Πώς ένας επιμελητής αναδεικνύει νέους καλλιτέχνες
Κυριακή πρωί – και μεσημέρι – στην αίθουσα προβολών του ΕΜΣΤ. Χρόνος άπλετος για μία ημερίδα συζητήσεων και προβολής αρχειακού υλικού αφιερωμένη στον επιμελητή Χρήστο Μ. Ιωακειμίδη (1932-2017) με αφορμή την έκθεση «Ο Ελληνικός Μήνας στο Λονδίνο: 50 χρόνια μετά. Η καλλιτεχνική πρωτοπορία εκτός συνόρων» σε επιμέλεια Πολύνας Κοσμαδάκη.
Ο Χρήστος Ιωακειμίδης, ο έλληνας επιμελητής τέχνης με έδρα το Βερολίνο, «κατασκευαστής εκθέσεων» προτιμούσε ο ίδιος να παρουσιάζεται, άφησε το στίγμα του στη σύγχρονη τέχνη διοργανώνοντας διεθνείς εκθέσεις μεγάλης κλίμακας οδηγούμενος από το ένστικτό του για καλλιτεχνικά έργα που προκαλούν δυνατή εντύπωση στους θεατές τους. Ενα πρώτο γενικό συμπέρασμα στο οποίο έφτασαν οι παρευρισκόμενοι στην προχθεσινή εκδήλωση αφού μοιράστηκαν αναμνήσεις, πρόσφεραν συμπληρωματικές γνώσεις για τους τρόπους επιμέλειας εκθέσεων, ακόμη και αναμετρήθηκαν με τις διαφορετικές απόψεις τους για το παρόν και τη συνέχεια της ελληνικής τέχνης.
Η εκδήλωση – η πρώτη που τιμά το έργο και την προσωπικότητα ενός σύγχρονου επιμελητή – που ξεκίνησε με την αφηγηματική δεινότητα του ιστορικού και κριτικού τέχνης Ντένη Ζαχαροπούλου, αυτόπτη μάρτυρα τότε των δράσεων του Λονδίνου, συνεχίστηκε με την υποδειγματική ομιλία του Νίκου Χατζηνικολάου, ομότιμου καθηγητή Ιστορίας της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.
Ομιλία πολύτιμη για την έκταση και την ακριβόλογη διάσταση των βιογραφικών στοιχείων που παρουσίασε στο ακροατήριο. Αλλά και σημαντική για τη μέθοδο με την οποία συγκρότησε την αναδρομή του στα χρόνια της γνωριμίας τους ως φοιτητές στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης, στο ανάπτυγμα της φιλίας τους στο πέρασμα των ετών, στην αναφορά των καλλιτεχνικών εγχειρημάτων του Ιωακειμίδη μέσα στο πλαίσιο των κοινωνικών και πολιτισμικών συνθηκών που διαδραματίζονταν στο ψυχροπολεμικό Βερολίνο, το μητροπολιτικό Λονδίνο και Παρίσι. Μίλησε επίσης για την «τεχνοκριτική συμβολή του με τη διοργάνωση έκθεσης – παρέμβασης η οποία συνοδεύονταν πάντα από κατάλογο με περιεκτικό εισαγωγικό κείμενο του που έπαιρνε θέση στην εκάστοτε συγκυρία».
Η περίπτωση του Χρήστου Ιωακειμίδη ανέδειξε τη σημασία για το τρόπο που ένας επιμελητής τέχνης συμβάλλει στην ανάδειξη νέων καλλιτεχνών, με την προσωπική του σύνδεση με καλλιτέχνες, γκαλερίστες, ιδρύματα που μπορούσαν να προσφέρουν οικονομική και οργανωτική υποδομή για υλοποίηση ενός εγχειρήματος. Και μπορεί επίσης να προτείνει την αλλαγή ενός καλλιτεχνικού ρεύματος στην ιστορία των καλλιτεχνικών μορφών μιλώντας για γερμανική πρωτοπορία, πειραματική και πολιτικοποιημένη τέχνη, νεοεξπρεσιονισμό.
Τέχνη και ζωή
Η σύμβουλος συλλογών του ΕΜΣΤ Ελένη Κούκου εστίασε στην εμπειρία της από τη διοργάνωση της μεγα-έκθεσης Outlook (2003-2004). Σε ρόλο καλλιτεχνικού διευθυντή ο Ιωακειμίδης έκανε μία μεικτή έκθεση ζωγραφικών έργων και εγκαταστάσεων που συνέβαλε στην εποχή που η Αθήνα προετοιμαζόταν για το διεθνές άνοιγμα της στο σύγχρονο παρόν με τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Από την επαγγελματική τους συνεργασία στο Outlook ξεκίνησε να μιλάει και ο αρχιτέκτονας Γιώργος Τζιρτζιλάκης εστιάζοντας στον «άνθρωπο που συνέδεε την τέχνη με την απόλαυση της ζωής και ο οποίος πίστευε ότι ο καλλιτέχνης δεν μπορεί να ζει σε αυτόνομο σύμπαν».
Η ημερίδα έκλεισε με την νεότερη γενιά επιμελητών, Ελπίδα Καραμπά, Χριστόφορο Μαρίνο, Εύα Βασλαματζή, να συζητούν με τον Θεόφιλο Τραμπούλη, σύμβουλο εκδόσεων του ΕΜΣΤ επιχειρώντας να εντοπίσουν αυτό που δίνει μία αρχειακή έκθεση όπως αυτή του Ελληνικού Μήνα στο ΕΜΣΤ και αυτό που κληροδότησε η προσωπικότητα και το επιμελητικό έργο του Ιωακειμίδη. Δεν συμφώνησαν μεταξύ τους. Ωστόσο η έκφραση του σκεπτικισμού τους έφερε μία ανανεωτική ανησυχία στον τρόπο που συμβαίνουν οι συζητήσεις για την τέχνη. Κάτι που θα εκτιμούσε αν ήταν παρών εκείνος που επεδίωκε ιδεολογικές συγκρούσεις στη διαμόρφωση των καλλιτεχνικών πρακτικών.