Πανηγυρίζουν στην Τουρκία για το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο: “Ισχυρότερη και θωρακισμένη η Γαλάζια Πατρίδα”
Ως κομβική διπλωματική επιτυχία της Άγκυρας προβάλλεται από τα τουρκικά ΜΜΕ η υπερψήφιση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Λιβύης, με πλειάδα δημοσιευμάτων να ισχυρίζονται ότι η «Γαλάζια Πατρίδα» αποκτά μεγαλύτερη ισχύ και ότι μεταβάλλονται οι συσχετισμοί στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ορισμένοι τουρκικοί ειδησεογραφικοί φορείς υποστηρίζουν μάλιστα ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη θέτει περιορισμούς στη δυνατότητα της Αθήνας να προχωρά σε ενεργειακές συμπράξεις στην ευρύτερη περιοχή, χωρίς την προηγούμενη έγκριση της Τουρκίας.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη σηματοδοτεί μια θεαματική μεταστροφή στην πολιτική γραμμή του κοινοβουλίου της ανατολικής Λιβύης, το οποίο το 2020 είχε καταψηφίσει τη συμφωνία για τα θαλάσσια σύνορα που είχαν συνομολογήσει έναν χρόνο νωρίτερα η Άγκυρα και η τότε κυβέρνηση της Τρίπολης.
Στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, η απόφαση αυτή παρουσιάζεται κυρίως ως αναβάθμιση της γεωπολιτικής ισχύος της χώρας, με ιδιαίτερη έμφαση στις διεκδικήσεις στη θάλασσα και στα περιθώρια συνεκμετάλλευσης στον τομέα της ενέργειας με τη Λιβύη.
Ενδεικτικός είναι ο τίτλος της εφημερίδας Yeni Şafak, η οποία αναφέρει ότι «η Γαλάζια Πατρίδα είναι πλέον ισχυρότερη», αποκαλώντας ως ιστορική τη σχετική επικύρωση επτά χρόνια μετά την υπογραφή του μνημονίου.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η εξέλιξη αυτή εδραιώνει τη θέση της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και ανοίγει τον δρόμο για νέες κοινές πρωτοβουλίες με τη Λιβύη σε επίπεδο σεισμικών ερευνών, γεωτρήσεων και επενδύσεων στην ενέργεια.
Στο ίδιο πνεύμα, η Hürriyet κάνει λόγο για «απόφαση που αλλάζει τις ισορροπίες», υπογραμμίζοντας πως η Βεγγάζη τάσσεται πλέον υπέρ της «Γαλάζιας Πατρίδας», ενώ η Milliyet προβάλλει το ζήτημα με την αναφορά «θωρακίστηκε η Γαλάζια Πατρίδα».
Η Yeni Şafak επανήλθε στο θέμα σχολιάζοντας την ελληνική στάση, χρησιμοποιώντας τον τίτλο: «Η επικύρωση της συμφωνίας με την Τουρκία προκάλεσε πανικό στην Ελλάδα: Χάσαμε για δεύτερη φορά από την Άγκυρα».
Οι παραπάνω αναφορές αντικατοπτρίζουν αποκλειστικά τον τρόπο με τον οποίο τα τουρκικά ΜΜΕ αξιολογούν πολιτικά τις εξελίξεις και δεν συνιστούν κάποια διεθνώς αναγνωρισμένη μεταβολή στις θαλάσσιες οριοθετήσεις.
Haber Global: «Χωρίς την άδεια της Τουρκίας δεν μπορεί να γίνει τίποτα»
Χαρακτηριστική υπήρξε και η κάλυψη του τουρκικού τηλεοπτικού δικτύου Haber Global, το οποίο χρησιμοποίησε χάρτες προκειμένου να αναλύσει τους ισχυρισμούς της Άγκυρας για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το κανάλι υποστήριξε ότι τα θαλάσσια όρια που προβλέπονται στη συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης έχουν πλέον διευρυνθεί, ισχυριζόμενο ότι η έγκριση από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης ενισχύει την τουρκική παρουσία στην περιοχή.
Προβάλλοντας τις περιοχές υφαλοκρηπίδας που διεκδικούν οι δύο πλευρές, το δίκτυο ισχυρίστηκε ότι η Τουρκία και η Λιβύη διαθέτουν κοινά θαλάσσια σύνορα, ενώ παράλληλα συνέδεσε την εξέλιξη αυτή με τις ενεργειακές πρωτοβουλίες της Ελλάδας.
Στο ίδιο ρεπορτάζ διατυπώθηκε ο ισχυρισμός ότι η Αθήνα δεν έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει σε συνεργασίες με την Αίγυπτο, το Ισραήλ ή άλλα κράτη ανατολικότερα, αν δεν υπάρχει η άδεια ή η συμμετοχή της Άγκυρας.
Πρόκειται για αμιγώς τουρκική ερμηνεία, η οποία δεν αποτελεί αυτόματη νομική συνέπεια της απόφασης της λιβυκής Βουλής, καθώς η έγκριση μιας διμερούς συμφωνίας δεν επηρεάζει από μόνη της τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών.
Πώς διαμορφώθηκε η αλλαγή στάσης του Χαφτάρ
Πίσω από τον ενθουσιασμό του τουρκικού Τύπου βρίσκεται μια ουσιαστική πολιτική μετατόπιση: η επαναπροσέγγιση της Άγκυρας με το στρατόπεδο του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ στην ανατολική Λιβύη.
