Κοινή δήλωση των ΥΠΕΞ της ΕΕ και του Συμβουλίου του Κόλπου για την επίθεση του Ιράν κατά γειτονικών χωρών

Οι Υπουργοί Εξωτερικών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) πραγματοποίησαν έκτακτη συνεδρίαση σήμερα 5 Μαρτίου 2026, με αντικείμενο την κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και τις επιθέσεις του Ιράν εναντίον των χωρών του Κόλπου, τις οποίες χαρακτήρισαν αδικαιολόγητες.

Την πλευρά του GCC ηγήθηκε ο Υπουργός Εξωτερικών του Βασιλείου του Μπαχρέιν και Πρόεδρος της τρέχουσας συνόδου του Υπουργικού Συμβουλίου του GCC, Δρ. Abdullatif bin Rashid Al Zayani, μαζί με τον Γενικό Γραμματέα του GCC, Jassim Mohammed Al-Budaiwi, και τους Υπουργούς Εξωτερικών των κρατών-μελών. Από την ευρωπαϊκή πλευρά, επικεφαλής ήταν η Κάγια Κάλας, Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας και Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με τη συμμετοχή της Ντουμπράβκνα Σούιτσα και των Υπουργών Εξωτερικών των κρατών-μελών της ΕΕ.

Οι Υπουργοί υπογράμμισαν τη σημασία της στρατηγικής εταιρικής σχέσης ΕΕ–GCC, όπως θεσπίστηκε με τη Συμφωνία Συνεργασίας του 1988 και επιβεβαιώθηκε στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών τον Οκτώβριο του 2024. Καταδίκασαν έντονα τις ιρανικές επιθέσεις που απειλούν την ασφάλεια της περιοχής και της διεθνούς κοινότητας, καλώντας την Τεχεράνη να σταματήσει άμεσα τις ενέργειές της. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε τη στήριξή της προς τα κράτη του Κόλπου.

Παράλληλα, οι Υπουργοί επανέλαβαν τη δέσμευσή τους για περιφερειακή σταθερότητα, προστασία των αμάχων και πλήρη σεβασμό του διεθνούς και ανθρωπιστικού δικαίου, καθώς και των αρχών του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Υπενθύμισαν ότι έχουν κατ’ επανάληψη καλέσει το Ιράν να περιορίσει το πυρηνικό και βαλλιστικό του πρόγραμμα, να απόσχει από αποσταθεροποιητικές ενέργειες και να σταματήσει τη βία κατά του ίδιου του λαού του.

Στην παρέμβασή του ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης τόνισε:

• Την στήριξη της Ελλάδας προς τους εταίρους του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου.
• Την επαναβεβαίωση της αλληλεγγύης στην Κύπρο.
• Τη συνεργασία με τις επιτόπιες αρχές για τον ασφαλή επαναπατρισμό των Ευρωπαίων πολιτών.
• Την στήριξη της επικράτησης της διπλωματίας έναντι του πολέμου.
• Τον σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο, τα ανθρώπινα δικαιώματα, προστασία των αμάχων.
• Την προστασία της Θαλάσσιας ασφάλειας.

Καταστροφές και διπλωματικές πρωτοβουλίες

Στη συνεδρίαση συζητήθηκαν οι εκτεταμένες ζημιές από τις τελευταίες επιθέσεις του Ιράν κατά των κρατών-μελών του GCC, οι οποίες έπληξαν πολιτικές υποδομές, μεταξύ αυτών εγκαταστάσεις πετρελαίου, υπηρεσιών και κατοικημένες περιοχές, προκαλώντας υλικές απώλειες και απειλώντας την ασφάλεια των πολιτών.

Οι Υπουργοί τόνισαν τις διπλωματικές προσπάθειες που είχαν προηγηθεί από την ΕΕ και τα κράτη του GCC, καθώς και τη δέσμευση των τελευταίων ότι τα εδάφη τους δεν θα χρησιμοποιηθούν για επιθέσεις κατά του Ιράν. Επανέλαβαν την αταλάντευτη πίστη τους στον διάλογο και τη διπλωματία για την επίλυση της κρίσης, επαινώντας τον εποικοδομητικό ρόλο του Ομάν στην προώθηση της σταθερότητας.

Δικαίωμα αυτοάμυνας και ενεργειακή ασφάλεια

Οι Υπουργοί υπενθύμισαν το δικαίωμα των χωρών του GCC, σύμφωνα με το Άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, να αμυνθούν ατομικά και συλλογικά απέναντι στις ένοπλες επιθέσεις του Ιράν. Τόνισαν ότι τα κράτη του Κόλπου διατηρούν το δικαίωμα να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της ασφάλειας, της σταθερότητας και των πολιτών τους, καλώντας παράλληλα το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ να αναλάβει τις ευθύνες του για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης.

Συμφωνήθηκε η ενίσχυση των κοινών διπλωματικών προσπαθειών για να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν, να σταματήσει η παραγωγή και διάδοση βαλλιστικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και κάθε τεχνολογίας που απειλεί την περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια.

Στρατηγική σημασία του Κόλπου

Οι Υπουργοί υπογράμμισαν τη σημασία της προστασίας του εναέριου χώρου και των θαλάσσιων οδών της περιοχής, συμπεριλαμβανομένων των στενών του Ορμούζ και του Bab-el-Mandeb, καθώς και της ασφάλειας των αλυσίδων εφοδιασμού και της σταθερότητας των παγκόσμιων ενεργειακών αγορών. Επεσήμαναν ότι η ασφάλεια του Κόλπου αποτελεί θεμέλιο λίθο της παγκόσμιας οικονομικής σταθερότητας και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ευρωπαϊκή και διεθνή ασφάλεια.

Σε αυτό το πλαίσιο, αναγνώρισαν τη σημασία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων ASPIDES και ATALANTA για την προστασία κρίσιμων θαλάσσιων οδών και τη μείωση των διαταραχών στις αλυσίδες εφοδιασμού, ενθαρρύνοντας τον περαιτέρω συντονισμό για τη στήριξή τους. Η ΕΕ ευχαρίστησε τις χώρες του GCC για τη φιλοξενία και τη βοήθεια προς τους Ευρωπαίους πολίτες, διαβεβαιώνοντας ότι θα συνεχίσει τις προσπάθειες για την ασφαλή αναχώρησή τους σε στενή συνεργασία με τις αρχές του Κόλπου.