Φάρμακα GLP-1 και σαρκοπενία
Οι αγωνιστές GLP-1 βρίσκονται «στο επίκεντρο μιας παγκόσμιας έκρηξης», με τις συνταγογραφήσεις να αυξάνονται απότομα, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, όπου 1 στους 8 ενηλίκους έλαβε σχετική συνταγή το 2024.
Η αγορά αναμένεται να φτάσει τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2030. Αρκετοί αγωνιστές GLP-1 είναι διαθέσιμοι ή βρίσκονται υπό ανάπτυξη, όπως η σεμαγλουτίδη σε από του στόματος και ενέσιμη μορφή και η τιρζεπατίδη.
Με την τιρζεπατίδη έχει αναφερθεί απώλεια βάρους έως και 24% σε περίπου 72 εβδομάδες. Η θεραπεία περιλαμβάνει συνήθως μια φάση απώλειας βάρους 12 μηνών, ακολουθούμενη από μακροχρόνια αγωγή για τη διατήρηση του αποτελέσματος.
Η κύρια πρόκληση είναι η διατήρηση της θεραπείας αφού τα δύο τρίτα των ασθενών ανακτούν βάρος μετά τη διακοπή. Σε πρόσφατη μελέτη 125.474 ασθενών στις ΗΠΑ, σχεδόν το 50% διέκοψε τη θεραπεία λόγω κακής γαστρεντερικής ανοχής και δυσβάσταχτου οικονομικού κόστους.
Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Μελέτης της Παχυσαρκίας συνιστά την επιλογή θεραπείας κατά της παχυσαρκίας με βάση τις επιπλοκές που σχετίζονται με την υπερβολική λιπώδη μάζα και όχι μόνο με την απώλεια βάρους. Ετσι, οι αγωνιστές GLP-1 ενδείκνυνται ως θεραπεία δεύτερης γραμμής σε ασθενείς με δείκτη μάζας σώματος > 27 με παρουσία επιπλοκών ή > 30 χωρίς επιπλοκές.
Η σαρκοπενία, που ορίζεται ως μείωση της μυϊκής μάζας και λειτουργίας, αποτελεί κρίσιμο ζήτημα σε ασθενείς με παχυσαρκία που λαμβάνουν αγωνιστές GLP-1, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους. Τυχαιοποιημένες μελέτες με σεμαγλουτίδη (STEP 1, SUSTAIN 8), τιρζεπατίδη (SURMOUNT-1) και λιραγλουτίδη έδειξαν ότι η μείωση της άλιπης μάζας κυμαινόταν από 0% έως 13%. Η απώλεια αυτή υπερβαίνει εκείνη που αναμένεται μόνο από τη γήρανση και αντιστοιχεί περίπου σε 10 έτη μυϊκής γήρανσης.
Μετα-αναλύσεις έδειξαν ότι η άλιπη μάζα αντιπροσωπεύει περίπου το 25% της συνολικής απώλειας βάρους, ποσοστό παρόμοιο με αυτό που παρατηρείται έπειτα από βαριατρική χειρουργική. Οι ειδικοί τονίζουν τη σημασία της πολυεπιστημονικής προσέγγισης στον παχύσαρκο ασθενή: ο ιατρός ειδικός στη διατροφή συνταγογραφεί και παρακολουθεί τη θεραπεία, ενώ οι διαιτολόγοι διαδραματίζουν βασικό ρόλο πριν και κατά τη διάρκειά της, προσαρμόζοντας τις διατροφικές οδηγίες ανάλογα με την ανοχή.
Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών