Οι ΗΠΑ δεν έχουν πέσει σε χειμερία νάρκη
Δεν είναι απίθανο, όταν διαβάζονται αυτές οι γραμμές, οι ΗΠΑ με την αρμάδα που διαφήμισε ο πρόεδρος Τραμπ να έχουν επιχειρήσει να πιέσουν το ιρανικό καθεστώς να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Σε αντίθεση βεβαίως με τις δηλώσεις του όταν βομβαρδίστηκαν οι εγκαταστάσεις του Ιράν ότι το πρόγραμμα είχε καταστραφεί.
Ανεξαρτήτως αν γίνει ή όχι το χτύπημα, είναι πασιφανές ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν πέσει σε χειμερία νάρκη από τις αρχές του χρόνου – Βενεζουέλα, Γροιλανδία και έπεται συνέχεια. Υπάρχει εξήγηση για την υπερκινητικότητα αυτή;
Υπάρχει και είναι βαθύτερη από μια επιφανειακή απόδοσή της στην προσωπικότητα Τραμπ. Ως πρόεδρος έχει βεβαίως τον πρώτο και τελευταίο λόγο, αλλά η ατζέντα που ξεδιπλώνεται έχει στρατηγικό χαρακτήρα και αφορά τη διάθεση επιβολής των αμερικανικών προτεραιοτήτων σε παγκόσμιο επίπεδο πριν οι αντίπαλοι των ΗΠΑ προλάβουν να αντιδράσουν.
Ο κύριος αντίπαλος είναι φυσικά η Κίνα, αλλά και οι μεσαίες δυνάμεις που συσπειρώνονται στον οργανισμό BRICS μπορούν να δημιουργήσουν, ως σύνολο, πρόβλημα στην επιβολή της νέας αμερικανικής ατζέντας.
Η δυναμική που αναπτύσσει ο Τραμπ βρίσκει σύμφωνη την εκλογική του βάση παρά τις προεκλογικές του εξαγγελίες ότι θα σταματούσε τις στρατιωτικές επεμβάσεις. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση του Politico, 65% των ψηφοφόρων του συμφωνούν με την ανάληψη στρατιωτικής δράσης. Αν αυτή η αποδοχή διατηρηθεί και μετά τις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο τον Νοέμβριο μένει να το δούμε.
Ωστόσο, αν η σημερινή σχεδόν απόλυτη πλειοψηφία που απολαμβάνει ο Τραμπ στα δύο νομοθετικά σώματα απολεσθεί, το πιθανότερο είναι ότι θα θελήσει να επιβάλει την ατζέντα του με ακόμη μεγαλύτερη δριμύτητα.
Στο ερώτημα ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της ατζέντας, η σύντομη απάντηση θα μπορούσε να είναι: πλήρης έλεγχος του Δυτικού Ημισφαιρίου και πλήρης έλεγχος των εξελίξεων στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης.
Στο Δυτικό Ημισφαίριο εντάσσονται από την κυρίαρχη σήμερα αντίληψη στον Λευκό Οίκο ο Καναδάς και η Γροιλανδία και αυτή έχει βαθιές ιστορικές ρίζες. Ως προς την τεχνητή νοημοσύνη, οι κολοσσοί που την αναπτύσσουν έχουν την πεποίθηση ότι δεν θα πρέπει να ελέγχονται από κρατικές ή υπερεθνικές δομές όπως η Ευρωπαϊκή Ενωση. Σε αυτό το μέτωπο δεν θα υποχωρήσουν και η συστηματική υπονόμευσή της από την αμερικανική ηγεσία οφείλεται στην επιρροή των τεχνο-ολιγαρχών.
Υπάρχει όμως και μία άλλη αιτία για τη διάθεση ελέγχου των ευρωπαϊκών χωρών, που επίσης δεν είναι νέα στην αμερικανική στρατηγική αντίληψη, αυτή του ελέγχου της Ευρασίας. Χωρίς αυτόν, οι ΗΠΑ χάνουν την ιδιότητα της υπερδύναμης. Ηταν η αιτία εμπλοκής τους σε δύο παγκόσμιους πολέμους τον 20ό αιώνα, αλλά και της απόφασής τους να δημιουργήσουν την Ατλαντική Συμμαχία μετά τη λήξη του Δευτέρου.
Αυτός θα είναι πιθανότατα ο λόγος που δεν θα εγκαταλείψουν άμεσα το ΝΑΤΟ. Ωστόσο, η σημερινή τάση της εξωτερικής τους πολιτικής είναι να μη δεσμεύονται από θεσμικά σύνολα αλλά να ακολουθούν πολιτική α λα καρτ, όπως δείχνει και η διάθεση δημιουργίας ενός μίνι-ΟΗΕ (Board of Peace).
Απέναντι στη νέα αυτή πραγματικότητα, οι Ευρωπαίοι έχουν μία μόνο δυνατότητα, επίδειξη δυνάμεως.
Η απειλή πώλησης ομολόγων άλλαξε την αμερικανική στάση για τη Γροιλανδία. Χρειάζεται αντίστοιχος κυνισμός και καθόλου υποχωρητικότητα σε όλα τα θέματα που τους χωρίζουν με τις ΗΠΑ. Αλλιώς, θα είναι χαμένοι.
Η Ινώ Αφεντούλη είναι επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής