Νέα δεδομένα στη νόσο Πάρκινσον – Ελπίδες για στοχευμένες και αποτελεσματικές θεραπείες

Επιστήμονες εντόπισαν ένα έως σήμερα άγνωστο εγκεφαλικό δίκτυο που φαίνεται να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της ασθένειας του Πάρκινσον. Η στοχευμένη ενεργοποίησή του μέσω μη επεμβατικής εγκεφαλικής διέγερσης οδήγησε σε σημαντικά αυξημένα ποσοστά ανταπόκρισης ασθενών, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Το νέο δίκτυο, που δεν είχε αναγνωριστεί μέχρι σήμερα, ενδέχεται να αποτελεί βασικό μηχανισμό της νόσου Πάρκινσον, σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική μελέτη. Η ανακάλυψη δημιουργεί προοπτικές για πιο αποτελεσματικές και στοχευμένες θεραπείες σε εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως.

Το δίκτυο ονομάστηκε σωματο-γνωστικό δίκτυο δράσης (Somato-Cognitive Action Network – SCAN) και φαίνεται να συνδέεται στενότερα με τα συμπτώματα της νόσου σε σχέση με τις παραδοσιακές κινητικές περιοχές του εγκεφάλου. Σε κλινική δοκιμή, η ενεργοποίησή του μέσω μη επεμβατικής εγκεφαλικής διέγερσης υπερδιπλασίασε τα ποσοστά ανταπόκρισης των ασθενών.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στις 3 Φεβρουαρίου στο περιοδικό Nature και πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Changping της Κίνας, σε συνεργασία με την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Washington στο Σεντ Λούις και άλλους διεθνείς φορείς.

Πώς λειτουργεί το νέο δίκτυο SCAN

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν προηγμένες τεχνικές απεικόνισης εγκεφάλου και διαπίστωσαν ότι η μέλαινα ουσία — βασική περιοχή που προσβάλλεται στη νόσο Πάρκινσον — καθώς και οι παραδοσιακοί στόχοι της βαθιάς εγκεφαλικής διέγερσης, συνδέονται ισχυρότερα με το SCAN σε σχέση με τις επιμέρους κινητικές περιοχές που ελέγχουν συγκεκριμένα μέρη του σώματος.

Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι οι ασθενείς εμφανίζουν παθολογική υπερσυνδεσιμότητα μεταξύ του SCAN και υποφλοιωδών εγκεφαλικών δομών, ένα μοτίβο που μειώθηκε μετά τη θεραπευτική παρέμβαση.

Τα ευρήματα της μελέτης

Σύμφωνα με τον καθηγητή νευρολογίας του Πανεπιστημίου Washington και βασικό συγγραφέα της έρευνας, Nico U. Dosenbach, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η νόσος Πάρκινσον μπορεί να είναι διαταραχή λειτουργίας αυτού του δικτύου. Όπως τόνισε, η στοχευμένη τροποποίηση της δραστηριότητας στο SCAN θα μπορούσε όχι μόνο να ανακουφίζει τα συμπτώματα, αλλά ίσως να επιβραδύνει ή και να αναστρέψει την εξέλιξη της νόσου.

Στην κλινική δοκιμή συμμετείχαν 36 ασθενείς. Από αυτούς, οι 18 έλαβαν διακρανιακή μαγνητική διέγερση εστιασμένη στο SCAN και εμφάνισαν ποσοστό ανταπόκρισης 56% μέσα σε δύο εβδομάδες. Στην ομάδα ελέγχου, όπου η διέγερση εφαρμόστηκε σε γειτονικές περιοχές, το ποσοστό ήταν 22%. Η διαφορά αντιστοιχεί σε αύξηση της αποτελεσματικότητας κατά περίπου 2,5 φορές.

Προοπτικές για νέες θεραπείες

Η μέθοδος βασίζεται στη μη επεμβατική διακρανιακή μαγνητική διέγερση, κατά την οποία μαγνητικοί παλμοί μεταδίδονται στον εγκέφαλο μέσω εξωτερικής συσκευής. Σε αντίθεση με τη βαθιά εγκεφαλική διέγερση που απαιτεί χειρουργική επέμβαση, η νέα προσέγγιση θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε πρώιμα στάδια της νόσου.

Οι ερευνητές σχεδιάζουν ήδη νέες κλινικές δοκιμές για να αξιολογήσουν περαιτέρω την αποτελεσματικότητα της στόχευσης του SCAN. Παράλληλα, εξετάζονται και άλλες τεχνολογίες νευροδιαμόρφωσης, όπως επιφανειακά ηλεκτρόδια και εστιασμένος υπέρηχος χαμηλής έντασης.

Η αυξανόμενη πρόκληση της νόσου Πάρκινσον

Η σημασία της ανακάλυψης ενισχύεται από τις προβλέψεις για τη μελλοντική εξάπλωση της νόσου. Υπολογίζεται ότι τα περιστατικά Πάρκινσον παγκοσμίως θα φτάσουν τα 25,2 εκατομμύρια έως το 2050, αριθμός υπερδιπλάσιος σε σχέση με το 2021, λόγω της γήρανσης του πληθυσμού.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες, πολυκεντρικές μελέτες προκειμένου να επιβεβαιωθεί πλήρως το θεραπευτικό δυναμικό των παρεμβάσεων που στοχεύουν το SCAN.