Ο «πόλεμος» των δεκαετιών

Ξεκίνησε ως αστείο, μετά έγινε τάση, στη συνέχεια εξελίχθηκε σε reels (αυτά τα βίντεο που εμφανίζονται «απρόσκλητα» στις οθόνες μας) και μάλιστα με προσοδοφόρες στους δημιουργούς του «τοποθετήσεις προϊόντων» ή «ανταποδοτικά», όπως λέμε κομψά τη διαφήμιση. Τώρα έγινε και τηλεοπτική εκπομπή. Με γυναίκα ηθοποιό που κάνει λαμπρή καριέρα στο… Διαδίκτυο και άνδρα stand up κωμικό που, προσωπικά, τον θεωρώ τον καλύτερο σε αυτό το είδος. Θέμα; Η σύγκριση των δεκαετιών του 1990 και του 2020. Χωρίς, βέβαια, νικητή, αλλά με σκοπό την εξευτελιστική αποδόμηση και των ζευγαριών του τότε και των ζευγαριών του τώρα.

Θα πει κάποιος ότι αυτή η αποδόμηση είναι που προκαλεί το γέλιο. Και θα του απαντήσω, όχι ακριβώς. Χιούμορ είναι να γελάς με αυτά που συμβαίνουν σε έναν χαρακτήρα, με το πώς τα αντιμετωπίζει, με τις αντιδράσεις του. Οχι με τον ίδιο τον χαρακτήρα άμα τη εμφανίσει. Αυτό είναι κράξιμο. Ψιλά γράμματα τώρα. Επίσης, «αποδομώ» δεν σημαίνει ότι κοροϊδεύω κάτι, αλλά το διαλύω στα εξ ων συνετέθη για να το γνωρίσω καλύτερα ή να το δω αλλιώς. Αυτό όμως κι αν είναι ψιλά γράμματα.

Τη δεκαετία του 1990, ωστόσο, δεν την είδαν απλώς αλλιώς. Είδαν και αναπαράγουν κάτι που δεν υπήρξε. Οι χαρακτήρες είναι άξεστοι, αγενείς, μιλάνε δυνατά, οδηγούν επικίνδυνα, εμφανίζονται ως καρικατούρες, κακόγουστοι και κουτοπόνηροι, κυκλοφορούν σαν καρνάβαλοι. Γονείς που δεν νοιάζονται για τα παιδιά τους, δεν τα προσέχουν, τα εκθέτουν σε κινδύνους, δεν έχουν όνειρα για αυτά. Ο άνδρας έχει μονίμως το νου του στο «κοκό», την πέφτει άγαρμπα στις φιλενάδες της γυναίκας του, είναι θρασύδειλος, αφελής, καβγατζής, ευθυνόφοβος και μάλλον βλαξ. Η γυναίκα είναι πιο καταφερτζού, πιο τσαούσα, η επιτομή της «καρακαηδόνας» όπως λέει ο σοφός λαός. Και οι δύο είναι τέρμα αμόρφωτοι, επιθετικά λαϊκοί, με νοοτροπία και αισθητική σκυλάδικου.

Συγγνώμη, αλλά οι άνθρωποι στη χώρα μας δεν ήταν έτσι τη δεκαετία του 1990. Ναι, υπήρχαν και τραμπούκοι και σούργελα, όπως άλλωστε σε όλες τις εποχές, αλλά δεν ήταν αυτός ο μέσος όρος. Θα έλεγα μάλιστα ότι ήταν μια εποχή με ιδιαίτερη αισθητική. Η εποχή των τοπ μόντελ, της αναγέννησης της μόδας και, στην Ελλάδα, των μεγάλων ιλουστρασιόν περιοδικών. Αλλά και μιας εντυπωσιακής άνθησης του ελληνικού θεάτρου. Ναι, θα πουν κάποιοι, αυτά για μια μικρή μερίδα του πληθυσμού. Δεν είναι όμως έτσι διότι ήταν, επίσης, η δεκαετία της ιδιωτικής τηλεόρασης που πιο μαζικό μέσο δεν υπάρχει, με εξαιρετικά σίριαλ που έφεραν μια καινούργια αισθητική αλλά και μια καινούργια γλώσσα.

Βέβαια, βλέποντας αποσπάσματα από την εκπομπή, οι δημιουργοί της μάλλον έχουν μπερδέψει τη δεκαετία του 1990 με εκείνη του 1980. Που είχε, σε διεθνές επίπεδο, μια υπερβολή, αλλά μην ξεχνάμε ότι εκείνη την εποχή η Ελλαδα έκανε τη μεγάλη της έξοδο από τη βαλκανική της εξωστρέφεια και, σε τόσο ανοιχτές στροφές, είναι φυσικό κάποια πράγματα να ξεφεύγουν. Θα συμβούλευα λοιπόν όσοι θέλουν να αναπαράγουν το παρελθόν – και μάλιστα χάρη τηλεθέασης – να το μελετούν κάπως καλύτερα. Διότι το παρελθόν μάς επιφυλάσσει εκπλήξεις, ίσως μεγαλύτερες απ’ ό,τι το μέλλον.

Υστερία διαρκείας

Βλέπω όμως πώς διαχειρίζονται οι δημιουργοί διαδικτυακού και τηλεοπτικού περιεχομένου (έτσι δεν τους λένε;) και τους χαρακτήρες των τωρινών γονιών. Μια υστερία που, επειδή είναι χαμηλόφωνη, δεν σημαίνει ότι είναι λιγότερο καταλυτική από την άλλη, τη «φωναχτή». Δεν είναι σήμερα όλοι οι γονείς, ο καθένας σε άλλο στυλ ανάλογα με το στάτους και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, τόσο εμμονικοί με τα παιδιά τους. Ούτε τα παιδιά τόσο ατίθασα. Δεν είναι όλοι «αρπαγμένοι» με κάτι, δεν υπηρετούν συγκεκριμένους ρόλους. Ούτε ξέρω γυναίκες που αυτοαποκαλούνται, ουρλιάζοντας, «μιλφάρες». Και, έλεος πια, δεν υπάρχουν σήμερα κυρίες των βορείων προαστίων που μιλάνε όπως η Μαντάμ Σουσού όταν την έγραφε ο Ψαθάς τη δεκαετία του 1930.

Λίγος ρεαλισμός, βρε παιδιά. Και λίγη συμπάθεια και αγάπη για τους χαρακτήρες. Αυτό είναι άλλωστε που διακρίνει τον καλό δημιουργό.