Θεσμοί υπό πίεση: Η εικόνα της Ελλάδας στον παγκόσμιο δείκτη διαφθοράς
Η Ελλάδα βρίσκεται για ακόμη μία χρονιά ουραγός μεταξύ των χωρών της Δυτικής Ευρώπης, καταλαμβάνοντας την 56ή θέση ανάμεσα σε συνολικά 182 χώρες από ολόκληρο τον κόσμο που αξιολογήθηκαν για τον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς (CPI) 2025. Μια θέση που δεν αποτελεί απλώς έναν αριθμό σε μια διεθνή κατάταξη, αλλά αντανάκλαση βαθύτερων αδυναμιών στη λειτουργία των θεσμών, στη λογοδοσία της εξουσίας και στην εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος.
Συγκεκριμένα η χώρα μας συγκέντρωσε 50 βαθμούς σε κλίμακα από 0-100, βελτιωμένη μόλις κατά έναν βαθμό σε σχέση με τις δύο προηγούμενες χρονιές. Σε μια περίοδο κατά την οποία η διαφθορά αναδεικνύεται σε παγκόσμια πρόκληση, η ελληνική επίδοση φωτίζει ένα καίριο πρόβλημα καθώς η Ελλάδα έχει την ίδια βαθμολογία με το Μπαχρέιν, τη Γεωργία και την Ιορδανία σε μία κατάταξη που οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης καταλαμβάνουν εννέα από τις δέκα καλύτερες θέσεις παγκοσμίως.
Σε χειρότερη θέση από την Ελλάδα μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών είναι η Μάλτα, η Σλοβακία, η Ουγγαρία και χώρες κυρίως των Βαλκανίων όπως η Κροατία, η Ρουμανία, η Βουλγαρία, η Σερβία, η Αλβανία και η Βόρεια Μακεδονία.
Ο Δείκτης Αντίληψης Διαφθοράς της Διεθνούς Διαφάνειας (Transparency International – TI) για το 2025 επιβεβαιώνει ότι το πρόβλημα παραμένει βαθιά ριζωμένο διεθνώς. Ο CPI κατατάσσει 182 χώρες και εδάφη παγκοσμίως με βάση τα αντιλαμβανόμενα επίπεδα διαφθοράς στον δημόσιο τομέα. Τα αποτελέσματα δίνονται σε κλίμακα από το 0 (υψηλά διεφθαρμένο) έως το 100 (καθαρό).
Ο παγκόσμιος μέσος όρος υποχώρησε για πρώτη φορά ύστερα από περισσότερο από μία δεκαετία στους 42 βαθμούς, ενώ περισσότερο από τα δύο τρίτα των χωρών βαθμολογούνται κάτω από το 50, αποτυγχάνοντας να θέσουν τη διαφθορά υπό ουσιαστικό έλεγχο. Η εικόνα αυτή συνδέεται με την αποδυνάμωση δημοκρατικών θεσμών, τη χαλάρωση των ελέγχων και ισορροπιών, αλλά και με μια ευρύτερη κρίση πολιτικής ηγεσίας, καθώς σε πολλές χώρες η διαφάνεια και η λογοδοσία αντιμετωπίζονται όλο και περισσότερο ως δευτερεύουσες προτεραιότητες.
Το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε χώρες με αδύναμους θεσμούς. Ακόμη και εδραιωμένες δημοκρατίες παρουσιάζουν σημάδια υποχώρησης, γεγονός που καταδεικνύει ότι η πρόοδος δεν είναι δεδομένη. Οπως επισημαίνεται στη σχετική έκθεση, η απουσία τολμηρής πολιτικής βούλησης, η αυξανόμενη επιρροή ιδιωτικών συμφερόντων στη λήψη αποφάσεων και οι πιέσεις προς ανεξάρτητους θεσμούς δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η διαφθορά μπορεί να επιβιώνει ή να επανεμφανίζεται με νέες μορφές. Παράλληλα, σε πολλές περιοχές του κόσμου περιορίζεται ο χώρος της κοινωνίας των πολιτών και της ερευνητικής δημοσιογραφίας, καθιστώντας δυσκολότερη την αποκάλυψη περιπτώσεων κατάχρησης εξουσίας και ενισχύοντας την ατιμωρησία.
Ο αριθμός των χωρών με βαθμολογία άνω του 80 μειώθηκε από 12 πριν από μία δεκαετία σε μόλις πέντε φέτος. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η τάση επιδείνωσης της αντιλαμβανόμενης διαφθοράς ακόμη και σε δημοκρατίες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες (64), ο Καναδάς (75) και η Νέα Ζηλανδία (81) αλλά και σε ευρωπαϊκές χώρες όπως η Βρετανία (70), η Γαλλία (66) και η Σουηδία (80).
Τι γίνεται στην Ευρώπη
Η Ευρώπη παραμένει η λιγότερο διεφθαρμένη περιοχή στον κόσμο, ωστόσο η Διεθνής Διαφάνεια προειδοποιεί ότι η πρόοδος στην αντιμετώπιση της διαφθοράς έχει επιβραδυνθεί, με τον μέσο όρο να υποχωρεί από το 66 στο 64.
Δεκατρείς χώρες κατέγραψαν σημαντική πτώση στη βαθμολογία τους, όπως η Ουγγαρία, όπου η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Βίκτορ Ορμπαν έχει επανειλημμένα κατηγορηθεί για διαφθορά και υπονόμευση της δικαιοσύνης, ή η Σλοβακία, όπου αποδυναμώνονται οι κανόνες κατά της διαφθοράς. Η Ουγγαρία και η Βουλγαρία συγκεντρώνουν 40 βαθμούς – τη χαμηλότερη επίδοση στην ΕΕ – ενώ ακολουθεί η Ρουμανία με 45. Η TI επισημαίνει επίσης την Ισπανία, με βαθμολογία 55, και τη Γαλλία, με 66, ως χώρες όπου τα πρότυπα υποχωρούν. Την υψηλότερη βαθμολογία κατέλαβε η Δανία με 89 βαθμούς, ακολουθούμενη από τη Φινλανδία με 88 και τη Νορβηγία με 81.
«Στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον, η Ευρώπη θα έπρεπε να αυξάνει και όχι να μειώνει τις φιλοδοξίες της στον αγώνα κατά της διαφθοράς», δήλωσε η Φλόρα Κρέσγουελ, περιφερειακή σύμβουλος της TI για τη Δυτική Ευρώπη. «Η διαφθορά δεν είναι αναπόφευκτη: η Ευρώπη και οι ηγέτες της πρέπει να δράσουν τώρα, επιδεικνύοντας φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις και διασφαλίζοντας την ουσιαστική εφαρμογή τους».