Σεξισμός και στις ιατρικές εξετάσεις

Στον αποστειρωμένο χώρο ενός εξεταστηρίου, εκεί όπου οι κλινικές πράξεις μοιάζουν ρουτίνα, δεν είναι όλες οι εμπειρίες ίδιες. Για πολλές γυναίκες μια «απλή» εξέταση κρύβει μεγαλύτερη δυσφορία ή πόνο – όχι επειδή είναι πιο περίπλοκη αλλά επειδή έχει σχεδιαστεί για ένα διαφορετικό σώμα.

Το θέμα έφερε εκ νέου στο προσκήνιο η καθηγήτρια Ανατομίας στο University of Bristol, Michelle Spear. Σε άρθρο της στο «The Conversation» αναλύει ότι οι γιατροί εκπαιδεύονται παραδοσιακά σε ένα «τυπικό» σώμα, το οποίο κατά κανόνα βασίζεται στην ανδρική ανατομία. Και παραθέτει το εξής ενδεικτικό παράδειγμα: Η κολονοσκόπηση, που αποτελεί μια ευρέως διαδεδομένη εξέταση για τον εντοπισμό παθήσεων του εντέρου αλλά και την πρόληψη του καρκίνου.

Ανατομικές διαφοροποιήσεις

Οι εξεταζόμενες βιώνουν συχνότερα πόνο, ζητούν αλλαγή θέσης αναζητώντας ανακούφιση ή ακόμη και διακοπή της εξέτασης. Και ο λόγος δεν είναι η χαμηλή αντοχή στον πόνο αλλά το γεγονός ότι τεκμηριωμένα έχουν μακρύτερο έντερο με πιο απότομες καμπύλες καθώς επίσης ευρύτερη και ρηχότερη πύελο.

Τα παραδείγματα, όμως, δεν σταματούν εδώ: Η τοποθέτηση ουροκαθετήρα σε γυναίκες ασθενείς αποτελεί συχνά μια ακόμη πρόκληση για το υγειονομικό προσωπικό. Και σε αυτή την περίπτωση η αιτία εδράζει στις ανατομικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στα δύο φύλα, καθώς η γυναικεία ουρήθρα είναι πιο κοντή (συνήθως 3 με 4 εκατ.) ενώ μεταξύ άλλων η κολπική ατροφία (κατά την εμμηνόπαυση) καθιστά συχνά δύσκολη την οπτική ανίχνευσή της.

«Η διάκριση εις βάρος των γυναικών στις ιατρικές πράξεις δεν εκδηλώνεται συνήθως ως ανοιχτή προκατάληψη. Συχνά εμφανίζεται μέσα από διαδικασίες που έχουν σχεδιαστεί με βάση το ανδρικό σώμα ως πρότυπο. Πολλές εξετάσεις ρουτίνας και επεμβάσεις, όπως, η οσφυονωτιαία παρακέντηση και η φλεβοκέντηση, μπορεί να είναι πιο δύσκολες, πιο επώδυνες, λιγότερο δοκιμασμένες ή να απαιτούν περισσότερες προσπάθειες στις γυναίκες. Αυτό οφείλεται σε πραγματικές ανατομικές διαφορές, τις οποίες η ιατρική εκπαίδευση και πρακτική δεν λαμβάνουν πάντοτε επαρκώς υπόψη», υπογραμμίζει στα «ΝΕΑ» η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, παθολόγος και καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ.

Η ίδια, όμως, στέκεται σε μία ακόμη σημαντική επίπτωση: Οταν οι γυναίκες βιώνουν πόνο ή αποτυχία σε εξετάσεις χωρίς σαφή εξήγηση, «συχνά αποθαρρύνονται από μελλοντικό έλεγχο και καθυστερούν να ζητήσουν φροντίδα».

Επιπλέον, οι γυναίκες έχουν για χρόνια υποεκπροσωπηθεί και στην ιατρική έρευνα, «με αποτέλεσμα πολλές θεραπείες, εξετάσεις και κλινικές πρακτικές να έχουν αναπτυχθεί κυρίως με βάση το ανδρικό σώμα. Ετσι, οι ιδιαιτερότητες της γυναικείας ανατομίας και φυσιολογίας συχνά παραβλέπονται, γεγονός που ενισχύει τις ανισότητες στην ιατρική φροντίδα. Επομένως, το ζήτημα δεν είναι μόνο βιολογικό αλλά και κοινωνικό: Η ισότιμη ιατρική φροντίδα προϋποθέτει ότι η γυναικεία ανατομία δεν θα αντιμετωπίζεται ως η εξαίρεση, αλλά συναποτελεί σημείο αναφοράς», καταλήγει η Θ. Ψαλτοπούλου.

Σε κάθε περίπτωση, οι επιπτώσεις είναι ορατές. Οι καρδιαγγειακές παθήσεις ευθύνονται για περίπου 30% των θανάτων στις γυναίκες κάθε χρόνο. Παρ’ όλα αυτά παραμένουν συχνά υποθεραπευμένες εξαιτίας της ευρέως διαδεδομένης άποψης ότι τα συγκεκριμένα νοσήματα επηρεάζουν περισσότερο τους άνδρες.

Διαφορές συμπτωμάτων

Επιπρόσθετα όπως έχει επισημάνει η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, ορισμένα συμπτώματα καρδιακής νόσου στις γυναίκες μπορεί να διαφέρουν από εκείνα των ανδρών, γεγονός που οδηγεί στη συχνότερη λανθασμένη διάγνωση. Είναι, μάλιστα, κάθε άλλο παρά σπάνιο να τα αποδίδουν στο άγχος χάνοντας έτσι πολύτιμο χρόνο.

Αντίστοιχα, άρθρο που δημοσιεύτηκε στις αρχές του μήνα στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό «Nature» αποκαλύπτει τα κενά στην κατανόηση της άνοιας. Παρότι οι γυναίκες νοσούν συχνότερα, για χρόνια οι επιστήμονες εκτιμούσαν ότι αυτό οφειλόταν στο προσδόκιμο ζωής. Ετσι όμως υποεκτιμήθηκαν συστηματικά βιολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την έρευνα, την πρόληψη και τη θεραπεία.