Πρωταθλήτρια η Ελλάδα στις εισπράξεις από ενεργειακούς φόρους

Την ώρα που οι μέσες τιμές των καυσίμων στην Ελλάδα κινούνται πάνω από τα 2,20 ευρώ το λίτρο, νέα έκθεση της Κομισιόν φέρνει τη χώρα μας στην κορυφή της Ευρωπαϊκής Ενωσης ως προς τις εισπράξεις από περιβαλλοντικούς φόρους, με τους ενεργειακούς φόρους να αποτελούν τη βασική πηγή αυτών των εσόδων.

Σύμφωνα με την έκθεση Report on Public Finances in EMU της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα έσοδα από περιβαλλοντικούς φόρους στην Ελλάδα το 2024 αντιστοιχούσαν περίπου στο 3,7% του ΑΕΠ, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των κρατών – μελών της ΕΕ και αισθητά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ο οποίος κινείται περίπου στο 2,1% του ΑΕΠ.

Το μεγαλύτερο μέρος των σχετικών εισπράξεων προέρχεται από φόρους που συνδέονται με την ενέργεια, ενώ μικρότερη είναι η συμμετοχή των φόρων στις μεταφορές, στη ρύπανση και στους φυσικούς πόρους. Τα τελευταία στοιχεία του Παρατηρητηρίου Υγρών Καυσίμων του υπουργείου Ανάπτυξης δείχνουν ότι η μέση πανελλαδική τιμή της απλής αμόλυβδης έχει φθάσει στα 2,201 ευρώ το λίτρο και του diesel κίνησης στα 2,219 ευρώ ανά λίτρο. Οι μεγαλύτερες επιβαρύνσεις εξακολουθούν να καταγράφονται στις νησιωτικές περιοχές.

Στην αμόλυβδη, οι Κυκλάδες παραμένουν η ακριβότερη περιοχή της χώρας, με μέση τιμή 2,428 ευρώ ανά λίτρο, και ακολουθούν τα Δωδεκάνησα με 2,323 ευρώ ανά λίτρο. Στο πετρέλαιο κίνησης, παρά την κρατική επιδότηση και την έκπτωση από τα διυλιστήρια, που συνολικά φθάνουν τα 15 λεπτά το λίτρο, οι Κυκλάδες βρίσκονται επίσης στην κορυφή, με μέση τιμή 2,415 ευρώ ανά λίτρο, και στη δεύτερη θέση βρίσκονται τα Δωδεκάνησα με 2,302 ευρώ το λίτρο.

Η επιβάρυνση είναι σημαντική τόσο για όσους χρησιμοποιούν καθημερινά το αυτοκίνητο όσο και για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες βλέπουν το αυξημένο ενεργειακό κόστος να περνά απευθείας στα λειτουργικά τους έξοδα και εκφράζονται φόβοι για ντόμινο αυξήσεων στα ράφια από τον Οκτώβριο.

Οι παρεμβάσεις

Στη σκιά της έντονης μεταβλητότητας στις διεθνείς αγορές, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται στη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου της Τετάρτης να ανακοινώσει τη νέα παρέμβαση για το πετρέλαιο κίνησης. Η κρατική επιδότηση στην αντλία αναμένεται, εκτός απροόπτου, να διατηρηθεί στα 10 λεπτά το λίτρο, ενώ μαζί με την έκπτωση των διυλιστηρίων η συνολική ελάφρυνση φτάνει τα 15 λεπτά το λίτρο.

Η συγκεκριμένη στήριξη θα ισχύσει για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου, καθώς η κυβέρνηση έχει αποφασίσει να μην «κλειδώσει» από τώρα τις παρεμβάσεις για ολόκληρο τον μήνα, αφήνοντας περιθώριο επανεξέτασης ανάλογα με την πορεία των τιμών. Ο δεύτερος γύρος ανακοινώσεων θα γίνει στις 14 Οκτωβρίου 2026, μία ημέρα πριν από την έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης. Τότε θα οριστικοποιηθούν τόσο οι παρεμβάσεις για το πετρέλαιο κίνησης για το υπόλοιπο του μήνα όσο και το πακέτο στήριξης για τη θέρμανση.

