Μεταναστευτικό: Στο μικροσκόπιο του Στρασβούργου ο νόμος Πλεύρη
Στο επίκεντρο της προσοχής του Στρασβούργου βρίσκονται διατάξεις του νόμου του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, που αφορούν τη λειτουργία των ΜΚΟ αλλά και την άκρατη ποινικοποίηση της ανθρωπιστικής δράσης. Μέσα στα επόμενα 24ωρα, σύμφωνα με πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», φτάνει στην Αθήνα κλιμάκιο της Επιτροπής της Βενετίας, του ανεξάρτητου συμβουλευτικού οργάνου του Συμβουλίου της Ευρώπης σε θέματα συνταγματικού δικαίου, το οποίο πρόκειται να πραγματοποιήσει έλεγχο σχετικά με το εάν οι διατάξεις αυτές συνάδουν με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και είναι αναλογικές.
Τα μέλη της Επιτροπής, γι’ αυτόν τον λόγο, πρόκειται να συναντηθούν με τον υπουργό, Θάνο Πλεύρη, από τον οποίο περιμένουν εξηγήσεις πάνω στο θέμα. Υπενθυμίζεται πως στον μεταναστευτικό νόμο οι ποινές για τα μέλη των μη κυβερνητικών οργανώσεων αυστηροποιούνται, με οργανώσεις και φορείς να σημειώνουν πως στα… μάτια του νόμου το να είσαι μέλος ΜΚΟ είναι από μόνο του επιβαρυντικό στοιχείο.
Αξίζει να σημειωθεί πως αφορμή για τον έλεγχο από την Επιτροπή της Βενετίας στάθηκε η επιστολή στις 29 Ιουνίου της Elvira Kovács, προέδρου της επιτροπής για την Τήρηση των Υποχρεώσεων και των Δεσμεύσεων των Κρατών Μελών (Επιτροπή Παρακολούθησης) της κοινοβουλευτικής συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, η οποία ζήτησε την έκδοση επείγουσας γνώμης από την Επιτροπή της Βενετίας του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Το αίτημα αφορούσε ορισμένες τροποποιήσεις που προβλέπονται από τον ελληνικό νόμο 5275/2026 της 6ης Φεβρουαρίου 2026 στον ελληνικό νόμο 4939/2022 (Κώδικας Ασύλου) και στον ελληνικό Κώδικα Μετανάστευσης. Ετσι, στο μικροσκόπιο της Επιτροπής θα βρεθούν ο έλεγχος και η εγγραφή των ΜΚΟ στο μητρώο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου και κατά πόσο αυτή η διαδικασία επηρεάζει τη δράση τους. Παράλληλα, όμως, το κλιμάκιο αναμένεται να εστιάσει στο πλαίσιο ποινικών αδικημάτων λόγω διακίνησης μεταναστών, στο οποίο το υπουργείο πρόσθεσε πιο αυστηρή ποινή από την κανονική στην περίπτωση που ο καταδικασθείς για διακίνηση είναι παράλληλα μέλος σε ΜΚΟ. Σε αυτήν την περίπτωση, η ποινή είναι βαρύτερη και μάλιστα, με απόφαση του υπουργού μπορεί η εν λόγω οργάνωση να διαγράφεται και από το μητρώο.
Επισημαίνεται πως η επείγουσα γνωμοδότηση δεν έχει εκδοθεί ενώ αναμένεται να υποβληθεί – αφού προηγηθεί η συνάντηση του κλιμακίου της Επιτροπής με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου – προς έγκριση στην Ολομέλεια της Επιτροπής της Βενετίας τον επόμενο μήνα, όπου θα φανεί εάν το υπουργείο θα πάρει «κόκκινη κάρτα» για τις συγκεκριμένες νομοθετικές ρυθμίσεις ή τελικά οι εξηγήσεις του υπουργού θα είναι αρκετές για να… πείσουν την Επιτροπή.
Αντιδράσεις
Πάντως, το θέμα της ποινικοποίησης της ανθρωπιστικής δράσης έχει προκαλέσει όλο το προηγούμενο διάστημα έντονες αντιδράσεις. Είναι ενδεικτικό πως στις παρατηρήσεις της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) αναφορικά με το νομοθετικό πλαίσιο του υπουργείου υπογραμμίζεται πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διαπιστώνοντας «ένα όλο και πιο δύσκολο περιβάλλον για τις ΜΚΟ και τα άτομα κατά την παροχή βοήθειας σε μετανάστες» καθώς και την όλο και εντονότερη από το 2015 και μετά ποινικοποίηση ενεργειών που πραγματοποιούνται για ανθρωπιστικούς σκοπούς, καλεί τα κράτη-μέλη να εξαιρέσουν από την ποινικοποίηση την ανθρωπιστική βοήθεια.
Κάνει, δε, αναφορά στον νόμο του υπουργείου όπου προβλέπει ότι «μόνη η ιδιότητα του μέλους Οργάνωσης της Κοινωνίας των Πολιτών (ΜΚΟ) εγγεγραμμένης στο Μητρώο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου αρκεί για την αναβάθμιση πλημμελημάτων του άρθρου 24 του Κώδικα Μετανάστευσης σε κακουργήματα (κάθειρξη μέχρι 10 έτη) ή αύξηση των πλαισίων ποινής (κάθειρξη τουλάχιστον 10 ετών)».