα τρία τους παιδιά Σαντάλ, Σουσίλα και Τζόρντι. Ο κόσμος του ποδοσφαίρου έμοιαζε σαν να σταμάτησε να γυρίζει, σαν να έσμιξε για πρώτη φορά το λάδι με το νερό, η φωτιά με τον πάγο.
Ο δημοσιογράφος και βιογράφος του Γιάαπ ντε Γκρουτ περιγράφει το πώς έζησε την ημέρα του θανάτου. Βρισκόταν στο Ρίο και έτρωγε πρωινό όταν ο Τζόρντι του τηλεφώνησε. «Στέκομαι εδώ δίπλα στο κρεβάτι του πατέρα μου. Μόλις έφυγε από τη ζωή. Ηθελα απλώς να το ξέρετε». Ο Κρόιφ ήταν κινητή εγκυκλοπαίδεια. Ο ολλανδός δημοσιογράφος φέρνει στη μνήμη του πιο έντονα μία φράση που του είχε πει: «Είσαι τρελός μέχρι να γίνεις ιδιοφυΐα». Θυμάται πως συχνά οι άνθρωποι δεν μπορούσαν να καταλάβουν όσα έλεγε, κάτι που επιβεβαιώνει και ο Τζόρντι: «Μου μιλούσε και όσοι βρίσκονταν τριγύρω κουνούσαν καταφατικά το κεφάλι κι εγώ γελούσα γιατί ήξερα πως δεν καταλάβαιναν τι έλεγε».
Ο φίλος του και πρώην ομοσπονδιακός προπονητής της Ελλάδας, Τζον Φαν ‘τ Σιπ, εργαζόταν στην Αυστραλία όταν τον βρήκε το δυσάρεστο νέο.
«Ηταν μεσάνυχτα τοπική ώρα και ετοιμαζόμουν να πάω για ύπνο. Ομως ξαφνικά η κόρη μου Εστέλ μού τηλεφώνησε. Κάποιος στην τάξη της είπε πως ο Γιόχαν Κρόιφ πέθανε. Αμέσως βγήκε από την τάξη της για να μου τηλεφωνήσει. Εμεινα ξάγρυπνος όλο το βράδυ. Κάθισα στην τραπεζαρία, κοιτούσα βίντεο του Γιόχαν και έκλαιγα».
Ο Φαν ‘τ Σιπ έχει να διηγηθεί δεκάδες ιστορίες από τη συνεργασία του με τον Κρόιφ τα χρόνια που τον είχε προπονητή στον Αγιαξ. Μια μέρα άργησε να πάει στην προπόνηση γιατί τράκαρε με το αυτοκίνητό του. Ενημέρωσε πως θα αργήσει, ωστόσο όταν έφτασε στο προπονητικό κέντρο ο Κρόιφ του επέβαλε πρόστιμο. «Μα κόουτς είχα ενημερώσει» του είπε ο Φαν ‘τ Σιπ. Για να πάρει την απάντηση: «Δεν είσαι σε φόρμα για τρεις εβδομάδες. Είχες αυτό το ατύχημα γιατί δεν ήσουν ξύπνιος».
Κάτι παρόμοιo συνέβη μετά τον αποκλεισμό της Ολλανδίας στα προκριματικά του Μουντιάλ του 1986 από το Βέλγιο. Οταν επέστρεψαν οι διεθνείς στον Αγιαξ ο Κρόιφ άρχισε να τους βρίζει για την αποτυχία τους και στη συνέχεια τους επέβαλε πρόστιμο 500 φιορίνια. Μεταξύ αυτών που τιμωρήθηκαν ήταν και ο Φαν ‘τ Σιπ που όμως δεν ήταν διεθνής. «Κόουτς, εγώ δεν ήμουν στην ομάδα και δεν έπαιξα». «Γι’ αυτό σε τιμώρησα», του απάντησε.
