Τέμπη: Στην Ελλάδα η Επιτροπή Αναφορών του Ευρωκοινοβουλίου – Στο μικροσκόπιο η «πρόοδος» του σιδηροδρόμου
Στην Ελλάδα έρχεται η Επιτροπή Αναφορών (PETI) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με το ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο και την υπόθεση των Τεμπών να μπαίνουν εκ νέου στο ευρωπαϊκό μικροσκόπιο.
Η διερευνητική αποστολή αναμένεται να πραγματοποιηθεί το τριήμερο 21-23 Σεπτεμβρίου 2026, με βασικό αντικείμενο την κατάσταση της ασφάλειας στον ελληνικό σιδηρόδρομο, την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, την πορεία των συγχρηματοδοτούμενων έργων και τα ζητήματα λογοδοσίας που συνδέθηκαν με το δυστύχημα των Τεμπών.
Η πραγματοποίηση αποστολής στην Ελλάδα δεν αποτελεί πλέον απλώς αίτημα των συγγενών. Οι συντονιστές της PETI αποφάσισαν ήδη από τον Φεβρουάριο του 2026 να πραγματοποιηθεί διερευνητική επίσκεψη σε Ελλάδα, Αθήνα και Τέμπη, κατά την «πράσινη εβδομάδα» του Σεπτεμβρίου, καλώντας παράλληλα την Επιτροπή Μεταφορών και Τουρισμού (TRAN) να συνοδεύσει την αποστολή.
Η αναφορά για τα Τέμπη
Αφετηρία της ευρωπαϊκής διερεύνησης αποτελεί η αναφορά 0024/2024, την οποία είχε καταθέσει η τότε πρόεδρος του Συλλόγου Ατόμων Πληγέντων του Δυστυχήματος των Τεμπών, Μαρία Καρυστιανού.
Η αναφορά παραμένει ανοιχτή στην Επιτροπή Αναφορών και αφορά ευθέως τη σιδηροδρομική τραγωδία της 28ης Φεβρουαρίου 2023 στα Τέμπη. Στο επίσημο κείμενο καταγράφονται, μεταξύ άλλων, οι προειδοποιήσεις εργαζομένων πριν από το δυστύχημα για υποστελέχωση, προβλήματα εκπαίδευσης και συντήρησης και απουσία σύγχρονων συστημάτων ασφαλείας. Γίνεται επίσης αναφορά στο συγχρηματοδοτούμενο από την ΕΕ έργο σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης στον άξονα Αθήνα–Θεσσαλονίκη–Προμαχώνας.
Στην ίδια αναφορά η προσφεύγουσα είχε διατυπώσει καταγγελίες περί αλλοίωσης του τόπου του δυστυχήματος και προβλημάτων στη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων. Πρόκειται για ισχυρισμούς της αναφοράς και όχι για διαπιστώσεις της Επιτροπής Αναφορών.
Από τα Τέμπη στα Κέντρα Ελέγχου
Σύμφωνα με πληροφορίες για το υπό διαμόρφωση πρόγραμμα, η ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία θα κινηθεί στον άξονα Θεσσαλονίκη – Τέμπη/Λάρισα – Αθήνα.
Μεταξύ των επισκέψεων που έχουν προταθεί, περιλαμβάνεται ο τόπος της σιδηροδρομικής τραγωδίας και το μνημείο των θυμάτων, παρουσία συγγενών. Στη Λάρισα προβλέπεται επίσκεψη στο Κέντρο Ελέγχου της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας και επαφές με εκπροσώπους των φορέων της σιδηροδρομικής υποδομής.
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης συνάντηση με τον περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα, ενώ στην Αθήνα αναμένονται επαφές με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων, τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ και τη Hellenic Train.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προγραμματισμένη συνάντηση με την Πανελλήνια Ένωση Προσωπικού Έλξης (ΠΕΠΕ) και τους μηχανοδηγούς, καθώς εκπρόσωποί τους είχαν προειδοποιήσει επανειλημμένα, ακόμη και με εξώδικα πριν από το δυστύχημα, για ελλείψεις και προβλήματα στα συστήματα ασφαλείας. Άλλωστε, η ίδια η αναφορά 0024/2024 καταγράφει ρητά ότι είχαν προηγηθεί έγγραφες προειδοποιήσεις και εξώδικες ενέργειες εργαζομένων για την κατάσταση του δικτύου.
