Βρετανία και προκλήσεις δημοσιονομικές
Η δέσμευση του νέου υπουργού Οικονομικών της Βρετανίας, Τζον Χίλι, να τηρήσει τους δημοσιονομικούς κανόνες της προκατόχου του, Ρέιτσελ Ριβς, θα περιορίσει τα περιθώρια ελιγμών του στον πρώτο προϋπολογισμό του στις 28 Οκτωβρίου.
Την ώρα που ΗΠΑ και Γαλλία δεν έχουν κανένα σχέδιο για τη μείωση των δημοσιονομικών τους ελλειμμάτων, αν η πολιτική της Βρετανίας παραμείνει στον αυτόματο πιλότο θα οδηγήσει σε μείωση του κρατικού δανεισμού από 4,2% του ΑΕΠ το οικονομικό έτος 2025-26 σε περίπου 2% του ΑΕΠ το 2029-30. Αυτή η δημοσιονομική εξυγίανση δεν είναι απαραίτητη μόνο για να αποφευχθεί μια δυσάρεστη αναμέτρηση με την αγορά ομολόγων, αλλά και για την πορεία προς ταχύτερη ανάπτυξη.
Η Τράπεζα της Αγγλίας έχει άφθονα περιθώρια να αντισταθμίσει το πλήγμα στη συνολική ζήτηση μειώνοντας τα επιτόκια για να τονώσει την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα. Το ανεξάρτητο Γραφείο Ευθύνης Προϋπολογισμού (OBR) της χώρας κρίνει εάν τηρούνται οι δημοσιονομικοί κανόνες.
Το υπάρχον σχέδιο της κυβέρνησης μειώνει το έλλειμμα του προϋπολογισμού αυξάνοντας τους φόρους από 35% του ΑΕΠ σε 38%. Ο κίνδυνος είναι η κυβέρνηση να εφαρμόσει νέες αυξήσεις φόρων που θα βλάψουν την ικανότητα προσφοράς της οικονομίας, καταστρέφοντας τα κίνητρα για απασχόληση, εργασία και επενδύσεις.
Οι προηγούμενοι υπουργοί Οικονομικών έχουν υπολογίσει πόσα έσοδα θα συγκεντρώσουν με βάση φαινομενικά αμετακίνητες δεσμεύσεις δαπανών. Ενθαρρυντικό είναι ότι ο πρωθυπουργός Αντι Μπέρναμ φαίνεται να έχει αποδεχτεί ότι η δαπανηρή κρατικοποίηση των εταιρειών ύδρευσης και μια μεγάλη επιπλέον αύξηση των δαπανών θα πρέπει να περιμένουν. Μικρές αυξήσεις φόρων είναι πιθανές, αλλά δεν αναμένουμε άλλη σημαντική αύξηση του μεγέθους του κράτους σε αυτόν τον προϋπολογισμό.
Είναι της μόδας να ισχυρίζεται κανείς ότι οι ΗΠΑ, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι οι τρεις οικονομίες με τα πιο ανησυχητικά δημόσια οικονομικά. Ωστόσο, κατά την άποψή μας, οι ΗΠΑ και η Γαλλία είναι πολύ χειρότεροι παραβάτες. Στη Βρετανία το έλλειμμα μειώθηκε από 5,2% του ΑΕΠ το 2024-25 σε 4,2% το 2025-26 και βρίσκεται σε καλό δρόμο για να φτάσει το 3,5% του ΑΕΠ φέτος. Ακόμα κι αν η κυβέρνηση εξαντλήσει όλο το «περιθώριο» στις 28 Οκτωβρίου, το OBR θα προβλέψει ότι το έλλειμμα θα μειωθεί στο 2,6% του ΑΕΠ το 2029-30.
Η αγορά ομολόγων θα ανταμείψει τελικά τη Βρετανία για τη δημοσιονομική εξυγίανση. Η αυστηρότερη δημοσιονομική πολιτική και η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στην αγορά εργασίας μπορούν να ανοίξουν τον δρόμο για μείωση των επιτοκίων. Ο Μπέρναμ θα πρέπει να στραφεί στον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον για έμπνευση. Δίνοντας προτεραιότητα στη μείωση του ελλείμματος έναντι των προεκλογικών υποσχέσεων για μείωση των φόρων για τις μεσαίες τάξεις και αύξηση των δημόσιων επενδύσεων, ο Κλίντον προκάλεσε μείωση των αποδόσεων των ομολόγων του Δημοσίου και ταχύτερη ανάπτυξη, γεγονός που τον επανεξέλεξε.
Ο Αντριου Γουίσαρτ είναι senior οικονομολόγος της Berenberg στη Βρετανία