Όπως είχε αναλύσει ο διεθνολόγος Θοδωρής Τσίκας, η υπερψήφιση του μνημονίου σχετίζεται άμεσα με τη σταδιακή αλλαγή στάσης του Χαφτάρ απέναντι στην Τουρκία.
«Πρόκειται για μία αλλαγή γραμμής για τον Χαφτάρ, η οποία υλοποιήθηκε μετά την απομάκρυνση του προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, Αγκίλα Σάλεχ», είχε επισημάνει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, είχαν προηγηθεί επαφές του Χαφτάρ και των υιών του στην Τουρκία, καθώς και κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, γεγονότα που πιστοποιούσαν ότι οι δύο πλευρές ανέπτυσσαν πλέον στενότερους δεσμούς.
Ο κ. Τσίκας είχε υπογραμμίσει επίσης τη σημασία της επίσκεψης που πραγματοποίησε ο επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν, στη Βεγγάζη, λίγες μόλις ώρες πριν από την κοινοβουλευτική ψηφοφορία.
Η μεταστροφή αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η Τουρκία είχε υπογράψει το μνημόνιο το 2019 με την κυβέρνηση της Τρίπολης, την οποία υποστήριζε ενεργά στη διαμάχη της με το αντίπαλο στρατόπεδο της ανατολικής Λιβύης.
Ντουράν: «Σημαντικό και ευπρόσδεκτο βήμα»
Την ικανοποίηση της τουρκικής ηγεσίας εξέφρασε ο διευθυντής Επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας, Μπουρχανετίν Ντουράν, χαρακτηρίζοντας την επικύρωση του μνημονίου ως κομβική εξέλιξη για τις διμερείς σχέσεις Άγκυρας και Τρίπολης.
Σε τοποθέτησή του που μετέδωσε το πρακτορείο Anadolu, ο Ντουράν σημείωσε ότι η ομόφωνη έγκριση συνιστά «σημαντικό και ευπρόσδεκτο βήμα» για τις δύο χώρες και την ευρύτερη Ανατολική Μεσόγειο.
Ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι η εξέλιξη αυτή συμβάλλει στην προάσπιση των κοινών συμφερόντων Τουρκίας και Λιβύης, στον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών με βάση την αρχή της ευθυδικίας, αλλά και στην ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας.
Παράλληλα, διακήρυξε εκ νέου ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει, υπό την καθοδήγηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, να υπερασπίζεται τα δικαιώματα που θεωρεί νόμιμα στο πλαίσιο της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Στο ίδιο μήκος κύματος κυμάνθηκε και η τοποθέτηση του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο υποστήριξε ότι η συμφωνία του 2019 εναρμονίζεται με το διεθνές δίκαιο και την αρχή της ευθυδικίας, προβάλλοντας τη λιβυκή απόφαση ως εφαλτήριο για τη βαθύτερη συνεργασία των δύο κρατών.
Η απάντηση της Αθήνας – «Απορρίπτουμε την απόφαση, νομικά αβάσιμη και ανυπόστατη»
Άμεση υπήρξε η αντίδραση της ελληνικής πλευράς, με το Υπουργείο Εξωτερικών να απορρίπτει κατηγορηματικά την επικύρωση της τουρκολιβυκής συμφωνίας από τη Βουλή της Λιβύης, υπογραμμίζοντας ότι η ενέργεια αυτή δεν αναιρεί τον παράνομο χαρακτήρα της.
Σε σχετική ανακοίνωσή του, το ελληνικό ΥΠΕΞ επισημαίνει ότι η εν λόγω απόφαση «δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου», εξηγώντας ότι η συμφωνία παραβιάζει ευθέως το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και προσβάλλει τα κυριαρχικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών της περιοχής.
«Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλοιώνονται μέσω μονομερών και νομικά αβάσιμων κοινοβουλευτικών αποφάσεων», σημειώνει με έμφαση το Υπουργείο, υπενθυμίζοντας ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να δικαιολογούν τέτοιου είδους οριοθέτηση.
Επιπλέον, η Αθήνα υπογραμμίζει ότι το μνημόνιο παραβλέπει πλήρως τα δικαιώματα που διαθέτουν τα ελληνικά νησιά σε θαλάσσιες ζώνες, όπως αυτά κατοχυρώνονται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και το διεθνές εθιμικό δίκαιο.
Επικαλούμενο τις νόμιμες συμφωνίες οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών που έχει υπογράψει η Ελλάδα με την Αίγυπτο και την Ιταλία, το ΥΠΕΞ καλεί τη λιβυκή ηγεσία «να απόσχει από κάθε ενέργεια που αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο».
Καταλήγοντας, καθιστά σαφές ότι η Ελλάδα έχει ήδη ενημερώσει σχετικά τους διεθνείς εταίρους και συμμάχους της και «θα προβεί σε κάθε ενδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων».
Στην πραγματικότητα, η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου επηρεάζει κυρίως τους πολιτικούς συσχετισμούς στις σχέσεις Άγκυρας και ανατολικής Λιβύης. Η Τουρκία καταφέρνει πλέον να εξασφαλίσει τη συναίνεση και της πλευράς που είχε απορρίψει το μνημόνιο το 2020, διευρύνοντας τις προοπτικές συνεργασίας της με τον Χαφτάρ. Αυτό, πάντως, δεν σημαίνει ότι θεσπίζονται αυτομάτως νέα θαλάσσια σύνορα ούτε ότι επιλύονται οι υφιστάμενες διαφωνίες για την οριοθέτηση στην Ανατολική Μεσόγειο.