Οι διαφωνίες για το πρόγραμμα
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με πληροφορίες που δεν έχουν αποτυπωθεί μέχρι στιγμής σε δημοσιευμένο επίσημο έγγραφο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στο παρασκήνιο υπήρξαν διαφωνίες για την έκταση και το περιεχόμενο της αποστολής.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) πρότειναν ένα περισσότερο «περιορισμένο πρόγραμμα», με τις επαφές να επικεντρώνονται στην Αθήνα και τις συναντήσεις με τους σιδηροδρομικούς φορείς να πραγματοποιούνται κυρίως σε επίπεδο ανώτατων διοικήσεων.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν, ότι τέθηκε ζήτημα κυρίως για την επίσκεψη στον τόπο της τραγωδίας, τη συνάντηση με τον περιφερειάρχη Θεσσαλίας, αλλά και την αυτοτελή συνάντηση με την ΠΕΠΕ. Ως εναλλακτική φέρεται να προτάθηκε μια συνάντηση με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Σιδηροδρομικών.
Κατά τις πληροφορίες αυτές, οι προτάσεις για σημαντικό περιορισμό του προγράμματος δεν έγιναν δεκτές από τους συντονιστές της PETI. Το τελικό πρόγραμμα, πάντως, θα δείξει ποιες επισκέψεις και συναντήσεις θα πραγματοποιηθούν τελικά.
Τι θα ψάξουν οι ευρωβουλευτές
Το ουσιαστικό ερώτημα της τριήμερης αποστολής είναι τι έχει πραγματικά αλλάξει στον ελληνικό σιδηρόδρομο τριάμισι χρόνια μετά τα Τέμπη.
Οι ευρωβουλευτές αναμένεται να εξετάσουν όχι μόνο τις κυβερνητικές παρουσιάσεις για την πρόοδο των έργων, αλλά την πραγματική κατάσταση στο πεδίο: τη λειτουργία σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης, τα συστήματα ασφαλείας, την πορεία των έργων που έχουν χρηματοδοτηθεί με ευρωπαϊκούς πόρους, την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας και τη λειτουργία των αρμόδιων εποπτικών και διερευνητικών μηχανισμών.
Η παρουσία της Επιτροπής Μεταφορών έχει πρόσθετο βάρος, καθώς η TRAN είναι η αρμόδια επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη νομοθεσία των μεταφορών και τη σιδηροδρομική ασφάλεια. Πρόεδρός της είναι σήμερα η Ελληνίδα ευρωβουλευτής Ελίζα Βόζεμπεργκ, ενώ το χαρτοφυλάκιο Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέχει ο επίσης Έλληνας επίτροπος Απόστολος Τζιτζικώστας.
Για την Επιτροπή Αναφορών, πάντως, το ζήτημα ξεπερνά τα τεχνικά χαρακτηριστικά του σιδηροδρόμου. Η αναφορά 0024/2024 είχε θέσει από την αρχή ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια των μεταφορών, την προστασία της ανθρώπινης ζωής και το κράτος δικαίου. Η Μαρία Καρυστιανού είχε άλλωστε εμφανιστεί ενώπιον της PETI τον Μάρτιο του 2024, όταν η αναφορά συζητήθηκε παρουσία της.
Έτσι, η αποστολή της επόμενης εβδομάδας αποκτά διπλή διάσταση: να διαπιστώσει πόσο ασφαλέστερος είναι σήμερα ο ελληνικός σιδηρόδρομος και ταυτόχρονα να εξετάσει πώς λειτούργησαν –και πώς λειτουργούν– οι θεσμοί ελέγχου και λογοδοσίας μετά τη μεγαλύτερη σιδηροδρομική τραγωδία της χώρας. Πάντως, αυτή τη φορά η εικόνα δεν θα σχηματιστεί στις Βρυξέλλες από έγγραφα και υπομνήματα. Οι ευρωβουλευτές έρχονται οι ίδιοι στην Ελλάδα για να δουν από κοντά τι έχει αλλάξει στις ράγες μετά τα Τέμπη.