«Μαύρες τρύπες» στην τουρκική αεράμυνα
Ο «βασιλιάς είναι γυμνός» λέει η σχετική φράση του παιδιού στο παραμύθι του Αντερσεν και είναι κάτι που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και για την αεράμυνα της Τουρκίας, καθώς ειδικά το τελευταίο χρονικό διάστημα η αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα της Τουρκίας αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους και πολυσυζητημένους πυλώνες της εθνικής της ασφάλειας, μια και βρίσκεται στο επίκεντρο γεωπολιτικών αναταράξεων και εξοπλιστικών ανταγωνισμών.
Για δεκαετίες, η χώρα βασιζόταν σχεδόν αποκλειστικά σε νατοϊκά συστήματα – όπως γίνεται και σήμερα με την αναμενόμενη αποστολή νατοϊκής συστοιχίας Patriot στα ανατολικά σύνορα της Τουρκίας – και την υποστήριξη των συμμάχων της, και αν και τα τελευταία χρόνια έχει προχωρήσει σε μια ριζική στροφή προς την αυτονομία και τη διαφοροποίηση των πηγών της, όλα δείχνουν πως αυτά δεν επαρκούν για να διασφαλίσουν την πραγματική αεράμυνα της χώρας.
Η Τουρκία αναπτύσσει μια «πολυεπίπεδη» αεράμυνα, η οποία αποσκοπεί στην κάλυψη όλων των υψομέτρων και αποστάσεων. Το δόγμα αυτό υλοποιείται μέσω του προγράμματος «Ατσάλινος θόλος» (Çelik Kubbe), ενός ενοποιημένου δικτύου που συνδέει ραντάρ, συστήματα επικοινωνιών και όπλα αναχαίτισης, ενσωματώνοντας τεχνητή νοημοσύνη για τη λήψη αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο.
Η εγχώρια αμυντική βιομηχανία με πρωτεργάτες τις Aselsan και Roketsan έχει κάνει σημαντικά βήματα, αν και όπως φαίνεται από τις μέχρι τώρα κινήσεις της Αγκυρας, δεν επαρκούν να διασφαλίσουν ειδικά το κομμάτι της αντιβαλλιστικής προστασίας που ενδιαφέρει την τουρκική κοινή γνώμη. Μέχρι τώρα η τουρκική αμυντική βιομηχανία έχει παραγάγει τα συστήματα HISAR-A+ και HISAR-O+, που είναι συστήματα μικρού και μέσου βεληνεκούς με στόχο την προστασία στρατιωτικών βάσεων και κρίσιμων υποδομών από ελικόπτερα, drones και πυραύλους cruise.
Το «καμάρι» της τουρκικής παραγωγής, το οποίο στοχεύει να ανταγωνιστεί τους S-400 και τους Patriot, ακούει στο όνομα SIPER. Το βεληνεκέςς του εν λόγω συστήματος στην έκδοση Block 1, που ξεκίνησε να παραδίδεται στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις μόλις στις αρχές του 2026, ξεπερνά τα 100 χλμ. και η στόχευση είναι στο Block 3 να ξεπεράσει τα 180 χλμ. βεληνεκούς.
Στους σχεδιασμούς τουλάχιστον της Αγκυρας, το SIPER αποτελεί τη λύση για την άμυνα μεγάλων αποστάσεων και μεγάλων υψομέτρων, μειώνοντας την εξάρτηση από το εξωτερικό, αλλά στην παρούσα φάση όλα δείχνουν πως κρίνεται ως ανεπαρκές να αντιμετωπίσει υπαρκτές απειλές. Για τα πιο χαμηλά υψόμετρα η Τουρκία παράγει το Korkut. Πρόκειται για αυτοκινούμενο αντιαεροπορικό πυροβόλο για προστασία από απειλές σε πολύ χαμηλό υψόμετρο.
Είναι γεγονός πως η αγορά του ρωσικού συστήματος S-400 αποτέλεσε σημείο καμπής. Ενώ προσέφερε στην Τουρκία μια προηγμένη ικανότητα αναχαίτισης, προκάλεσε τη ρήξη με τις ΗΠΑ, οδηγώντας στην αποπομπή της από το πρόγραμμα των μαχητικών F-35. Παράλληλα η κίνηση αυτή δημιούργησε ένα παράδοξο. Η Τουρκία απέκτησε ένα κορυφαίο αμυντικό σύστημα, αλλά έχασε την πρόσβαση στην αεροπορική υπεροχή επόμενης γενιάς, ενώ το ίδιο το σύστημα S-400 παραμένει κλεισμένο σε αποθήκες.
Η αεράμυνα επεκτείνεται και στη θάλασσα με τις νέες φρεγάτες κλάσης Istanbul (TF-2000), οι οποίες θα φέρουν εγχώριους πυραύλους επιφανείας-αέρος.
Την ίδια στιγμή οι διαθεσιμότητες των τουρκικών F-16 είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα για νατοϊκά δεδομένα. Σύμφωνα με αναφορές στις αρχές του 2026, από τα 240 περίπου F-16 ήταν σε θέση να αναλάβουν αποστολές τα 140 με 160, και αυτό γιατί το προηγούμενο διάστημα υπήρξε εντατική τους χρήση σε Ιράκ και Συρία χωρίς να υπάρχει η απαραίτητη ροή ανταλλακτικών από τις ΗΠΑ.
Ως συμπέρασμα μπορεί να πει κανείς πως στην παρούσα φάση η τουρκική αεράμυνα βρίσκεται σε αδυναμία να παραγάγει το αίσθημα της ασφάλειας στον τουρκικό λαό.
Ο τελικός στόχος της Αγκυρας είναι η δημιουργία ενός αδιαπέραστου «θόλου» που θα της επιτρέπει να ενεργεί ως αυτόνομη περιφερειακή δύναμη, χωρίς να φοβάται αεροπορικούς εκβιασμούς, αλλά προς το παρόν τα συστήματα που παράγει η ίδια δεν είναι δοκιμασμένα και σίγουρα φαίνεται από τις κραυγές σε πολιτικό επίπεδο πως δεν είναι του επιπέδου δυτικών συστημάτων, όπως οι Patriot που έχουν χώρες στην περιοχή όπως η Ελλάδα, η Αίγυπτος και το Ισραήλ.