Τα σενάρια

Η εικόνα στη διεθνή αγορά πετρελαίου είναι αυτή που υποχρεώνει το οικονομικό επιτελείο να κινηθεί βήμα βήμα. Μέχρι τις 15 Οκτωβρίου, οπότε ξεκινά η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης, θα έχει ξεκαθαρίσει και η εικόνα των εμπορικών παρεμβάσεων από τις εταιρείες και τα διυλιστήρια.

Τυχόν εκπτώσεις θα προστεθούν στην κρατική στήριξη και θα συνδιαμορφώσουν την τελική τιμή που θα πληρώνουν οι καταναλωτές στην αντλία. Σε κάθε περίπτωση, στόχος είναι η τιμή διάθεσης να ξεκινήσει κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, επίπεδο χαμηλότερο από εκείνο στο οποίο έκλεισε η προηγούμενη περίοδος, ενώ στον κυβερνητικό σχεδιασμό εξετάζονται ακόμη χαμηλότερα επίπεδα, στην περιοχή των 1,60-1,65 ευρώ. Το ύψος της παρέμβασης θα εξαρτηθεί, ωστόσο, από τις διεθνείς τιμές λίγο πριν από την έναρξη της διάθεσης.

Το σενάριο που εξετάζεται προβλέπει το ποσό της επιδότησης στην αντλία να μην είναι «κλειδωμένο» από την αρχή της χειμερινής περιόδου, αλλά να προσαρμόζεται, ενδεχομένως κάθε μήνα ή ακόμη και ανά δεκαπενθήμερο, ανάλογα με την πορεία της αγοράς. Το πλεονέκτημα αυτού του σχεδιασμού είναι ότι ο δημοσιονομικός χώρος που προορίζεται για τη στήριξη των νοικοκυριών απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια θα μπορεί να αξιοποιείται ανάλογα με την εξέλιξη των τιμών.

Επίδομα θέρμανσης

Για το επίδομα θέρμανσης, το οποίο αφορά περίπου 1,2 εκατ. νοικοκυριά και έχει σήμερα δημοσιονομικό κόστος 173 εκατ. ευρώ, ο σχεδιασμός προβλέπει οριζόντια αύξηση της ενίσχυσης, χωρίς αλλαγές στα εισοδηματικά κριτήρια και στον αριθμό των δικαιούχων. Τα ποσά θα συνεχίσουν να διαφοροποιούνται ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες κάθε περιοχής, ώστε μεγαλύτερη στήριξη να κατευθύνεται στα νοικοκυριά με αυξημένες ανάγκες θέρμανσης.

Στην Ευρώπη

Με τις τιμές της ενέργειας να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και τις ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου λιγότερο γεμάτες από το συνηθισμένο, οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ συναντώνται σήμερα στο Δουβλίνο, αναζητώντας γραμμές άμυνας απέναντι στη νέα ενεργειακή κρίση. Η Ελλάδα θα εκπροσωπηθεί από τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Τσάφο, ενώ στο τραπέζι βρίσκονται κυρίως μέτρα εξοικονόμησης και περιορισμού της ζήτησης που επαναφέρει η Κομισιόν. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για να συγκρατήσουν τις τιμές των καυσίμων επιστρατεύουν μειώσεις φόρων, επιδοτήσεις, πλαφόν και έκτακτες ενισχύσεις. Η Γερμανία μειώνει από την 1η Οκτωβρίου τον ενεργειακό φόρο σε βενζίνη και diesel κατά 14 λεπτά το λίτρο, με τη συνολική ελάφρυνση στην αντλία να φτάνει περίπου τα 17 λεπτά. Η Γαλλία διαθέτει πακέτο 450 εκατ. ευρώ, ενώ στην Ισπανία η έκπτωση έχει περιοριστεί στα 5 λεπτά, με δυνατότητα επαναφοράς στα 20 λεπτά εάν ενταθούν οι ανατιμήσεις. Η Ιταλία παρατείνει τη μείωση του ειδικού φόρου, με κόστος άνω των 2,6 δισ. ευρώ, ενώ Πορτογαλία, Κύπρος και Ολλανδία διατηρούν φοροελαφρύνσεις και μειώσεις στους ειδικούς φόρους.