Πώς επηρεάζει την ελληνική οικονομία ο πόλεμος ΗΠΑ – Ισραήλ με Ιράν

Σε κατάσταση επιφυλακής βρίσκεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, που παρακολουθεί τις εξελίξεις στο Ιράν και την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, καθώς η νέα κρίση φουντώνει τα σενάρια για σημαντικές επιπτώσεις στην πετρελαϊκή – ενεργειακή αγορά, όπως και σε ναυσιπλοΐα και διεθνές εμπόριο, εντείνοντας παράλληλα την ανησυχία για την αντίδραση των αγορών.

Για την Ελλάδα, μια κλιμάκωση της έντασης στην περιοχή θα προκαλέσει ντόμινο παρενεργειών στην οικονομία με βασικές εστίες τον πληθωρισμό, την ανάπτυξη, τα δημόσια οικονομικά.

Τα σενάρια

Στα συρτάρια του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών βρίσκονται, ούτως ή άλλως, τα σενάρια των δυσμενών γεωπολιτικών εξελίξεων που είχαν καταρτιστεί προκειμένου να προβλέψουν πιθανές επιπτώσεις σε βασικά οικονομικά μεγέθη. Μια εκτόξευση στις τιμές του μαύρου χρυσού θα έχει αντίκτυπο στον πληθωρισμό πυροδοτώντας ένα νέο κύμα ακρίβειας στην αγορά.

Ο προϋπολογισμός έχει συνταχθεί με την παραδοχή πως η διεθνής τιμή του πετρελαίου θα διαμορφωθεί σε μέσα επίπεδα στα 62,4 δολάρια το βαρέλι το 2026.

Ωστόσο, η Εισηγητική Εκθεση του Κρατικού Προϋπολογισμού 2026 περιλαμβάνει υποθετικό σενάριο, που υπολογίστηκε με τη χρήση του Oxford Economic Model, εξετάζοντας τις επιπτώσεις μιας αύξησης της διεθνούς τιμής του πετρελαίου κατά 40 δολάρια ανά βαρέλι. Σύμφωνα με το υποθετικό-εφιαλτικό σενάριο, μια αύξηση της τιμής του πετρελαίου σε επίπεδα άνω των 100 δολαρίων ανά βαρέλι:

• Θα οδηγήσει σε σημαντική μείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο που προβλέπει 1% για το 2026, καθώς και σε μείωση των επενδύσεων κατά 0,9% σε σχέση με το βασικό σενάριο.
• Σε πραγματικούς όρους οι εισαγωγές μειώνονται, καθόσον η αρνητική επίδραση της αύξησης της τιμής του πετρελαίου στην εγχώρια ζήτηση υπερισχύει της επίδρασης στην αξία των εισαγωγών. Σε ονομαστικούς όρους οι εισαγωγές αυξάνονται κατά περίπου 7,4% σε σχέση με το βασικό σενάριο, αλλά η αύξηση των εξαγωγών είναι αντίστοιχα υψηλή, με αποτέλεσμα το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών να επιδεινώνεται μόνο κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.
• Θα οδηγήσει σε ισχυρότατες πληθωριστικές πιέσεις, με τον δείκτη τιμών καταναλωτή να αυξάνεται κατά 4,7% έναντι 2,2% στο βασικό σενάριο.
• Αν και το πραγματικό ΑΕΠ μειώνεται στο 1,9% έναντι πρόβλεψης 2,4%, το ονομαστικό ΑΕΠ αυξάνεται λόγω του πληθωρισμού. Η ονομαστική μεγέθυνση οδηγεί σε μικρή βελτίωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου, καθώς τα δημόσια έσοδα αυξάνονται κατά 1,4% έναντι της αύξησης κατά 1,0% των δημόσιων δαπανών, ενώ συνεπάγεται και χαμηλότερο χρέος της Γενικής Κυβέρνησης κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το βασικό σενάριο.

Σε περίπτωση που οι συγκρούσεις ΗΠΑ – Ισραήλ με Ιράν ενταθούν και διαρκέσουν για πολλές εβδομάδες, τότε θα έχουν αντίκτυπο στον ελληνικό τουρισμό.

Ψυχραιμία συνιστούν στελέχη της αγοράς, καθώς η διάρκεια της πολεμικής έντασης θα κρίνει το βάθος των επιπτώσεων στην πραγματική οικονομία.

Οπως αναφέρουν χαρακτηριστικά, ενδεχόμενη μεγάλη άνοδος στις τιμές ενέργειας και διατήρησής τους σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στην παραγωγή και στην απασχόληση, αλλά και στις τιμές των προϊόντων.

Ελεγχοι στα καύσιμα

Η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή προχωρά σε άμεση και εντατική παρέμβαση στην αγορά καυσίμων, παρακολουθώντας σε πραγματικό χρόνο από το περασμένο Σάββατο το μεσημέρι την εξέλιξη των τιμών βενζίνης και πετρελαίου, καθώς και τη διαθεσιμότητά τους στα πρατήρια σε όλη τη χώρα. Λαμβάνοντας υπόψη τον αυξημένο γεωπολιτικό κίνδυνο και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, που ενδέχεται να επηρεάσουν την αγορά ενέργειας, η Αρχή ενεργοποίησε εκτεταμένο σχέδιο ελέγχων σε πρατήρια καυσίμων το οποίο συνεχίζεται με αμείωτη ένταση καθ’ όλη τη διάρκεια της Κυριακής. Από το Σάββατο έχουν ήδη πραγματοποιηθεί περισσότεροι από 200 έλεγχοι. Από σήμερα Δευτέρα 2 Μαρτίου 2026 και καθ’ όλη τη διάρκεια της επόμενης εβδομάδας, οι έλεγχοι εντείνονται περαιτέρω με ενισχυμένα κλιμάκια και διευρυμένη παρουσία σε όλη τη χώρα.