«Στα όρια του χάους»: Γιατί τα περιστέρια αλλάζουν συνέχεια τις επιλογές τους;

Αν μια συμπεριφορά ανταμείβεται, είναι λογικό να συνεχίζεται. Ωστόσο, σύμφωνα με νέα έρευνα του Πανεπιστημίου της Αϊόβα, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα περιστέρια που λάμβαναν τροφή αφού πατούσαν πέντε κουμπιά με οποιαδήποτε σειρά, περιόρισαν μεν τη διαφορετικότητα των επιλογών τους, αλλά δεν κατέληξαν ποτέ σε μία και μοναδική σειρά κινήσεων.

Η συμπεριφορά «στο όριο του χάους»

Ο καθηγητής του Τμήματος Ψυχολογίας και Επιστημών του Εγκεφάλου, Ed Wasserman, χαρακτήρισε τη συμπεριφορά αυτή ως «ανταπόκριση στο όριο του χάους». Όπως εξηγεί, «υπάρχει κάτι που εμποδίζει τα πουλιά να γίνουν πλήρως μηχανικά στις αντιδράσεις τους». Κατά τον ίδιο, ίσως να είναι προς όφελός τους να διατηρούν κάποια ποικιλία στη συμπεριφορά τους, καθώς «ο κόσμος μπορεί να αλλάξει ανά πάσα στιγμή».

Η μελέτη επεκτείνει την έννοια του «ορίου του χάους» πέρα από τη βιολογία της εξέλιξης, υποδεικνύοντας ότι η προσαρμοστικότητα σε μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα μπορεί να είναι κρίσιμη για την επιβίωση ενός είδους.

Ο μεταπτυχιακός φοιτητής Odysseus Orr, συν-συγγραφέας της μελέτης, σημειώνει: «Μήπως πιο πολύπλοκες και δημιουργικές συμπεριφορές, όπως το παίξιμο ενός οργάνου ή η δημιουργία τέχνης, βασίζονται επίσης σε παρόμοια προσαρμοστική ποικιλία; Μόνο ο χρόνος θα δείξει, αλλά τα περιστέρια προσφέρουν ένα ιδανικό μοντέλο για να μελετήσουμε αυτά τα ερωτήματα υπό ελεγχόμενες συνθήκες».

Η δοκιμή του Νόμου του Αποτελέσματος

Οι Wasserman, Orr και Sophia Li σχεδίασαν ένα πείραμα για να ελέγξουν τον Νόμο του Αποτελέσματος, σύμφωνα με τον οποίο τα ζώα –και οι άνθρωποι– επαναλαμβάνουν μια συμπεριφορά που αποφέρει ανταμοιβή, εγκαταλείποντας άλλες επιλογές. Έξι περιστέρια κλήθηκαν να πατήσουν πέντε κουμπιά με οποιαδήποτε σειρά, δημιουργώντας 120 πιθανούς συνδυασμούς. Κάθε συνδυασμός οδηγούσε σε τροφή, χωρίς οδηγίες ή περιορισμούς.

Για να διαπιστωθεί η συμπεριφορά τους, τα πουλιά τοποθετήθηκαν σε ξεχωριστούς θαλάμους με οθόνες αφής. Κάθε κουμπί είχε διαφορετικό χρώμα και γεωμετρικό σχήμα, το οποίο εξαφανιζόταν όταν το περιστέρι το πατούσε. Μετά την ολοκλήρωση των πέντε πατημάτων, το πουλί λάμβανε την ανταμοιβή του.

Απρόσμενη αστάθεια στις επιλογές

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όλα τα περιστέρια εκτέλεσαν και τους 120 πιθανούς συνδυασμούς, μειώνοντας σταδιακά τη γκάμα των επιλογών τους, όπως προβλέπει ο Νόμος του Αποτελέσματος. Παρ’ όλα αυτά, κανένα δεν παρέμεινε πιστό σε μια συγκεκριμένη σειρά πατημάτων.

Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι προτιμώμενες ακολουθίες των περιστεριών άλλαζαν συνεχώς κατά τη διάρκεια των οκτώ μηνών του πειράματος, στο οποίο τα πουλιά επανέλαβαν τη διαδικασία περισσότερες από 30.000 φορές. «Μια τέτοια δραματική αστάθεια δεν συνάδει με τον Νόμο του Αποτελέσματος», εξήγησε ο Wasserman, υπογραμμίζοντας ότι τα περιστέρια «διατηρούν μια εξερευνητική τάση και συνεχίζουν να δοκιμάζουν νέες επιλογές».

Η μελέτη, με τίτλο «Variability, Stability, and the Law of Effect», δημοσιεύθηκε στις 6 Απριλίου στο περιοδικό Journal of Experimental Psychology: Animal Learning and Cognition/ Πηγή: phys.org