Δοκιμάζεται καθημερινά
Συζήτηση για το κράτος δικαίου στη Βουλή σήμερα. Θα μπορούσε να το δει κανείς και σαν ελπιδοφόρα αφορμή, σαν απόπειρα του Κοινοβουλίου, μέσα από μια καρποφόρα και δημιουργική περί τον Νόμο αντιπαράθεση, για την ποιοτική εξέλιξη και τον δημοκρατικό εμπλουτισμό του θεσμικού πλαισίου της κοινωνικής και πολιτικής μας συνύπαρξης. Θα κατοικούσε σε άλλη χώρα. Στην Ελλάδα του 2026, αυτό που ονομάζουμε κράτος δικαίου δοκιμάζεται.
Και δοκιμάζεται καθημερινά, σε όλες τις εκδοχές της έκφρασής του, από τα «μικρά» μέχρι τα «μεγάλα», από τα «ασήμαντα» μέχρι τα «σημαντικά». Και δυστυχώς πολύ δύσκολα θα μπορούσε να δοθεί καταφατική απάντηση στο ερώτημα: υπάρχει κράτος δικαίου στην Ελλάδα; Θα ήταν κάποιος ακριβής, αν απαντούσε ότι αυτό το κράτος βρίσκεται στη μεθόριο, μεταξύ κράτους δικαίου και μη κράτους δικαίου.
Προς την ολοκλήρωση του 7ου χρόνου διακυβέρνησης από την παρούσα εξουσία, το συνολικό της έργο, η στάση και το ήθος της δεν συνέβαλαν στην ενίσχυση της αντίληψης για το αντίθετο. Ο συνολικός τρόπος της, υπεροπτικός χωρίς άλλο, είναι ένα παράδειγμα υποτίμησης του Νόμου, υποβάθμισης της σημασίας του και παράκαμψης των απαιτήσεών του, που ως πνεύμα σε απομακρύνουν από την επιβολή και την κυριαρχική χρήση των δυνατοτήτων που σου παρέχει το τυπικό θεσμικό πλαίσιο. Η διακυβέρνηση είναι τρόπος. Στο μέτωπο αυτού του τρόπου όλα θα κριθούν και όλα θα ζυγιστούν. Και με τα κριτήρια που συγκροτούν αυτόν τον τρόπο θα επιβραβεύσει ή θα αποδοκιμάσει σε μια εκλογική Κυριακή, συνολικά θα αποτιμήσει, το κοινωνικό σώμα την ομάδα εξουσίας.
Πολλοί ασπάζονται την πλάνη ότι το κοινωνικό σώμα αδιαφορεί για ζητήματα αυτής της κατηγορίας. Είναι γνωστό το εκλογικό στερεότυπο ότι «οι άνθρωποι ψηφίζουν με την τσέπη τους». Πρέπει να είσαι εντελώς ανυποψίαστος για την κοινωνική και πολιτική λειτουργία, αν υιοθετείς παρόμοιους αφορισμούς. Αν το κοινωνικό σώμα, οι ατομικές συνειδήσεις που το συγκροτούν δηλαδή, δεν αναλύουν την αδιαφορία της εξουσίας για τον Νόμο, έχουν μια βαθύτερη γνώση του φαινομένου, ακόμη και από την πληρέστερη περιγραφή και απόδοσή του, το βιώνουν.
Υποκλοπές, Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ, καθημερινή βία, Δικαιοσύνη. Στη διαδρομή όλα επανεξετάζονται, ανακεφαλαιώνονται και με τον χρόνο αναπλάθονται στη συνείδηση, που μπορεί να αργεί καμιά φορά, αλλά κάνει βήματα κατανόησης. Δεν υπάρχει εξουσία να ανακόψει ή να εμποδίσει αυτή τη συνειδητοποίηση.
Τη συνειδητοποίηση της ανομίας, που σαν μαύρο σύννεφο έχει εγκατασταθεί πάνω από τη χώρα, που είναι πια το καθημερινό οξυγόνο της, που ορίζει τις συμπεριφορές, έγινε μέρος της συνείδησης. Η πολιτική είναι ο θεσμικός έλεγχος της βίας. Θεσμικός έλεγχος: Νόμος, κανόνας, εφαρμογή, κύρωση και τιμωρία. Και αντίστοιχα σεβασμός και ήθος. Η κρίση εμπιστοσύνης είναι η κρίση του κράτους δικαίου. Η ανάκτηση του Νόμου είναι η προϋπόθεση για όλα.