Εθνικό Απολυτήριο: Με τη συνολική παρουσία στο Λύκειο η εισαγωγή στα ΑΕΙ – Οι Πανελλαδικές δεν καταργούνται
Μετά από χρόνια συζητήσεων και αποσπασματικών παρεμβάσεων, το Λύκειο μπαίνει ξανά στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου. Η κυβέρνηση ανοίγει τον δρόμο για τη θέσπιση του Εθνικού Απολυτηρίου, επιχειρώντας να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται η πορεία των μαθητών και να αποκαταστήσει την εκπαιδευτική αξία του Λυκείου, πέρα από τον ρόλο του ως προθαλάμου των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Ο εθνικός διάλογος ξεκινά εντός Φεβρουαρίου και, όπως ξεκαθαρίζεται, δεν φέρνει αιφνιδιασμούς για τους σημερινούς μαθητές, ενώ οι Πανελλαδικές παραμένουν, τουλάχιστον προς το παρόν, αναπόσπαστο μέρος του συστήματος.
Τι αλλάζει με το Εθνικό Απολυτήριο
Σύμφωνα με το προσχέδιο της πρότασης, οι Πανελλαδικές Εξετάσεις θα είναι ενσωματωμένες στο Εθνικό Απολυτήριο, το οποίο θα αποτελεί και το εισιτήριο εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Η βασική αλλαγή έγκειται στο ότι η εισαγωγή στα ΑΕΙ δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από έναν γραπτό διαγωνισμό, αλλά από τη συνολική παρουσία του μαθητή στο Λύκειο.
Εξετάζεται να συνυπολογίζονται:
- οι επιδόσεις στις Πανελλαδικές,
- οι προφορικοί και γραπτοί βαθμοί,
- η συνολική επίδοση στις τάξεις του Λυκείου.
Οι αλλαγές δεν αφορούν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο ούτε τους μαθητές της Γ’ Γυμνασίου, αλλά εκείνους που φοιτούν στην Β’ Γυμνασίου.
Χρονοδιάγραμμα και εφαρμογή
Η διαδικασία του διαλόγου ξεκινά την προσεχή εβδομάδα στη Βουλή, στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων, και θα διαρκέσει εννέα μήνες. Η τελική έκθεση της πρότασης αναμένεται έως τον Οκτώβριο του 2026.
Πρώτος ενδεχόμενος ορίζοντας εφαρμογής του νέου συστήματος είναι το σχολικό έτος 2027-2028, αρχικά για την Α’ Λυκείου, και αφορά τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στη Β’ Γυμνασίου.
Οι Πανελλαδικές παραμένουν
Όπως τονίζεται από το Υπουργείο Παιδείας, οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται, καθώς αποτελούν ένα αξιόπιστο και αδιάβλητο σύστημα. Αυτό που μεταβάλλεται είναι ο τρόπος με τον οποίο εντάσσονται στο συνολικό πλαίσιο αξιολόγησης των μαθητών.
Ενίσχυση της Τράπεζας Θεμάτων
Στο πλαίσιο των προτάσεων που θα συζητηθούν στον εθνικό διάλογο, προβλέπεται:
- το 100% των θεμάτων των ενδοσχολικών εξετάσεων της Α’ και Β’ Λυκείου να προέρχεται από την Τράπεζα Θεμάτων,
- αυξημένη βαρύτητα τόσο του προφορικού όσο και του γραπτού βαθμού και στις τρεις τάξεις του Λυκείου,
- καθορισμός συντελεστών βαρύτητας για τον μέσο όρο του Εθνικού Απολυτηρίου.
Οι πέντε πυλώνες του νέου συστήματος
Η πρόταση του Υπουργείου Παιδείας βασίζεται σε πέντε κεντρικούς πυλώνες:
- Εκπαιδευτικό περιεχόμενο, με κοινό κορμό γνώσεων και δεξιοτήτων.
- Σχολική ζωή, με το σχολείο ως κοινότητα μάθησης και κοινωνικής ανάπτυξης.
- Επιμόρφωση εκπαιδευτικών, με συνεχή και ουσιαστική υποστήριξη.
- Υποδομές, σχολικές και ψηφιακές, για ίσες ευκαιρίες.
- Διακυβέρνηση του συστήματος, με σαφείς ρόλους και θεσμική συνέχεια.
