Αστυνομική λογοτεχνία ως κοινωνική κριτική – Όσα παρακολουθήσαμε στην παρουσίαση βιβλίου της Αγγελικής Νικολούλη «Απαγωγή»
Επιστρέφει στο σπίτι της και αντιλαμβάνεται πως το ανήλικο παιδί της μιλάει με έναν άνθρωπο του υποκόσμου. Η αντίδρασή της φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόταν το φορτίο των σκοτεινών υποθέσεων που είχε να αντιμετωπίσει. Και δεν ήταν λίγες οι παρόμοιες στιγμές αφού στα 31 χρόνια της δημοσιογραφικής διαδρομής η Αγγελική Νικολούλη έχει καταπιαστεί με δεκάδες υποθέσεις. Η ίδια μάλιστα κατέχει δύο ρεκόρ Γκίνες αφού μέσα από την έρευνά της με την ομάδα της συνέβαλε στον εντοπισμό 1.870 αγνοουμένων. Σε αυτές τις τρεις δεκαετίες της συναρπαστικής διαδρομής της έχει εξιχνιάσει 32 δολοφονίες. Δύο από αυτές επέλεξε να αφηγηθεί μέσα από το βιβλίο της «Απαγωγή» (από τις εκδόσες Καστανιώτη) το οποίο παρουσιάστηκε χθες στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών παρουσία συναδέλφων της, εκπροσώπων της πολιτικής και των ΜΜΕ, αλλά και της Αστυνομίας.
Στο πάνελ που συντόνισε η δημοσιογράφος του MEGA Νίκη Λυμπεράκη ξετυλίχθηκαν από τους ομιλητές αθέατες όψεις του συγγραφικού αυτού εγχειρήματος. Ο Γιάννης Πανούσης, καθηγητής Εγκληματολογίας, υπογράμμισε πως «υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε μια αστυνομική ιστορία και στην αστυνομική λογοτεχνία. Αυτό σημαίνει ότι στο έργο θα δούμε περιγραφές εικόνων, συγκρούσεις, χαρακτήρες, ανατροπές, γρίφους. Αλλά η αστυνομική λογοτεχνία δεν είναι παραλογοτεχνία. Είναι κατά βάση κοινωνική κριτική – κάτι που υπάρχει σε αυτό το βιβλίο. Εχει σκιαγράφηση αδυναμίας των θεσμών, έχει ολιγωρία προσώπων που θα έπρεπε να παρέμβουν. Γιατί ο συγγραφέας στην αστυνομική λογοτεχνία ούτε ηθικολογεί, ούτε δίνει ένα μοντέλο ζωής, ούτε διδάσκει το καλό και το καλό. Κυρίως όμως η Αγγελική Νικολούλη αποδεικνύει ότι υπάρχει μια ερευνητική δημοσιογραφία η οποία μπορεί να βοηθήσει στον τρόπο που θα λειτουργήσει προληπτικά όλο το σύστημα της δίωξης του εγκλήματος».
Οι ενδιαφέρουσες αναγνώσεις και τοποθετήσεις των ομιλητών ανέδειξαν πολλά ερωτήματα στα οποία προσπάθησαν να απαντήσουν μέσα από τα επιστημονικά τους εργαλεία με τα οποία προσέγγισαν την «Απαγωγή». Οι ψυχολογικές διαδρομές που ακολουθούν οι δύο διαφορετικές μητρικές φιγούρες, όπως ακτινογραφούνται μέσα από τη γραφή της Αγγελικής Νικολούλη, τονίστηκαν από τη Μανουσία Κυπραίου, κοινωνιολόγο, ψυχολόγο και ψυχοθεραπεύτρια: «Η μια μητέρα μεταδίδει στο παιδί το μίσος, την αδικία. Είναι χαρακτηριστική μια φράση του βιβλίου “τελειώσαμε μάνα δεν θα σ’ ενοχλήσουν ξανά”. Σε αυτό το σημείο φαίνεται ξεκάθαρα ότι το έγκλημα δεν βιώνεται ως μια προσωπική πράξη, αλλά ως μια μορφή δικαίωσης ενός εσωτερικού τραύματος που δεν είναι δικό του». Η οικογένεια μπορεί να λειτουργήσει είτε προστατευτικά είτε επιβαρυντικά.
«Καίει ακόμη την καρδιά»
Η Κωνσταντία Δημογλίδου, εκπρόσωπος Τύπου της ΕΛ.ΑΣ., επεσήμανε μια ακόμη πλευρά της ερευνητικής δεινότητας της Αγγελικής Νικολούλη. Απαντώντας στην ερώτηση της Νίκης Λυμπεράκη αν έτυχε να ζητήσει η Αστυνομία από την Αγγελική Νικολούλη να κρατήσει κάτι μακριά από την τηλεοπτική εκπομπή που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο μια έρευνα, ανέφερε: «Αυτό το κάνει μόνη της και γνωρίζω πολλές τέτοιες υποθέσεις». Οσο για την ίδια τη συγγραφέα και μάχιμη δημοσιογράφο ανέφερε για την «Απαγωγή» της: «Είναι η υπόθεση που μου καίει ακόμη την καρδιά. Ακουγα τη Μαρία Καβογιάννη (σ.σ.: η οποία διάβασε αποσπάσματα) να λέει για τον αγώνα και τον πόνο της μητέρας και μεταφερόμουν σε εκείνη τη χρονιά που ήταν στην έναρξη του τούνελ». Για τη δημοσιογράφο οι υποθέσεις δεν τελειώνουν με το κλείσιμό τους αφού κρατάει επαφές με τους ανθρώπους που ζητούν τη βοήθειά της: «Η μητέρα της Μυρτώς μου ζήτησε να τη λέω μητέρα!». Αυτό κι αν ξεπερνάει τη λογοτεχνία…