ΕΦΚΑ: Οδηγός για την πενταετή παραγραφή οφειλών
Πενταετής αντί για δεκαετή έγινε η περίοδος παραγραφής των οφειλών προς τα ασφαλιστικά ταμεία από 1/1/2026, εφόσον δεν βεβαιώθηκαν από τότε που κατέστησαν ληξιπρόθεσμα.
Διευκρινίζεται ότι αυτή η πενταετής παραγραφή οφειλών αφορά τις νέες οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ (ασφαλιστικά ταμεία) για εισφορές που δημιουργούνται από το 2026 και μετά, ενώ οι παλαιότερες οφειλές (πριν από το 2026) υπόκεινται σε δεκαετή παραγραφή, εκτός αν υπάρξει διακοπή της παραγραφής με ειδοποίηση από τον ΕΦΚΑ, με το χρονικό όριο να αρχίζει από την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους από την παροχή της εργασίας/υπηρεσίας.
Η πενταετής παραγραφή σημαίνει πως χρέη που δημιουργούνται στον ΕΦΚΑ το 2026 θα «σβηστούν» τον Ιανουάριο του 2032. Από τη στιγμή που μια οφειλή γεννιέται και βεβαιώνεται, ξεκινά να «μετρά» το χρονικό διάστημα των πέντε ετών, μέσα στο οποίο οι υπηρεσίες μπορούν να προχωρήσουν σε ενέργειες είσπραξης ή ρύθμισης. Εάν στο διάστημα αυτό δεν υπάρξει καμία κίνηση, η απαίτηση παύει να ισχύει.
Μέχρι σήμερα ίσχυε η δεκαετής παραγραφή, που σημαίνει ότι όσα χρέη καταλογίστηκαν μετά το 2016 και ανατρέχουν πέραν της δεκαετίας μπορούν να «σβηστούν» από την καρτέλα των οφειλών. Ωστόσο, λιγότεροι από 10.000 οφειλέτες έχουν υποβάλει αιτήσεις για παραγραφή χρεών, εκ των οποίων περίπου οι 3.000 έχουν εγκριθεί.
Διαφορετικοί υπολογισμοί
Με το νέο καθεστώς, επιχειρήσεις και οφειλέτες του ΕΦΚΑ που παρέμεναν «όμηροι» των οφειλών τους για δεκαετίες θα μπορούν να κάνουν πιο γρήγορα μια νέα αρχή, χωρίς βάρη. Αν ωστόσο οι οφειλέτες αυτοί που δεν τακτοποιούν τις οφειλές τους ελεγχθούν πριν λήξει η πενταετία, θα συνεχίσουν να χρωστούν, καθώς η περίοδος παραγραφής θα ανανεωθεί για άλλα πέντε χρόνια.
Με άλλα λόγια, τα χρέη που είχαν ήδη βεβαιωθεί πριν από την αλλαγή συνεχίζουν να ακολουθούν το προηγούμενο δεκαετές καθεστώς παραγραφής έως την ολοκλήρωση της περιόδου τους. Οπου υπάρχει διακοπή και επανεκκίνηση παραγραφής λόγω διοικητικών ενεργειών, ενδέχεται να ισχύουν διαφορετικοί υπολογισμοί, ανάλογα με τη χρονική στιγμή και το στάδιο της υπόθεσης.
Το ΚΕΑΟ έχει ενεργοποιήσει μια εφαρμογή προκειμένου να απλουστευθεί και κατά συνέπεια να επισπευσθεί η διαδικασία ολοκλήρωσης αιτημάτων διαγραφής λόγω παραγραφής οφειλών των μη μισθωτών ασφαλισμένων.
Υπενθυμίζεται πως η παραγραφή για χρέη στα Ταμεία ήταν 20ετής, αλλά με απόφαση του ΣτΕ έγινε δεκαετής για χρέη που βεβαιώθηκαν μετά το 2016 και με τον Νόμο 4997/2022 που εφάρμοσε την απόφαση του ΣτΕ η παραγραφή χρεών από τη δεκαετία έπεσε στην πενταετία από το 2026 και μετά.
Για τις οφειλές που θα βεβαιωθούν για πρώτη φορά από 1/1/2026 και μετά, ο χρόνος παραγραφής κατεβαίνει στην πενταετία και οι απαιτήσεις του ΕΦΚΑ διαμορφώνονται ως εξής:
- για οφειλή από εισφορές των μηνών 1/2026 έως και 12/2026 η παραγραφή ισχύει από 1/1/2032
- για οφειλή από εισφορές των μηνών 1/2027 έως και 12/2027 η παραγραφή ισχύει από 1/1/2033 κ.ο.κ.
Ταυτόχρονα με τη μείωση του χρόνου παραγραφής, οι υπηρεσίες του ΕΦΚΑ και του ΚΕΑΟ αυξάνουν τους ελέγχους για τα ανείσπρακτα χρέη με χρόνο γέννησής τους από 1/1/2026 και μετά, ώστε να βεβαιωθούν εντός της πενταετίας, δηλαδή έως το 2031.
Αν στη λήξη της πενταετίας δεν έχει μεσολαβήσει άλλο διακοπτικό γεγονός (όχληση, ειδοποίηση, εξώδικο για την οφειλή), τότε η οφειλή θα υπόκειται σε παραγραφή.
5 ερωτήσεις – απαντήσεις
Ας δούμε όμως έναν μικρό οδηγό με 5 ερωτήσεις – απαντήσεις για το όλο θέμα της παραγραφής οφειλών προς τον ΕΦΚΑ:
1. Πώς γίνεται η παραγραφή των χρεών προς τον ΕΦΚΑ;
Με τον Ν. 4997/2022 μειώθηκε ο χρόνος που έχει στη διάθεσή του ο ΕΦΚΑ για να βεβαιώσει και να εισπράξει απαιτήσεις από μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές σε δέκα χρόνια, από 20 χρόνια που ίσχυε μέχρι τότε. Εάν η απαίτηση δεν βεβαιωθεί (αναζητηθεί) μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα, παραγράφεται.
Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η συμμόρφωση με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που έκρινε ότι η ενιαία 20ετία για την παραγραφή των απαιτήσεων του ΕΦΚΑ, που είχε θεσπιστεί με τον νόμο Κατρούγκαλου, είναι υπερβολικός χρόνος και αντίκειται στην αρχή της αναλογικότητας, με το ανώτατο δικαστήριο να θέτει τη δεκαετία ως εύλογο χρόνο παραγραφής.
Στη συνέχεια, από 1ης Ιανουαρίου 2026, η παραγραφή γίνεται πενταετής, ώστε να είναι αντίστοιχη με αυτή που ισχύει για τη φορολογική διοίκηση, συνεπώς και ο ΕΦΚΑ θα οφείλει να βεβαιώνει εντός πενταετίας.
2. Ποιοι είναι οι δυνητικοί ωφελούμενοι;
Αφορά όλες τις κατηγορίες οφειλετών ασφαλιστικών εισφορών (εργοδότες, ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοτελώς απασχολούμενοι, αγρότες). Αφορά και τον ΕΦΚΑ, στον βαθμό που θα πρέπει να βεβαιώνει τις απαιτήσεις πιο κοντά στην ημερομηνία γένεσης των οφειλών, κάτι που ενισχύει τα ασφαλιστικά έσοδα και αποθαρρύνει κακές πρακτικές υπερβολικών καθυστερήσεων. Διευκρινίζεται πως οι μισθωτοί δεν θίγονται από την παραγραφή οφειλών του εργοδότη, καθώς η ασφάλιση που αντιστοιχεί στις παραγεγραμμένες οφειλές αυτές εξακολουθεί να τους αναγνωρίζεται.
Επιπλέον, οι αυτοαπασχολούμενοι θα μπορούν να καταβάλουν τις οφειλές τους, παρά την παραγραφή, εφόσον το επιθυμούν, προκειμένου να αναγνωρίσουν ως ασφαλιστικό χρόνο το διάστημα που παραγράφηκε.
Τέλος, λαμβάνεται ειδική μέριμνα για όσους οφειλέτες ρύθμισαν χρέη πέραν της δεκαετίας, ώστε να μην αδικηθούν, παρότι ήταν συνεπείς. Στις περιπτώσεις αυτές και ύστερα από αίτηση του ενδιαφερομένου, το παραγεγραμμένο ποσό αφαιρείται από τη ρύθμιση και τα ποσά που έχουν καταβληθεί καλύπτουν την υπόλοιπη οφειλή.
3. Από πότε ξεκινά η παραγραφή; Πότε ολοκληρώνεται ο χρόνος της παραγραφής;
Η παραγραφή ξεκινά από την 1η Ιανουαρίου του έτους που ακολουθεί το έτος στο οποίο παρασχέθηκε η εργασία/υπηρεσία που υπάγεται στην υποχρεωτική ασφάλιση. Για οφειλές που δημιουργήθηκαν πριν από το 2026, εάν περάσουν δέκα χρόνια, εάν δηλαδή παρέλθει η 31η Δεκεμβρίου του δέκατου έτους μετά το έτος στο οποίο παρασχέθηκε η εργασία/υπηρεσία, χωρίς ο ασφαλισμένος (ή ο εργοδότης) να έχει ειδοποιηθεί με κάποιον τρόπο για την οφειλή του, αυτή παραγράφεται. Οφειλές που δημιουργούνται από το 2026 και μετά θα παραγράφονται στα πέντε χρόνια.
4. Αν δηλαδή κάποιος δεν πληρώσει μέσα στη δεκαετία τις οφειλές του, αυτές «σβήνονται»;
Οχι, επειδή η παραγραφή διακόπτεται κάθε φορά που ο ασφαλισμένος ειδοποιείται ότι οφείλει ασφαλιστικές εισφορές. Σε μια τέτοια περίπτωση, η δεκαετία ξεκινά εκ νέου από την ειδοποίηση.
Για παράδειγμα, αν κάποιος οφείλει ασφαλιστικές εισφορές για την άσκηση ελεύθερου επαγγέλματος το 2018 και δεν τις έχει καταβάλει, η παραγραφή της οφειλής του ξεκινά από την 1η Ιανουαρίου 2019. Εάν δεν έχει ειδοποιηθεί ότι χρωστά μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2029, η απαίτηση παραγράφεται. Εάν όμως βεβαιωθεί η οφειλή και του έρθει ατομική ειδοποίηση στις 5 Οκτωβρίου 2021, η παραγραφή εκτείνεται μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2032. Εάν στη συνέχεια γίνει κάποια πράξη διοικητικής εκτέλεσης (λ.χ. κατάσχεση κάποιου περιουσιακού στοιχείου) στις 10 Μαρτίου 2030, η παραγραφή εκτείνεται μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2041.
5. Με ποιους τρόπους διακόπτεται η παραγραφή;
Η παραγραφή διακόπτεται όταν ο ΕΦΚΑ (ή το ΚΕΑΟ) ειδοποιήσει με οποιονδήποτε τρόπο τον ασφαλισμένο για την οφειλή: με δικαστικό επιμελητή/κλητήρα, επιστολή, ηλεκτρονική ειδοποίηση ή λάβει μέτρο διοικητικής εκτέλεσης για την είσπραξή της (κοινοποίηση ατομικής βεβαίωσης, κατάσχεση, πλειστηριασμός κ.λπ.).