Το αβγό του φιδιού
Πληθαίνουν τα κρούσματα αντισημιτισμού και αντισιωνισμού στη χώρα. Παράλληλα, αναδύεται μια ποιοτική διαφορά σε σχέση με τον ιστορικό αντισημιτισμό και αντισιωνισμό. Στα κάθε είδους επεισόδια πρωτοστατούν ακροαριστεροί ακτιβιστές. Η Ακροδεξιά, που έχει στο ιδεολογικό DNA της τον αντιεβραϊσμό, παρακολουθεί και καλωσορίζει τους νέους συμμάχους στο ρατσιστικό παραλήρημα. Ενδεικτικό απάνθισμα ρατσιστικών πρακτικών και δηλώσεων από ακροαριστερούς:
Ισως το πλέον σοβαρό περιστατικό, με ιδιαίτερη συμβολική σημασία. Ακροαριστεροί παρέλασαν στη Θεσσαλονίκη, με μαύρες στολές. Ακροαριστερές συλλογικότητες πραγματοποίησαν αυτό που οι ίδιοι ονόμασαν «αντισιωνιστική περιπολία», με ομοιόμορφα μαύρα μπλουζάκια και παλαιστινιακές σημαίες, σε περιοχή όπου θεωρούν ότι έχουν αυξηθεί οι ισραηλινές επενδύσεις. Στην ανακοίνωση γίνεται λόγος για «παρασιτική» διείσδυση ισραηλινού κεφαλαίου και για ανεπιθύμητους «σιωνιστές». Σε πολλά λιμάνια της χώρας (Ρόδος, Βόλος, Ηράκλειο, Αγιος Νικόλαος, Πειραιάς) έγιναν μάχες ανάμεσα στην αστυνομία και τους διαδηλωτές, με αποτέλεσμα τα ισραηλινά κρουαζερόπλοια να σταματήσουν την επίσκεψη στη Σύρο.
Σε περιοχές με πολλά Airbnb, στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη, στα Ιωάννινα, εμφανίστηκαν ανυπόγραφες αφίσες στα εβραϊκά με το μήνυμα «Εβραίοι, δεν είστε καλοδεχούμενοι».
Εμπρηστικές επιθέσεις στην Αθήνα, στις 15/5 σε κτίριο με ξενοδοχείο και εστιατόριο ισραηλινής ιδιοκτησίας και στις 18/6 σε συναγωγή. Χαρακτηριστική είναι η παρέμβαση του πρώην βουλευτή και ιστορικού στελέχους της Αριστεράς στη Μεσσηνία Θανάση Πετράκου που στις 11 Ιουνίου 2026 έγραψε ότι στην Ελλάδα εξελίσσεται «σχέδιο εποικισμού της Ελλάδας από ισραηλινά συμφέροντα» και ότι η χώρα «μετατρέπεται ραγδαία σε αποικία του Ισραήλ».
Παράλληλα, κάλεσε σε «μαζικό και δυναμικό κίνημα αντίστασης και αποτροπής» της συγκεκριμένης επένδυσης, αναφερόμενος στην εταιρεία ως εταιρεία του «κράτους γενοκτόνου». Ακόμη σαφέστερη ήταν η κινητοποίηση της 9ης Αυγούστου 2026 στην Καλαμάτα. Η Αντιφασιστική Κίνηση Καλαμάτας διοργάνωσε μηχανοκίνητη πορεία Καλαμάτα – Μπουρνιάς «ενάντια στην επένδυση με ισραηλινά κεφάλαια» με κεντρικό σύνθημα: «Με τους γενοκτόνους δεν κάνουμε δουλειές». Αλλωστε, στην αριστερή παράδοση αντισημιτισμού και αντισιωνισμού έχει πρωτοστατήσει ο Μίκης Θεοδωράκης που αυτοχαρακτηρίστηκε «αντι-αντισημίτης και αντισιωνιστής», αλλά ταυτόχρονα διατύπωσε γενικεύσεις για τον σιωνισμό και τους Εβραιοαμερικανούς που παραπέμπουν στην κλασική συνωμοσιολογική και αντισημιτική ρητορεία.
Συνολικά, για το 2024, η έκθεση OSCE/ODIHR, όπως παρουσιάστηκε από το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο, κατέγραψε 17 αντισημιτικά περιστατικά στην Ελλάδα, μεταξύ των οποίων εμπρηστικές επιθέσεις, απειλητικά μηνύματα, βανδαλισμούς και αντισημιτικά γκραφίτι. Το πρώτο συμπέρασμα από τα ανωτέρω είναι ότι υπήρξε μετατόπιση του στόχου. Το φθινόπωρο του 2023 οι κινητοποιήσεις κατευθύνονταν σχεδόν αποκλειστικά προς την ισραηλινή πρεσβεία και την ελληνική εξωτερική πολιτική. Το 2024 προστίθενται πανεπιστημιακές καταλήψεις, στρατιωτικές μεταφορές και επιχειρήσεις συνδεδεμένες με το Ισραήλ. Από το καλοκαίρι του 2025 εμφανίζεται πολύ εντονότερα ένα νέο πρότυπο: η φυσική παρουσία ισραηλινών τουριστών γίνεται η ίδια αντικείμενο κινητοποίησης.
Μπορεί άραγε να αντιδράσει αποτελεσματικά η φιλελεύθερη δημοκρατία, χωρίς να ενδώσει στην παγίδα της μίμησης των μέσων που χρησιμοποιούν οι εχθροί της; Μόνο μια πιθανή αντίδραση μπορεί να ανακόψει τη ρατσιστική επέλαση: Η εφαρμογή του νόμου και ο σεβασμός του κράτους δικαίου. Η Μαχόμενη Δημοκρατία είναι η μόνη απάντηση στον ακροαριστερό ακτιβισμό που συχνά κρύβεται πίσω από τον φερετζέ της υποστήριξης της Παλαιστίνης.
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι μετά την «αντισιωνιστική περιπολία», έξι άτομα, πέντε άνδρες και μία γυναίκα, ταυτοποιήθηκαν από την ειδική υπηρεσία αντιμετώπισης ρατσιστικής και εξτρεμιστικής βίας. Αντιμετωπίζουν, σύμφωνα με αστυνομική ανακοίνωση κατηγορίες που περιλαμβάνουν φερόμενη υποκίνηση βίας με ρατσιστικό κίνητρο και συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση. Φυσικά, επισημαίνουμε ότι πρόκειται για κατηγορίες, όχι για καταδίκες.
Το ίδιο έγινε και με την απόπειρα εμπρησμού της συναγωγής. Οι Αρχές συνέλαβαν επτά άτομα. Στις διώξεις περιλήφθηκε και το ρατσιστικό κίνητρο. Αυτά δεν πρέπει να εντάσσονται απλώς στον «αντισιωνιστικό ακτιβισμό»· πρόκειται για βίαιες επιθέσεις, και στην περίπτωση της συναγωγής για προφανή εβραϊκό θρησκευτικό στόχο.
Το αβγό του φιδιού επωάζεται. Ας αντιδράσουμε πριν είναι αργά.
Ο Πέτρος Παπασαραντόπουλος είναι διδάκτωρ Βαλκανικών Σπουδών, εκδότης, συγγραφέας.