Γιατί ο γιατρός αρθρογραφεί;

Γιατί ένας γιατρός αφήνει το ιατρείο, το νοσοκομείο και το εξεταστήριο και πιάνει την πένα; Γιατί αισθάνεται την ανάγκη να μιλήσει για την εκπαίδευση, την πολιτική, την παιδεία, την κοινωνία;

Και, κυρίως, τι πιστεύει ότι μπορεί να αλλάξει με ένα άρθρο;

Το ερώτημα αξίζει να τεθεί.

Ο γιατρός έχει μάθει να αναγνωρίζει συμπτώματα, να αναζητά αιτίες, να κάνει διάγνωση και να προτείνει θεραπεία. Είναι, λοιπόν, εύκολο να μεταφέρει αυτόν τον τρόπο σκέψης και στην κοινωνία.

Βλέπει μια κοινωνική παθογένεια και αναζητά το «σύμπτωμα». Βλέπει μια πολιτική δυσλειτουργία και αναζητά τη «διάγνωση». Και, συχνά, θεωρεί ότι πρέπει να προτείνει και τη θεραπεία.

Εδώ ακριβώς αρχίζει η παρεξήγηση.

Η κοινωνία δεν είναι ασθενής του. Και η αρθρογραφία δεν είναι ιατρική συνταγή.

Το πτυχίο της ιατρικής δεν κάνει τον κάτοχό του ειδικό σε όλα. Ο γιατρός μπορεί να γνωρίζει άριστα το ανθρώπινο σώμα και να έχει πολύτιμη γνώση για την ανθρώπινη συμπεριφορά, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι διαθέτει απαντήσεις για κάθε κοινωνικό ή πολιτικό πρόβλημα.

Γιατί, λοιπόν, γράφει;

Ισως επειδή δεν αντέχει να σιωπά.

Ο γιατρός βλέπει καθημερινά τον άνθρωπο στις πιο ευάλωτες στιγμές του. Βλέπει τον πόνο, την αγωνία, την απώλεια, την ανασφάλεια. Ακούει ιστορίες που δεν φτάνουν ποτέ στις εφημερίδες και συναντά κοινωνικές πραγματικότητες που συχνά μένουν αθέατες.

Κάποια στιγμή αισθάνεται την ανάγκη να μιλήσει.

Και τότε η γραφή γίνεται κάτι περισσότερο από δημόσια παρέμβαση. Γίνεται ένας διάλογος με τον ίδιο του τον εαυτό.

Γράφοντας, ο γιατρός τακτοποιεί τις σκέψεις του. Αμφισβητεί τις βεβαιότητές του. Ξαναβλέπει όσα θεωρούσε αυτονόητα. Προσπαθεί να καταλάβει καλύτερα αυτά που καθημερινά βλέπει και βιώνει.

Ισως, τελικά, να μη γράφει μόνο για να θεραπεύσει την κοινωνία.

Ισως γράφει και για να θεραπεύσει κάτι μέσα του.

Η αρθρογραφία μπορεί να είναι ταυτόχρονα κοινωνική ευθύνη και προσωπική ανάγκη. Μια προσπάθεια να αλλάξει κάτι έξω από τον εαυτό του, αλλά και ένας τρόπος να καταλάβει καλύτερα τον ίδιο του τον εαυτό.

Γι’ αυτό ο γιατρός-αρθρογράφος δεν χρειάζεται να εμφανίζεται ως «ειδικός επί παντός». Χρειάζεται να εμφανίζεται ως πολίτης με μια ιδιαίτερη εμπειρία ζωής και επαγγέλματος.

Δεν χρειάζεται να δίνει πάντα απαντήσεις. Αρκεί να θέτει τα σωστά ερωτήματα.

Γιατί, στο τέλος, ίσως αυτός να είναι ο πραγματικός ρόλος του άρθρου:

Να μην προσποιείται ότι θεραπεύει την κοινωνία, αλλά να την υποχρεώνει – έστω για λίγο – να κοιταχτεί στον καθρέφτη.

Και ο γιατρός που γράφει;

Ισως, κοιτάζοντας μαζί της, να ανακαλύπτει ότι ο πρώτος άνθρωπος που χρειάζεται να εξετάσει είναι ο ίδιος.

Ο Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος είναι ιατρός-ακαδημαϊκός