Μητσοτάκης: «Το Λύκειο δεν πρέπει να είναι μόνο προθάλαμος των εξετάσεων»
Σήμα έναρξης των επίσημων διαδικασιών έδωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μετά από σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, επισημαίνοντας ότι ο διάλογος αφορά το μέλλον της εκπαίδευσης και υπερβαίνει κομματικά όρια.
Όπως δήλωσε: «Όλοι αναγνωρίζουμε ότι το Λύκειο δεν πρέπει να είναι απλά ένας στείρος χώρος προετοιμασίας εισαγωγής στο πανεπιστήμιο».
Ανοιχτός και συμμετοχικός διάλογος
Η διαδικασία θα εκκινήσει την προσεχή εβδομάδα στη Βουλή, στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων. Προγραμματίζεται να διαρκέσει εννέα μήνες, με διακριτά στάδια και στόχο την εκπόνηση νομοθετικής πρωτοβουλίας προς το τέλος του έτους.
Όπως τονίστηκε, στη σύσκεψη στο Μαξίμου υπό τον πρωθυπουργό, οι υπό συζήτηση αλλαγές δεν αφορούν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο, ούτε τους μαθητές της Γ’ Γυμνασίου, ενώ οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται. Πρώτος ενδεχόμενος ορίζοντας εφαρμογής είναι η Α’ Λυκείου, το σχολικό έτος 2027-2028.
Ο εθνικός διάλογος θα περιστραφεί γύρω από πέντε θεματικούς πυλώνες, υπό την επίβλεψη ισάριθμων υποδομάδων, οι οποίες θα στελεχωθούν από καθηγητές και δασκάλους της τριτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, ώστε να επιτευχθεί σύνθεση προτάσεων από όλα τα στάδια της μαθητικής ζωής.
Ο πρώτος πυλώνας αφορά το εκπαιδευτικό περιεχόμενο, περιλαμβανομένου του προγρογράμματος σπουδών, ο δεύτερος τη σχολική ζωή, ο τρίτος την επιμόρφωση και επαγγελματική ανάπτυξη εκπαιδευτικών, ο τέταρτος τις κτηριακές, ψηφιακές και εργαστηριακές υποδομές και ο πέμπτος την διακυβέρνηση.
Συντονιστικό ρόλο θα έχει η ομάδα εθνικού διαλόγου υπό την προεδρία του Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς Μιχάλη Σφακιανάκη, στην οποία θα συμμετέχουν τρεις κοσμήτορες και επιστημονικοί σύμβουλοι επιφορτισμένοι με την οριζόντια παρακολούθηση όλων των πυλώνων.
Κατά τη διάρκεια διυπουργικής σύσκεψης στο Μέγαρο Μαξίμου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε ότι πρόκειται για μια συζήτηση που υπερβαίνει κομματικά και εκλογικά στεγανά και αφορά το μέλλον της εκπαίδευσης και των παιδιών της χώρας.
«Δεν ανήκει το θέμα σε καμία κυβέρνηση αποκλειστικά. Αφορά το μέλλον της πατρίδας μας», τόνισε υπογραμμίζοντας ότι η διαδικασία στοχεύει στην ενίσχυση της αυτοτέλειας του Λυκείου και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων που θα ακολουθούν τα παιδιά σε κάθε επαγγελματική και προσωπική τους πορεία».
Η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, τόνισε ότι ο διάλογος θα είναι εκτεταμένος, θεματικός και ανοιχτός, περιλαμβάνοντας συμμετοχή μαθητών, γονέων, εκπαιδευτικών και φορέων. Στόχος είναι να ενισχυθεί η αξία του απολυτηρίου μέσω δημόσιων και δωρεάν εργαλείων, όπως πιστοποιητικά γλωσσομάθειας και ψηφιακών δεξιοτήτων, και να διαμορφωθεί ένα προφίλ μαθητή που σκέφτεται συνθετικά.
«Οι μεταβολές που γίνονται στον χώρο της μάθησης είναι πραγματικά συγκλονιστικές, συνδέονται άμεσα με τις εξελίξεις στον χώρο της εργασίας. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι ένα παιδί το οποίο θα ξεκινήσει στο προνήπιο φέτος, θα τελειώσει το σχολείο το 2040. Είναι τα παιδιά τα οποία θα ζήσουν “στο πετσί τους” αυτές τις μεγάλες αλλαγές» .