Ο Κρόιφ, το μυθικό νούμερο 14, ήταν ένας από τους ανθρώπους που σε είχαν κάνει να πιστέψεις πως είχε πιει το νερό της αθανασίας. Ενα φτωχόπαιδο που προσπαθούσε να επιβιώσει στην ανατολική πλευρά του Αμστερνταμ, εκεί όπου ο ήλιος δεν ήσουν ποτέ βέβαιος πως θα συνέχιζε να ανατέλλει. Εμαθε τα μυστικά της μπάλας στους δρόμους τις ώρες που η μάνα του δούλευε ως βοηθός στην καντίνα του παλιού γηπέδου του Αγιαξ, στο Ντε Μέερ. Σύντομα ο «Τζόπι», όπως τον αποκαλούσαν χαϊδευτικά στο σπίτι, θα γινόταν συνώνυμο με τον Αίαντα και αργότερα με την Μπαρτσελόνα ενώ η φήμη του θα εξαπλωνόταν στα πέρατα της Γης.
Με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα χρόνων από το φευγιό του αυτοί που τον αγαπούσαν – και δεν ήταν λίγοι – του έκαναν μνημόσυνο με ένα βιογραφικό ντοκιμαντέρ τεσσάρων επεισοδίων που άρχισε να προβάλλεται την Κυριακή στο NTR και θα συνεχίσει για τις επόμενες τρεις εβδομάδες.
Η επίσημη πρεμιέρα του έγινε το Σάββατο στο γήπεδο που φέρει το όνομά του, τη «Γιόχαν Κρόιφ Αρένα», παρουσία περίπου 40.000 ανθρώπων, εκατοντάδων φίλων του, πρώην συμπαικτών του, απλού κόσμου.
Για πρώτη φορά η οικογένειά του συνεργάστηκε πλήρως σε ένα ντοκιμαντέρ για τον Κρόιφ, αποδίδοντας ένα μοναδικό υλικό. Εικόνες από ιδιωτικές στιγμές και ηχητικά ντοκουμέντα λίγο πριν εισέλθει στα γήπεδα του παραδείσου.
Πριν τα οκτώ μάτριξ ξεκινήσουν την προβολή προκαλώντας ρίγη συγκίνησης όταν ακούστηκε η σπασμένη φωνή του κι ενώ ο καρκίνος έπαιζε τίκι τάκα με τη ζωή του, μίλησαν γι’ αυτόν οι άνθρωποι που τον έζησαν.
Τα παιδιά του τον περιγράφουν ως τρυφερό αλλά αυστηρό πατέρα, που ποτέ δεν σήκωνε τον τόνο της φωνής του και άφηνε πάντα το ποδόσφαιρο εκτός σπιτιού.
«Οταν ερχόταν σπίτι, ακόμα και έπειτα από ήττα με 4-0 στο Τσάμπιονς Λιγκ θα ρωτούσε αν είχα κάνει τα μαθήματά μου», θυμάται ο Τζόρντι. Η κόρη του Σουσίλα, που της έχει αφήσει κληρονομιά το σπινθηροβόλο βλέμμα του, μιλάει για έναν πατέρα γλυκό, πάντα χαρούμενο, θετικό και μόνιμα με καλή διάθεση. «Οταν ερχόταν σπίτι, ποτέ δεν ήξερες αν είχε νικήσει με 3-0 ή είχε χάσει με 4-0».
Ο «Τζόπι» περνούσε ώρες στο teletext για να βλέπει αποτελέσματα πολλών αθλημάτων. Οταν η Σουσίλα του ζητούσε χαρτζιλίκι την έστελνε πρώτα να πλύνει το αυτοκίνητό του για να μάθει να εκτιμά τα χρήματα. «Πάντα τα ήξερε όλα καλύτερα κι αυτό ήταν κάποιες φορές ενοχλητικό. Αργότερα όμως κατάλαβα πως είχε δίκιο. Εβλεπε πιο μακριά από τους άλλους. Ημουν πεισματάρα όπως κι αυτός, αλλά όσο τα αποτελέσματα ήταν καλά, μου επέτρεπε να το λειτουργώ με τον δικό μου τρόπο».
Ο Γιόχαν Κρόιφ έφυγε αλλά συνεχίζει να παραμένει εδώ, πιο επίκαιρος από ποτέ, όπως λέει και ο γιος του Τζόρντι.