Μαρικάρμεν: Έκανε έξωση στον Σάντσεθ
Δεν είναι καθόλου μικρό πράγμα να ρίχνεις ολόκληρη κυβέρνηση. Είναι επίτευγμα, χωρίς υπερβολή. Δείτε μόνο πόσοι το προσπαθούν ανά την υφήλιο – τουλάχιστον εκεί όπου το πολίτευμα είναι δημοκρατικό και τους το επιτρέπει. Πολύ περισσότερο, όταν δεν ήταν ο σκοπός σου να ρίξεις την κυβέρνηση, ούτε στην αρχή της περιπέτειας ούτε κατά την εξέλιξή της.
Δεν σου περνούσε καν από τον νου ότι ο αγώνας σου θα μπορούσε να καταλήξει σε κάτι τέτοιο. Αυτό όμως είδαμε να γίνεται στη Μαδρίτη, με την περίπτωση της Μαρία ντελ Κάρμεν Αμπασκάλ, πασίγνωστης πια ως Μαρικάρμεν, η οποία πέθανε την περασμένη Τετάρτη, αφού όμως είχε νικήσει. Πήγε να σώσει το σπίτι της και κατέληξε να ρίξει την κυβέρνηση του Σάντσεθ. Η περίπτωσή της είναι ένα έξοχο παράδειγμα της ετερογονίας των σκοπών στην πολιτική.
Για την ίδια γνωρίζουμε ελάχιστα ή, για να είμαι ακριβής, το εξής ένα: ήταν 87 ετών, αλλά με ψυχή εικοσάχρονης ως το τέλος. Μεγαλύτερη σημασία όμως και από την ίδια ως πρόσωπο έχει ο αγώνας που έδωσε, για να παραμείνει στο σπίτι, το οποίο η οικογένειά της νοίκιαζε επί 71 χρόνια.
Χάρη σε αυτόν τον αγώνα, η Μαρικάρμεν αναδείχθηκε πανευρωπαϊκά ως το πρόσωπο της στεγαστικής κρίσης που μαστίζει όλες τις ευρωπαϊκές μητροπόλεις. Αυτό ήταν, άλλωστε, και το δικό της μήνυμα, όπως το διατύπωσε η ίδια στην πιο τραγική στιγμή της Οδύσσειάς της, όταν οι ιδιοκτήτες του διαμερίσματος πέτυχαν την έξωσή της.
Τότε, καθώς την έβγαζαν με φορείο από την πολυκατοικία, η Μαρικάρμεν είπε στους δεκάδες δημοσιογράφους που είχαν μαζευτεί από όλη την Ισπανία ότι η ίδια μπορεί να ηττήθηκε στον αγώνα της, έδειξε όμως στους άλλους πώς να αγωνίζονται. Από εκείνη την ώρα φούντωσε το κύμα συμπαράστασης στη Μαρικάρμεν και διαμαρτυρίας προς την κυβέρνηση, που υποχρέωσε τον Πέδρο Σάντσεθ να προκηρύξει πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου.
Τελικά, δεν ηττήθηκε η Μαρικάρμεν. Επέστρεψε στο διαμέρισμά της, με το ίδιο ενοίκιο. Να πάρουμε όμως το θέμα του διαμερίσματός της από την αρχή. Οταν ο πατέρας της ενοικίασε το διαμέρισμα το έτος 1955, ο νόμος παρείχε μεγάλο εύρος προστασίας στους μακροχρόνιους μισθωτές κατοικιών.
Οταν ο πατέρας της πέθανε, το συμβόλαιο μεταβιβάστηκε στη μητέρα και αργότερα, όταν ήλθε το πλήρωμα του χρόνου και για τη μαμά, μεταβιβάστηκε στην ίδια. Οσο το διαμέρισμα ανήκε στον αρχικό ιδιοκτήτη του ή στους κληρονόμους του, δηλαδή σε φυσικά πρόσωπα, η ένοικος δεν είχε πρόβλημα.
Οταν όμως το διαμέρισμα αγοράστηκε από μια μεγάλη εταιρεία εκμετάλλευσης ακινήτων, οι νέοι ιδιοκτήτες αμφισβήτησαν την ισχύ του παλαιού συμφωνητικού και ζήτησαν μηνιαίο ενοίκιο 2.650 ευρώ, έναντι των 500 που πλήρωνε μέχρι τότε η Μαρικάρμεν. Της ήταν αδύνατο να πληρώσει τέτοιο ποσό με σύνταξη 1.350 ευρώ και από το σημείο αυτό ξεκίνησε η Οδύσσειά της στα δικαστήρια.
