Αρχαιολόγοι εντόπισαν 31 γράμματα της μυστηριώδους σιδητικής γλώσσας

Ανασκαφές στη Σίδη της Αττάλειας φέρνουν στο φως νέα στοιχεία για τη χαμένη σιδητική γλώσσα, μία από τις πλέον μυστηριώδεις γλώσσες της αρχαίας Ανατολίας. Ερευνητές που μελετούν επιγραφές από την αρχαία πόλη εντόπισαν 31 γράμματα στο σιδητικό αλφάβητο, προχωρώντας σημαντικά την προσπάθεια αποκρυπτογράφησης μιας γλώσσας που είχε χαθεί επί αιώνες.

Η αρχαία λιμενική πόλη της Σίδης, ένα από τα σημαντικότερα κέντρα της Παμφυλίας, συνεχίζει να προσελκύει το ενδιαφέρον των επιστημόνων όχι μόνο για τα αρχαιολογικά της ευρήματα αλλά και για τη μυστηριώδη της γλώσσα, γνωστή ως Σιδητική.

Στο πλαίσιο του προγράμματος «Heritage for the Future» του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, οι ανασκαφές αποκαλύπτουν ίχνη του παρελθόντος της πόλης, ενώ ερευνητές επιχειρούν να κατανοήσουν καλύτερα τη γλώσσα που μιλιόταν εκεί πριν από περισσότερα από 2.000 χρόνια.

Η μελέτη της γλώσσας βασίζεται σε δίγλωσσες επιγραφές που έχουν βρεθεί κατά τη διάρκεια των ανασκαφών. Η έρευνα, υπό την καθοδήγηση της Feriştah Alanyalı και των γλωσσολόγων Michaela Zinko και Alfredo Rizza, επέκτεινε το γνωστό σιδητικό αλφάβητο από 26 σε 31 γράμματα.

Η Alanyalı, η οποία διδάσκει στο Τμήμα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Anadolu, ανέφερε ότι ερευνητές από την Ιταλία και την Αυστρία συνεχίζουν τη μελέτη της γλώσσας. Όπως σημείωσε, οι νέες επιγραφές αναζωπύρωσαν τις ελπίδες για πλήρη αποκρυπτογράφηση της Σιδητικής, που παραμένει μερικώς κατανοητή λόγω του περιορισμένου αριθμού σωζόμενων κειμένων.

«Η σπανιότητα των επιγραφών και το γεγονός ότι οι περισσότερες περιλαμβάνουν μόνο μία ή δύο γραμμές καθιστούν δύσκολη την αποκρυπτογράφηση», δήλωσε η ίδια. Ωστόσο, η ανακάλυψη δίγλωσσων και εκτενέστερων επιγραφών, με 30 έως 40 γραμμές, προσφέρει νέες δυνατότητες γλωσσολογικής ανάλυσης.

Οι ερευνητές συγκλίνουν στην άποψη ότι οι λέξεις “Siruawn” και “Siruawan”, που εμφανίζονται σε σιδητικές επιγραφές, αναφέρονται στην ίδια τη Σίδη. «Η ερμηνεία αυτή προσθέτει μια νέα διάσταση στις συζητήσεις για την πρώιμη ιστορία της πόλης και την προέλευση του ονόματός της», τόνισε η Alanyalı. «Η έρευνα συνεχίζεται, αλλά το όνομα της πόλης φαίνεται πως εξακολουθεί να σημαίνει “ρόδι”. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό εύρημα».

Ανατολικές ρίζες και πολιτισμική συνέχεια

Η Alanyalı εξήγησε ότι η Σιδητική ανήκει στον λουβικό κλάδο των ανατολιακών γλωσσών, μαζί με τη λυκική και την καρική. «Η πόλη υπήρχε πριν από την άφιξη των Ελλήνων», ανέφερε. «Αρχαίες πηγές αναφέρουν ότι οι άποικοι από την Κυμη ξέχασαν τη δική τους γλώσσα όταν έφτασαν στη Σίδη και άρχισαν να μιλούν τη γλώσσα των ντόπιων. Στο πλαίσιο αυτό, η λέξη “βάρβαρος” σήμαινε απλώς κάποιον που μιλούσε διαφορετική γλώσσα».

Η επιμονή της Σιδητικής, σύμφωνα με την Alanyalı, αποδεικνύει τη δύναμη και τη συνέχεια του τοπικού πολιτισμού. Μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η ελληνική επικράτησε στην περιοχή, ωστόσο οι επιγραφές δείχνουν ότι οι κάτοικοι της Σίδης συνέχισαν να μιλούν και να γράφουν στη δική τους γλώσσα για περίπου δύο αιώνες ακόμη.

«Οι πόλεις αυτές δεν ιδρύθηκαν απλώς από αποίκους που ήρθαν από τη Δύση», υπογράμμισε. «Διέθεταν ήδη δικά τους συστήματα γραφής, ταυτότητα και ανεπτυγμένο πολιτισμό».

Η Alanyalı επισήμανε επίσης αρχαιολογικά ευρήματα που αποδεικνύουν στενές πολιτισμικές σχέσεις της Σίδης με ανατολικούς πολιτισμούς τον 7ο αιώνα π.Χ. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται μια νεοασσυριακή σφραγίδα που βρέθηκε στις ανασκαφές και μια νεοβαβυλωνιακή σφραγίδα που είχε αποκτηθεί από Ιταλούς ερευνητές πριν από τον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας.

Οι επιγραφές του ναού του Σέραπι

Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης δίγλωσση επιγραφή σχετική με τον ναό του Σέραπι στην πόλη. «Η επιγραφή εξηγεί ότι ο ναός χρηματοδοτήθηκε μέσω χορηγιών», ανέφερε η Alanyalı. «Τα ονόματα των δωρητών και τα ποσά που προσέφεραν γράφτηκαν στη Σιδητική, ώστε όλοι να μπορούν να τα διαβάσουν, γεγονός που δείχνει ότι η γλώσσα παρέμενε ευρέως χρησιμοποιούμενη».

Η ίδια πρόσθεσε ότι περαιτέρω ανακαλύψεις μπορεί να αποκαλύψουν ακόμη περισσότερα για την ιστορία της πόλης. «Προηγουμένως ήταν γνωστά 26 γράμματα του σιδητικού αλφαβήτου· πλέον ο αριθμός αυτός ανέρχεται σε 31», είπε.

Η Alanyalı σημείωσε ότι η ελληνική σημασία της λέξης «Σίδη» είναι «ρόδι», σύμβολο που εξακολουθεί να συνδέεται στενά με την περιοχή. Μοτίβα ροδιού εμφανίζονται και στα αρχαία νομίσματα της πόλης, υπογραμμίζοντας τη σημασία του καρπού για την ταυτότητα της Σίδης.