Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα 1 Ιανουαρίου

Σήμερα, Πέμπτη 1 Ιανουαρίου, σύμφωνα με το εορτολόγιο, η Εκκλησία τιμά την Περιτομή του Ιησού Χριστού και τη μνήμη του Μεγάλου Βασιλείου, της Αγίας Εμμελείας και του Αγίου Τηλεμάχου.

Τα ονόματα που γιορτάζουν είναι: Βασίλειος, Βασίλης, Βάσος, Βασίλας, Μπίλης, Λάκης, Βασιλεία, Βασιλική, Βάσω, Βάσια, Βιβή, Βίκυ, Βίβιαν, Βασιλίνα, Εμμέλεια, Εμμελεία*, Τηλέμαχος και Τηλεμάχη.

*Υπάρχουν και άλλες ημερομηνίες που γιορτάζει το όνομα Εμμέλεια.

Ανατολή ήλιου: 07:41 – Δύση ήλιου: 17:16

Σελήνη 12,5 ημερών

Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας

Ο Μέγας Βασίλειος γεννήθηκε το 329 ή 330 μ.Χ. στη Νεοκαισάρεια του Πόντου και μεγάλωσε στην Καισάρεια της Καππαδοκίας. Είχε οκτώ αδέλφια, από τα οποία τρία έγιναν επίσκοποι και ένα μοναχός. Οι γονείς του, Βασίλειος και Εμμέλεια, υπήρξαν ευσεβείς και ενστάλαξαν στα παιδιά τους βαθιά χριστιανική πίστη.

Με αυτή τη χριστιανική ανατροφή, ο Βασίλειος ακολούθησε εξαιρετική πνευματική πορεία. Ξεχώρισε για τη νοημοσύνη και τη μνήμη του, κατακτώντας όλες τις επιστήμες της εποχής και ζώντας με αυστηρή ασκητικότητα.

Μετά τις πρώτες σπουδές του στην Καισάρεια και στο Βυζάντιο, συνέχισε στην Αθήνα, όπου φοίτησε για τέσσερα χρόνια. Εκεί σπούδασε φιλοσοφία, ρητορική, γραμματική, αστρονομία και ιατρική, έχοντας συμφοιτητές τον Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό και τον Ιουλιανό τον Παραβάτη.

Επιστρέφοντας στην Καισάρεια, δίδαξε ρητορική, όμως σύντομα αποφάσισε να αφιερωθεί στη μοναχική ζωή. Περιηγήθηκε σε Αίγυπτο, Παλαιστίνη, Συρία και Μεσοποταμία για να γνωρίσει τον ασκητισμό και τελικά αποσύρθηκε σε μονή του Πόντου για πέντε χρόνια. Αργότερα χειροτονήθηκε διάκονος και πρεσβύτερος από τον επίσκοπο Ευσέβιο και το 370 μ.Χ. ανέλαβε την επισκοπή Καισαρείας.

Ως αρχιερέας, αγωνίστηκε με σθένος για την υπεράσπιση της Ορθοδοξίας απέναντι στον Αρειανισμό, παρά τις πιέσεις του αυτοκράτορα Ουάλεντα και του Μόδεστου. Παράλληλα, προχώρησε σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις στον μοναχισμό και πολέμησε την ηθική παρακμή της εποχής.

Η ποιμαντική του δράση υπήρξε πρωτοποριακή. Δημιούργησε τη φημισμένη «Βασιλειάδα», ένα συγκρότημα φιλανθρωπικών ιδρυμάτων που περιελάμβανε πτωχοκομείο, ορφανοτροφείο, γηροκομείο, ξενοδοχείο και νοσοκομείο, προσφέροντας περίθαλψη σε χιλιάδες ανθρώπους.

Ο Μέγας Βασίλειος άφησε πλούσιο συγγραφικό έργο. Ανάμεσα στα σημαντικότερα συγγράμματά του περιλαμβάνονται οι ομιλίες στην Εξαήμερο, τα Ασκητικά και πλήθος επιστολών. Επιπλέον, συνέγραψε τη Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, η οποία τελείται δέκα φορές το χρόνο, μεταξύ αυτών την 1η Ιανουαρίου.

Ο Άγιος εκοιμήθη σε ηλικία 50 ετών, την 1η Ιανουαρίου 378 ή 379 μ.Χ., αφήνοντας πίσω του ανεκτίμητη πνευματική παρακαταθήκη.

Το συγγραφικό έργο του

Τα έργα του κατατάσσονται σε τέσσερις κατηγορίες:

Δογματικά συγγράμματα: «Ανατρεπτικός του Απολογητικού του δυσσεβούς Ευνομίου» και «Προς Αμφιλόχιον, περί του Αγίου Πνεύματος».

Ασκητικά έργα: «Τα Ηθικά», «Όροι κατά πλάτος», «Όροι κατ’ επιτομήν», «Περί πίστεως», «Περί κρίματος» και «Περί της εν παρθενία αληθούς αφθορίας».

Ομιλίες: «Εις την Εξαήμερον», «Εις τους Ψαλμούς», «Περί του ουκ έστιν αίτιος του κακού ο Θεός», «Κατά Σαβελλιανών, Αρείου και Ανομοίων», «Προς τους νέους, όπως αν εξ ελληνικών ωφελοίντο λόγων», «Προτρεπτικός εις το άγιον βάπτισμα» και άλλες.

Επιστολές: Σώζονται 365 επιστολές που καλύπτουν την περίοδο από την επιστροφή του στην Καισάρεια έως τον θάνατό του.

Το έθιμο της βασιλόπιτας

Το έθιμο της βασιλόπιτας συνδέεται με τον Μέγα Βασίλειο και χρονολογείται από την εποχή του Ιουλιανού του Παραβάτη. Όταν ο αυτοκράτορας διέταξε τη φορολόγηση της Καισαρείας, οι κάτοικοι πρόσφεραν χρυσαφικά και νομίσματα. Μετά τον θάνατο του Ιουλιανού, ο Άγιος Βασίλειος αποφάσισε να επιστρέψει τα πολύτιμα αντικείμενα στους πολίτες.

Για να τα μοιράσει δίκαια, ζύμωσε ψωμιά και έβαλε μέσα σε κάθε ένα ένα νόμισμα ή κόσμημα. Έτσι, όταν οι κάτοικοι τα έκοβαν, έβρισκαν μέσα το δώρο τους. Από αυτή την πράξη γεννήθηκε το διαχρονικό ελληνικό έθιμο της βασιλόπιτας.