Ο αγώνας διήρκεσε περισσότερα από δέκα χρόνια και έφτασε μέχρι και στο ανώτατο δικαστήριο της χώρας, από το οποίο όμως η Μαρικάρμεν δεν δικαιώθηκε, επειδή της έλειπε 15% αναπηρίας. Το δικαστήριο, βλέπετε, θα επέτρεπε την ισχύ του αρχικού συμβολαίου αν η ένοικος ήταν ανάπηρη κατά 65%, αλλά η Μαρικάρμεν ήταν ανάπηρη μόνο κατά 50%.
Και πόση σημασία μπορεί να έχει το 15%, εφόσον μιλάμε για μια γυναίκα στην 9η δεκαετία της ζωής της; Ο παραλογισμός είναι εξοργιστικός. Ηταν και αυτό όμως, δηλαδή το στοιχείο του παραλόγου, που ενίσχυσε το αίσθημα της αδικίας στην κοινή γνώμη και συνέβαλε ώστε να μετασχηματιστεί σε ρεύμα διαμαρτυρίας κατά της κυβέρνησης.
Υπό την πίεση διαδηλώσεων σε δεκάδες πόλεις της χώρας, ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός της Ισπανίας έφερε στη Βουλή νομοσχέδιο για την προστασία των ενοικιαστών, το οποίο όμως την προπερασμένη Παρασκευή καταψηφίστηκε.
Την επομένη, Σάββατο, κορυφώθηκαν οι διαδηλώσεις ανά την επικράτεια, με αποκορύφωμα το συλλαλητήριο της Μαδρίτης, στο οποίο τέσσερις φάλαγγες συνέρρευσαν σε κεντρική πλατεία της ισπανικής πρωτεύουσας (σαν να ήταν μια οιονεί αναπαράσταση της πολιορκίας της Μαδρίτης στον Εμφύλιο…). Σύμφωνα με τους διοργανωτές, συμμετείχαν 500.000 άτομα, αριθμός τον οποίον η αστυνομία κατέβασε σε 70.000. Κάπου εκεί, πρόλαβε να χωθεί ο Χάρης Δούκας (βοηθάει ότι είναι σε βολικό μέγεθος και χωράει) για να πασάρει ένα βραβείο στον Σάντσεθ. Το γεγονός δεν επηρέασε καθόλου την έκβαση της υπόθεσης, το σημειώνω όμως επειδή πάντα σε κάθε ιστορία υπάρχει ένας Ελληνας.
Ανεξαρτήτως του ακριβούς αριθμού των διαδηλωτών στη Μαδρίτη, ο Σάντσεθ δεν άντεχε περισσότερη πίεση από εκείνη που ήδη δεχόταν από τα οικονομικά σκάνδαλα στο περιβάλλον του, τη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα και τη σύγκρουση με τον αμερικανικό παράγοντα.
Ετσι την περασμένη Δευτέρα ανακοίνωσε την προσφυγή στις εκλογές. Δύο ημέρες αργότερα, η Μαρικάρμεν άφηνε την τελευταία της πνοή. Για τον Σάντσεθ, πάντως, θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο, αν όχι απίθανο, να επιβιώσει πολιτικά, δεδομένου ότι το κόμμα της Κεντροδεξιάς προηγείται στις μετρήσεις με 34%, το δε ακροδεξιό «Vox» καταγράφει ποσοστό 18%.
Η μεγάλη ειρωνεία εις βάρος του ισπανού πρωθυπουργού, ίσως και της Αριστεράς που οικειοποιήθηκε τον αγώνα της Μαρικάρμεν και τώρα πανηγυρίζει για τη νίκη της, είναι ότι ουσιαστικά τόσο η ιδιοκτήτρια εταιρεία του ακινήτου όσο και ο Σάντσεθ προσωπικά ηττήθηκαν από έναν νόμο του Φράνκο.
Διότι η δικτατορία του Φράνκο είχε και τη φιλολαϊκή ή ακόμη και λαϊκίστικη διάστασή της – δεν είναι κάτι πρωτότυπο για τις δικτατορίες του συγκεκριμένου τύπου. Μία όψη αυτής της διάστασης ήταν η προστατευτική νομοθεσία για τους ενοικιαστές. Τέλος, για όποια σημασία μπορεί να έχει η σύμπτωση, η Μαρικάρμεν γεννήθηκε το 1939. Ηταν το έτος που έληξε ο Εμφύλιος με τη νίκη των εθνικιστών του στρατηγού Φράνκο.