Η Ευρώπη ευάλωτη στην ενεργειακή κρίση
Ο πόλεμος με το Ιράν επεκτείνεται ταχύτερα από ό,τι πολλοί περίμεναν. Ο Τραμπ μπορεί να ήθελε μια τοπική σύγκρουση, όμως, αντίθετα, άναψε το φιτίλι στο κέντρο του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος. Τα Στενά του Ορμούζ, το σημαντικότερο σημείο διέλευσης για το πετρέλαιο και το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) παγκοσμίως, λειτουργούν πλέον με ελάχιστη χωρητικότητα.
Αντιδρώντας σε αυτό, ο Τραμπ πρότεινε την κάλυψη της ασφάλισης από τον πολεμικό κίνδυνο για τη μεταφορά φορτίων και την παροχή συνοδείας από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ για την επαναλειτουργία των Στενών. Ωστόσο, όσο τα πλοία εξακολουθούν να αποτελούν στόχο, η εμπιστοσύνη θα παραμένει χαμηλή και η ροή θα περιορίζεται, εκθέτοντας τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας σε περαιτέρω διαταραχές.
Εάν η εφοδιαστική αλυσίδα δεν ξεκινήσει ξανά σύντομα, οι περιορισμοί αποθήκευσης θα οδηγήσουν στην επιβράδυνση της παραγωγής σε ολόκληρο τον Κόλπο, περιορίζοντας την παγκόσμια προσφορά και ασκώντας επιπλέον ανοδική πίεση στις τιμές του αργού πετρελαίου. Παρά την αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας τα τελευταία χρόνια, οι υδρογονάνθρακες παραμένουν σταθερά ενσωματωμένοι στην παγκόσμια οικονομία.
Η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ, το Ιράκ και το Ιράν αποτελούν τον πυρήνα των αλυσίδων εφοδιασμού που τροφοδοτούν τα πάντα, από την ασιατική βιομηχανία έως την ευρωπαϊκή μεταποίηση και τις παγκόσμιες μεταφορές.
Η διάρκεια είναι η κρισιμότερη μεταβλητή για τις αγορές ενέργειας. Ενώ οι σύντομες συγκρούσεις προκαλούν διακυμάνσεις, η παρατεταμένη αστάθεια αναδιαμορφώνει τις εμπορικές ροές, τις εκτιμήσεις κινδύνου για τις υποδομές και τη συμπεριφορά των επενδυτών. Το κρίσιμο ερώτημα τώρα δεν είναι μόνο αν θα ανοίξει ξανά το στενό του Ορμούζ, αλλά και πόση ζημιά θα προκαλέσει το Ιράν στις κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.
Επιπλέον, οι κίνδυνοι εφοδιασμού επιδεινώνουν τους κινδύνους μεταφοράς. Το Ιράκ έχει ήδη μειώσει την παραγωγή πετρελαίου. Το Κατάρ έχει σταματήσει την παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου σε βασικές εγκαταστάσεις και οι Σαουδάραβες προετοιμάζονται για περαιτέρω επιθέσεις στις υποδομές τους έπειτα από αυτές στο συγκρότημα Ras Tanura, όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο διυλιστήριο του βασιλείου, που επεξεργάζεται περίπου 550.000 βαρέλια την ημέρα και λειτουργεί ως βασικός τερματικός σταθμός εξαγωγής αργού πετρελαίου.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί απότομα – κατά περισσότερο από 20% από την αρχή του 2026. Οι αγορές αντιδρούν τόσο στην απώλεια βαρελιών όσο και στην αυξανόμενη αβεβαιότητα σχετικά με τη διάρκεια της έκθεσης των υποδομών στον κίνδυνο.
Η Ευρώπη είναι ιδιαίτερα ευάλωτη. Επειτα από έναν ψυχρότερο από το αναμενόμενο χειμώνα, τα επίπεδα αποθεμάτων είναι χαμηλά εν όψει της περιόδου αναπλήρωσης. Αν και το μεγαλύτερο μέρος του LNG που διέρχεται από το Ορμούζ προορίζεται για την Ασία, οι παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου είναι αλληλένδετες. Οταν η προσφορά από τον Κόλπο μειώνεται, ο ανταγωνισμός εντείνεται, ενώ η αναπλήρωση των αποθεμάτων γίνεται πιο δαπανηρή και πολιτικά ευαίσθητη.
Η Κάρολιν Κισάν (Carolyn Kissane) είναι αναπληρώτρια κοσμήτορας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης (NYU) και ιδρυτική διευθύντρια του Εργαστηρίου Ενέργειας, Κλίματος και Βιωσιμότητας του Πανεπιστημίου