Τεχνητά γλυκαντικά: Κι όμως μπορεί να επηρέασουν ακόμα και την υγεία των εγγονιών μας, δείχνει νέα μελέτη

Τεχνητά γλυκαντικά όπως η σουκραλόζη και η στέβια φαίνεται πως ενδέχεται να έχουν πιο μακροχρόνιες επιπτώσεις απ’ ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα, σύμφωνα με νέα έρευνα σε ποντίκια που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Nutrition. Αν και τα ευρήματα δεν μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα στον άνθρωπο, οι ερευνητές αναφέρουν ότι οι βιολογικοί μηχανισμοί που εμπλέκονται είναι κοινοί, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνέχιση των μελετών.

Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο της Χιλής, έδειξε ότι η κατανάλωση σουκραλόζης προκάλεσε αλλαγές στα βακτήρια του εντέρου και στη γονιδιακή δραστηριότητα, οι οποίες διατηρήθηκαν για δύο γενιές απογόνων – παρότι εκείνοι δεν κατανάλωσαν ποτέ οι ίδιοι το γλυκαντικό.

Η σουκραλόζη φάνηκε να έχει πιο έντονες και διαρκείς επιδράσεις σε σύγκριση με τη στέβια, επηρεάζοντας περισσότερες ομάδες βακτηρίων, καταστέλλοντας ένα βασικό ηπατικό γονίδιο για τρεις γενιές και προκαλώντας ήπιες αλλοιώσεις στη ρύθμιση του σακχάρου αίματος στα αρσενικά ποντίκια.

Και τα δύο γλυκαντικά μείωσαν τα επίπεδα λιπαρών οξέων βραχείας αλυσίδας, ουσιών που σχετίζονται με τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και τον μεταβολισμό. Οι μειώσεις αυτές μεταδόθηκαν στους απογόνους και στα εγγόνια των αρχικών πειραματόζωων.

Η μελέτη και τα αποτελέσματά της

Οι ερευνητές χώρισαν 47 ποντίκια σε τρεις ομάδες: η πρώτη κατανάλωνε νερό, η δεύτερη νερό με σουκραλόζη και η τρίτη νερό με στέβια, σε δόσεις αντίστοιχες με τα επιτρεπόμενα ανθρώπινα όρια. Τα ποντίκια αναπαράχθηκαν, δημιουργώντας δύο επόμενες γενιές που δεν εκτέθηκαν καθόλου στα γλυκαντικά.

Στις επόμενες γενιές, οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι η σουκραλόζη είχε προκαλέσει σημαντικές αλλαγές στη μικροβιακή κοινότητα του εντέρου και στη δραστηριότητα γονιδίων που σχετίζονται με τη φλεγμονή και τον μεταβολισμό. Το ηπατικό γονίδιο που είχε κατασταλεί στους γονείς παρέμεινε μειωμένο και στους απογόνους, ενώ τα επίπεδα των ωφέλιμων λιπαρών οξέων παρέμειναν χαμηλά.

Η στέβια προκάλεσε ηπιότερες επιδράσεις, χωρίς να επηρεάζει τον ίδιο βαθμό τις βασικές ομάδες βακτηρίων ή τα κρίσιμα γονίδια που μελετήθηκαν. Ωστόσο, οι απόγονοι των ποντικιών που κατανάλωσαν στέβια εμφάνισαν αυξημένη δραστηριότητα φλεγμονωδών γονιδίων, κάτι που οι ερευνητές αποδίδουν σε πιθανή καθυστερημένη επίδραση.

Η σουκραλόζη περνά αναλλοίωτη στο έντερο

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η σουκραλόζη είναι δύσκολο να διασπαστεί από τον οργανισμό και περνά σχεδόν αναλλοίωτη στο έντερο, όπου μπορεί να επηρεάζει για περισσότερο χρόνο τη μικροβιακή ισορροπία. Αντίθετα, η στέβια διασπάται και απορροφάται ταχύτερα, με αποτέλεσμα να έχει μικρότερη διάρκεια δράσης.

Η μελέτη έδειξε επίσης ότι οι επιδράσεις της σουκραλόζης ήταν εντονότερες στα αρσενικά ποντίκια, τα οποία παρουσίασαν υψηλότερα επίπεδα σακχάρου σε σύγκριση με τα θηλυκά. Το εύρημα αυτό συνάδει με προηγούμενες έρευνες που υποδεικνύουν διαφορές ανά φύλο στις μεταβολικές αντιδράσεις.

Προβληματισμός και ανάγκη για περαιτέρω έρευνα

Οι ερευνητές τονίζουν ότι πρόκειται για μελέτη σε ζώα και ότι απαιτείται προσοχή στη μεταφορά των αποτελεσμάτων στον άνθρωπο. Ωστόσο, οι μηχανισμοί που εξετάστηκαν – όπως η φλεγμονή, η λειτουργία του εντερικού φραγμού και ο μεταβολισμός των βακτηρίων – είναι κοινοί και στα δύο είδη.

«Στόχος της έρευνας δεν είναι να προκαλέσει ανησυχία, αλλά να αναδείξει την ανάγκη για περαιτέρω διερεύνηση», δήλωσε η επικεφαλής της μελέτης, δρ. Francisca Concha Celume, από το Universidad de Chile. Όπως σημειώνει, ίσως είναι σκόπιμο να υπάρχει μέτρο στην κατανάλωση τέτοιων πρόσθετων, έως ότου υπάρξουν σαφέστερα δεδομένα για τις μακροχρόνιες βιολογικές τους επιπτώσεις.

Η νέα αυτή έρευνα ενισχύει τον προβληματισμό γύρω από τα  γλυκαντικά μηδενικών θερμίδων, τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως σε τρόφιμα και ποτά, θέτοντας το ερώτημα κατά πόσο οι διατροφικές επιλογές των γονέων μπορεί να επηρεάζουν τις επόμενες γενιές μέσω του μικροβιώματος και της γονιδιακής ρύθμισης.