Θέλουμε να δώσουμε άπλετο χρόνο. Θέλουμε να δημιουργήσουμε μία ανεξάρτητη τεχνοκρατική επιτροπή, η οποία θα οργανώσει τον διάλογο αυτό. Χαίρομαι γιατί επικεφαλής της είναι ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, ο κ. Μιχάλης Σφακιανάκης, τον οποίο ευχαριστώ για την προθυμία του και την ανταπόκρισή του σε αυτή την πρόσκληση, αλλά και πρόκληση που του απηύθυνε η Υπουργός.
Και θέλουμε να δώσουμε πολύ χρόνο σε αυτή τη συζήτηση, διότι ιδίως στα θέματα αυτά δεν μπορούν και δεν πρέπει να υπάρχουν αιφνιδιασμοί και όλα πρέπει να προχωρήσουν, κ. Πρύτανη, με ειλικρίνεια, με ανοιχτό πνεύμα, χωρίς προκαταλήψεις, χωρίς αγκυλώσεις.
Θέλω να τονίσω ότι πρέπει να υπάρχει στο ζήτημα αυτό διάθεση συναίνεσης και θετικής συνεισφοράς, πολύ περισσότερο όταν τουλάχιστον δύο κόμματα, το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ, έχουν ταχθεί υπέρ τέτοιων αλλαγών στο παρελθόν.
Αυτό, λοιπόν, το οποίο θέλω να τονίσω σήμερα είναι μια πρόσκληση σε έναν δημιουργικό προβληματισμό. Η κυβέρνηση έχει κάποιες πρώτες απόψεις, έχει κάποιες πρώτες σκέψεις, αλλά απέχει πολύ από το να έχει καταλήξει σε ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το πώς φανταζόμαστε το Λύκειο του μέλλοντος.
Δεν θέλουμε να προκαταλάβουμε κανέναν. Θέλουμε να ακούσουμε περισσότερο και να μιλήσουμε λιγότερο και ο σκοπός αυτής της άσκησης θα ήταν να μπορούσαμε να φτάναμε προς το τέλος του έτους σε μια νομοθετική πρωτοβουλία, η οποία θα ήταν ευχής έργον εάν στηριζόταν και από περισσότερα του ενός κόμματος.
Αυτό δεν θα ήταν μια επιτυχία της κυβέρνησης, νομίζω θα ήταν μια επιτυχία συνολικά της Ελλάδας».
Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη σημείωσε ότι «σε κάθε οικογένεια αυτή τη στιγμή, οπουδήποτε στην Ελλάδα, θα πρέπει να της δώσουμε μία υπόσχεση, με συνέπεια και συνέχεια, ότι μπορεί το σχολείο και το Λύκειο να μετράει» και πρόσθεσε ότι θα υπάρχει και μ«ία δημόσια διαβούλευση με ψηφιακό τρόπο, καθώς ξέρουμε ότι τα ζητήματα παιδείας δεν μπορεί να είναι σε κλειστές αίθουσες».
Ο επικεφαλής της ομάδας εθνικού διαλόγου και Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς Μιχάλης Σφακιανάκης ανέφερε: «οφείλουμε να θέσουμε σε ράγες σταθερές τα βασικά της παιδείας. Σίγουρα το Λύκειο είναι ένα κομμάτι που είναι σημαντικότατο στην πορεία ενός παιδιού, στα στάδια μόρφωσης που αντιμετωπίζει. Και σίγουρα θα πρέπει να φτάσουμε σε ένα σύστημα το οποίο θα διέπεται από την αξιολόγηση, που η αξιολόγηση αυτή θα έχει αποτελεσματικότητα, θα είναι δίκαιη, θα είναι σταθερή. Ευελπιστούμε να έχει και την ευρύτερη δυνατή συναίνεση αυτό το σύστημα, έτσι ώστε να μην παρατηρείται το φαινόμενο ότι αλλάζει μια κυβέρνηση και αλλάζει πολιτική στην παιδεία. Η πολιτική στην παιδεία πρέπει να είναι εθνική πολιτική.
Υπάρχουν διεθνή δεδομένα τα οποία θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Υπάρχουν οι νέες τεχνολογίες τις οποίες θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Και, προφανώς, όλα αυτά μπορούν να δράσουν βοηθητικά».