Το κυνήγι των ΗΠΑ στα «τελευταία δεξαμενόπλοια» απειλεί το φθηνό πετρέλαιο προς Κίνα και Ινδία

Η Ουάσιγκτον εντείνει τις πιέσεις της για να ανακόψει το παράνομο εμπόριο αργού πετρελαίου, συνδυάζοντας κυρώσεις του Υπουργείου Οικονομικών με ναυτικές επιχειρήσεις. Η στρατηγική αυτή προκαλεί ήδη συμφόρηση στις εξαγωγές από τη Βενεζουέλα, επηρεάζοντας την παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες στοχοποιούν τον λεγόμενο «στόλο-σκιά», ένα δίκτυο δεξαμενόπλοιων που χρησιμοποιείται από τη Ρωσία, το Ιράν και τη Βενεζουέλα για τη μεταφορά πετρελαίου σε αγορές όπως η Κίνα, η Ινδία και η Τουρκία. Το δίκτυο αυτό επιτρέπει την πώληση πετρελαίου με εκπτώσεις, παρακάμπτοντας διεθνείς ελέγχους και δημιουργώντας σημαντικά έσοδα για τις χώρες αυτές.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ουάσιγκτον έχει ενισχύσει την επιτήρηση στη θάλασσα της Καραϊβικής, ενώ οι νέες κυρώσεις αλλάζουν ήδη τη στάση ναυτιλιακών εταιρειών και μεσιτών. Η πίεση στοχεύει να πλήξει τις εξαγωγές της Βενεζουέλας, μεταφέροντας το αποτέλεσμα μέχρι τα διυλιστήρια της Κίνας και της Ινδίας.

Οι νέοι κανονισμοί απαιτούν πλέον από τα συμβόλαια να περιλαμβάνουν όρους που σχετίζονται με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και ψηφιακών εργαλείων παρακολούθησης, γεγονός που υποδηλώνει αυστηρότερη εποπτεία και συμμόρφωση. Παράλληλα, ο λεγόμενος «στόλος-φάντασμα» αριθμεί 1.423 δεξαμενόπλοια, εκ των οποίων 921 υπόκεινται ήδη σε κυρώσεις από ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο ή ΕΕ, σύμφωνα με τη Lloyd’s.

Κυρώσεις και επιπτώσεις στη ναυτιλία

Στις 31 Δεκεμβρίου, το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) επέβαλε νέες κυρώσεις σε τέσσερις εταιρείες του πετρελαϊκού τομέα της Βενεζουέλας, χαρακτηρίζοντας «μπλοκαρισμένα» τέσσερα δεξαμενόπλοια. Ο χαρακτηρισμός αυτός αυξάνει σημαντικά το λειτουργικό ρίσκο, καθώς καθιστά τα πλοία δύσκολα ασφαλίσιμα ή χρηματοδοτήσιμα χωρίς παραβίαση των κανόνων συμμόρφωσης.

Παράλληλα, οι αμερικανικές αρχές ενίσχυσαν την παρακολούθηση στη θάλασσα. Το Reuters ανέφερε ότι, μετά από εβδομάδες πίεσης, η Ακτοφυλακή των ΗΠΑ και άλλες αμερικανικές δυνάμεις ενίσχυσαν την παρακολούθηση. Στα μέσα Δεκεμβρίου έγινε γνωστή η κατάσχεση ενός δεξαμενόπλοιου υπό κυρώσεις και κατόπιν η παρεμπόδιση άλλων πλοίων και η καταδίωξη ενός τρίτου, σε ένα πλαίσιο όπου η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε ακόμη και «αποκλεισμό» δεξαμενόπλοιων υπό κυρώσεις που εισέρχονται ή εξέρχονται από τη Βενεζουέλα. Το αποτρεπτικό αποτέλεσμα ήταν άμεσο: πλοιοκτήτες και ασφαλιστές αναθεώρησαν τον επιχειρησιακό κίνδυνο κάθε ταξιδιού και μερικά πλοία επέλεξαν να επιστρέψουν πίσω.

Συμφόρηση και διακοπή εξαγωγών

Πριν ακόμη από το τελευταίο πακέτο κυρώσεων, είχε παρατηρηθεί συσσώρευση δεξαμενόπλοιων έξω από τον τερματικό σταθμό Jose, την κύρια εξαγωγική εγκατάσταση της Βενεζουέλας. Εκατομμύρια βαρέλια αργού παρέμεναν ακινητοποιημένα στη θάλασσα, προκαλώντας συμφόρηση και κίνδυνο μείωσης της παραγωγής λόγω έλλειψης αποθηκευτικής χωρητικότητας.

Στις 3 Ιανουαρίου, μετά την αμερικανική στρατιωτική επέμβαση, οι εξαγωγές αργού σταμάτησαν πλήρως. Η διακοπή επηρεάζει και τις ροές που συνδέονται με τη Chevron, τον βασικό συνεργάτη της κρατικής PDVSA, δημιουργώντας ανησυχίες για περαιτέρω λειτουργικές επιπτώσεις.

Αντίκτυπος σε Κίνα και Ινδία

Η Κίνα έχει αποτελέσει τον κύριο προορισμό του βενεζουελάνικου πετρελαίου, ιδίως για ανεξάρτητα διυλιστήρια που εκμεταλλεύονταν τις χαμηλές τιμές. Ωστόσο, η διακοπή των προμηθειών αυτών αυξάνει το κόστος για τα κινεζικά διυλιστήρια που επεξεργάζονται είδη αργού όπως το Merey.

Παρόμοιος αντίκτυπος διαφαίνεται και στην Ινδία. Η Reliance Industries είχε ήδη ανακοινώσει ότι θα σταματήσει τις αγορές από τη Βενεζουέλα λόγω αμερικανικών προειδοποιήσεων. Αν και τα ινδικά διυλιστήρια αναζητούν οικονομικές ευκαιρίες, το πολιτικό ρίσκο φαίνεται πλέον να υπερτερεί του οικονομικού οφέλους.

Ο «φανταστικός στόλος» υπό διεθνή έλεγχο

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Μελετών υπενθυμίζει ότι η χρήση «φανταστικού στόλου» δεν είναι νέα πρακτική, ωστόσο ο πόλεμος στην Ουκρανία την έχει ενισχύσει ποσοτικά και ποιοτικά. Τον Δεκέμβριο του 2023, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) υιοθέτησε για πρώτη φορά επίσημο ορισμό αυτών των παράνομων δραστηριοτήτων, που περιλαμβάνουν σβησίματα συστημάτων AIS και απόκρυψη ταυτότητας πλοίων.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο περιγράφει λεπτομερώς τις πρακτικές παράκαμψης: μεταφορές πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο στη θάλασσα, αλλαγές σημαίας, παραπλανητικά σήματα και αδιαφανείς δομές ιδιοκτησίας. Κεντρικό ζήτημα παραμένει η ασφάλιση, καθώς μεγάλο μέρος αυτών των επιχειρήσεων λειτουργεί εκτός του δυτικού ασφαλιστικού συστήματος, αυξάνοντας τον κίνδυνο σοβαρών περιβαλλοντικών ατυχημάτων χωρίς επαρκή κάλυψη.