Ενεργειακή κρίση: «Καμπανάκι» για τον χειμώνα στην Ευρώπη – Στο τραπέζι περιορισμοί για τα χαμηλά αποθέματα

Νέα έκκληση προς τα κράτη-μέλη να ενισχύσουν την προετοιμασία τους ενόψει του χειμώνα απευθύνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με φόντο τα χαμηλότερα από πέρυσι επίπεδα των αποθεμάτων φυσικού αερίου και τη μεταβλητότητα στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.

Σε επιστολή του προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν ζητά να συνεχιστούν, για όσο διάστημα είναι απαραίτητο, τα μέτρα που περιορίζουν τη ζήτηση φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Στο τραπέζι βρίσκονται παρεμβάσεις όπως η μείωση της κατανάλωσης στις ώρες αιχμής, η αξιοποίηση έξυπνων μετρητών και δυναμικών τιμολογίων, καθώς και ο περιορισμός της θέρμανσης και του περιττού φωτισμού στα δημόσια κτίρια.

Διαβάστε ακόμα: Νταν Γιόργκενσεν στα «ΝΕΑ»: Να διπλασιάσουμε τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας 

Η παρέμβαση της Κομισιόν έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη επιχειρεί να αυξήσει τα αποθέματά της πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου, ενώ οι διεθνείς αγορές παραμένουν ευμετάβλητες. Ωστόσο, η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι δεν υπάρχει επί του παρόντος άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια του εφοδιασμού.

Χαμηλότερα τα αποθέματα

Τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου παραμένουν χαμηλότερα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που επικαλείται το ρεπορτάζ, βρίσκονται περίπου στο 70%, περίπου 12 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από το αντίστοιχο επίπεδο πέρυσι.

Η χαμηλότερη πληρότητα δεν σημαίνει από μόνη της ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρόβλημα επάρκειας. Η Κομισιόν έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι το ευρωπαϊκό σύστημα είναι σήμερα περισσότερο διαφοροποιημένο, με μεγαλύτερη δυναμικότητα εισαγωγών LNG και χαμηλότερη ζήτηση φυσικού αερίου σε σχέση με την περίοδο της ενεργειακής κρίσης του 2021-2022.

Το ζητούμενο είναι πλέον η σταδιακή ενίσχυση των αποθεμάτων χωρίς μια απότομη αύξηση των αγορών που θα μπορούσε να ασκήσει πρόσθετη πίεση στις τιμές.

Στόχος το 80% αντί για 90%

Ένα από τα βασικά εργαλεία της ευρωπαϊκής στρατηγικής είναι η ευελιξία στον στόχο αποθήκευσης φυσικού αερίου.

Η Κομισιόν έχει διαπιστώσει ότι πληρότητα 80% μπορεί να είναι επαρκής για την κάλυψη των αναγκών του χειμώνα, αντί του κανονιστικού στόχου του 90%, υπό τις σημερινές συνθήκες. Παράλληλα, το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει περιθώρια ευελιξίας, ώστε οι χώρες να προσαρμόζουν τον ρυθμό πλήρωσης των αποθηκών στις συνθήκες της αγοράς.

Η λογική πίσω από αυτή την προσέγγιση είναι να αποφευχθεί η συγκέντρωση μεγάλων αγορών φυσικού αερίου σε σύντομο χρονικό διάστημα, κάτι που θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τις τιμές.

Τα μέτρα για τη ζήτηση

Στην επιστολή του προς τα κράτη-μέλη, ο Νταν Γιόργκενσεν ζητά να συνεχιστούν οι προσπάθειες περιορισμού της κατανάλωσης «για όσο διάστημα είναι απαραίτητο».

Μεταξύ των μέτρων που μπορούν να αξιοποιηθούν περιλαμβάνονται:

• περιορισμός της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στις ώρες αιχμής,
• αξιοποίηση έξυπνων μετρητών και δυναμικών τιμολογίων,
• περιορισμός της θέρμανσης στα δημόσια κτίρια,
• περιορισμός του περιττού φωτισμού,

μέτρα που ενθαρρύνουν τη μετατόπιση της κατανάλωσης σε ώρες χαμηλότερης ζήτησης.

Πρόκειται για εργαλεία που είχαν χρησιμοποιηθεί και κατά την ενεργειακή κρίση του 2022. Η σημερινή κατεύθυνση της Κομισιόν, ωστόσο, δεν αφορά επιβολή γενικευμένων υποχρεωτικών περιορισμών στην κατανάλωση, αλλά αξιοποίηση μέτρων που μπορούν να μειώσουν τη ζήτηση στις κρίσιμες ώρες.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, το ζήτημα έχει δύο διαστάσεις. Η μία είναι η ασφάλεια του εφοδιασμού και η άλλη είναι το κόστος της ενέργειας.

Η χώρα έχει τα τελευταία χρόνια ενισχύσει τις δυνατότητες εισαγωγής LNG και τις ενεργειακές διασυνδέσεις της, ενώ παράλληλα αυξάνεται η συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών στην ηλεκτροπαραγωγή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί συνολικά ότι η ΕΕ είναι σήμερα καλύτερα προετοιμασμένη σε σχέση με την κρίση του 2021-2022, χάρη στη διαφοροποίηση των προμηθειών, την αυξημένη δυναμικότητα LNG και τη μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου.

Ωστόσο, το επίπεδο των διεθνών τιμών παραμένει κρίσιμο για το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας. Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να συμμετέχει στην ηλεκτροπαραγωγή και μια σημαντική άνοδος της τιμής του μπορεί να μεταφερθεί στην αγορά ηλεκτρισμού.

Για τον λόγο αυτό, η ελληνική πλευρά έχει επανειλημμένα θέσει στο ευρωπαϊκό επίπεδο την ανάγκη κοινής αντιμετώπισης των ενεργειακών ανατιμήσεων, παράλληλα με τα εθνικά μέτρα στήριξης.

Το κρίσιμο στοίχημα του χειμώνα

Η Ευρώπη μπαίνει στη χειμερινή περίοδο με χαμηλότερα αποθέματα από πέρυσι, αλλά και με ένα ενεργειακό σύστημα διαφορετικό από εκείνο της κρίσης του 2022.

Το ζητούμενο για την Κομισιόν είναι να διατηρηθεί η επάρκεια του εφοδιασμού χωρίς να προκληθεί νέα πίεση στις τιμές από έναν αγώνα δρόμου για την πλήρωση των αποθηκών.

Η τελευταία αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια του εφοδιασμού, αλλά η κατάσταση στις διεθνείς αγορές παραμένει ευμετάβλητη και απαιτεί στενή παρακολούθηση.

Έτσι, το μεγάλο ερώτημα για τους επόμενους μήνες δεν είναι μόνο αν θα υπάρχει επαρκές φυσικό αέριο, αλλά και σε ποιο κόστος θα φτάσει στους καταναλωτές και στις επιχειρήσεις.