BBC: Τι φέρνει το τέλος της ηγεμονίας του Χαμενεΐ – Η στιγμή για την οποία το Ιράν προετοιμαζόταν εδώ και καιρό

Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν βρίσκεται σε μια καθοριστική στιγμή της ιστορίας της, καθώς οι εξελίξεις γύρω από τη μοίρα του ανώτατου ηγέτη έχουν προκαλέσει διεθνή αναταραχή και εσωτερικές αναταράξεις.

Από το πρωί του Σαββάτου υπήρχαν συνεχείς αναφορές για την τύχη του, μετά τις πληροφορίες ότι η κατοικία του αποτέλεσε στόχο στην πρώτη φάση των αεροπορικών επιθέσεων. Δορυφορικές εικόνες έδειξαν εκτεταμένες ζημιές στο συγκρότημά του, ενώ οι πρώτες δηλώσεις από την Τεχεράνη ανέφεραν πως είχε μεταφερθεί σε ασφαλές σημείο.

Λίγο αργότερα, ανακοινώθηκε ότι ο 86χρονος κληρικός επρόκειτο να εμφανιστεί στην κρατική τηλεόραση, ωστόσο η εμφάνιση αυτή δεν πραγματοποιήθηκε. Το απόγευμα, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε τηλεοπτικά ότι «υπάρχουν πολλά σημάδια πως ο ανώτατος ηγέτης δεν είναι πλέον στη ζωή».

Ακολούθησαν δημοσιεύματα σε ισραηλινά και αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία, επικαλούμενα ανώνυμες πηγές, έκαναν λόγο για πειστικά στοιχεία περί του θανάτου του. Παράλληλα, Ιρανοί αξιωματούχοι συνέχιζαν να διαψεύδουν τις πληροφορίες.

Ωστόσο, λίγες ώρες μετά την ανάρτηση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, παρουσιάστρια της ιρανικής κρατικής τηλεόρασης ανακοίνωσε με δάκρυα τον θάνατο του «ακλόνητου βουνού της ισλαμικής κηδεμονίας», ο οποίος «ήπιε το γλυκό, αγνό ποτήρι του μαρτυρίου».

Ανακοινώθηκε περίοδος σαράντα ημερών πένθους, ενώ καθώς η δεύτερη ημέρα του πολέμου ξημέρωνε, ξεκίνησαν εκδηλώσεις θρήνου υπέρ του καθεστώτος. Παράλληλα, βίντεο που κυκλοφόρησαν τη νύχτα έδειχναν σκηνές πανηγυρισμών σε πόλεις του Ιράν και σε ιρανικές κοινότητες του εξωτερικού, με πολίτες να εκφράζουν ελπίδες για το τέλος της σκληρής διακυβέρνησής του και πιθανώς του ίδιου του καθεστώτος.

Η επόμενη μέρα για το ιρανικό καθεστώς

Οι στιγμές αυτές είναι καθοριστικές για την ταραχώδη ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ωστόσο οι ισχυροί κληρικοί και στρατιωτικοί της είχαν προετοιμαστεί εδώ και καιρό. Κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου τον περασμένο Ιούνιο, το Ισραήλ είχε πλήξει καίριους στόχους, σκοτώνοντας εννέα πυρηνικούς επιστήμονες και δεκάδες ανώτατους διοικητές, γεγονός που είχε καταστήσει σαφές ότι ο Αγιατολάχ βρισκόταν επίσης στο στόχαστρο.

Εκείνη την περίοδο, αναφερόταν ότι ο Χαμενεΐ, ο οποίος είχε καταφύγει σε ειδικό καταφύγιο, καταρτίζε λίστες αξιωματούχων για την αποφυγή κενού εξουσίας. Παράλληλα, είχε δώσει εντολή στη Συνέλευση των Ειδικών –το σώμα των 88 ανώτερων κληρικών που επιλέγει τον ανώτατο ηγέτη– να είναι έτοιμη για κάθε ενδεχόμενο. Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, είχε ήδη επιλέξει «τρεις ανώτερους κληρικούς» ως πιθανούς διαδόχους σε περίπτωση δολοφονίας του.

Η πιθανότητα διαδοχής του, ανάμεσά τους και ο γιος του Μοτζταμπά, είχε αποτελέσει αντικείμενο σεναρίων επί σειρά ετών. Δεν είναι μόνο ο ανώτατος ηγέτης που σκοτώθηκε κατά την πρώτη ημέρα των αεροπορικών επιδρομών και των στοχευμένων επιθέσεων. Όσοι παραμένουν στη θέση τους ή έχουν αναλάβει ανώτερες θέσεις θα θέλουν να στείλουν ένα μήνυμα στον κόσμο ότι εξακολουθούν να έχουν τον έλεγχο και ότι η διαδοχή θα είναι ομαλή.

Πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις

Το τέλος της 36χρονης ηγεμονίας του Αγιατολάχ προκαλεί ισχυρό σοκ στους υποστηρικτές του, ιδιαίτερα στους αξιωματικούς των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), που είχαν αποστολή την προστασία του και του καθεστώτος. Ωστόσο, το BBC έχει επαληθεύσει βίντεο που δείχνουν ομάδες πολιτών να γιορτάζουν τον θάνατό του στους δρόμους της Τεχεράνης και του Καράτζ.

Βαθιά καχύποπτος απέναντι στη Δύση και εχθρικός προς το Ισραήλ, ο Χαμενεΐ κυβέρνησε με σιδηρά πυγμή, καταπνίγοντας επανειλημμένα τα αιτήματα για μεταρρυθμίσεις και τις λαϊκές εξεγέρσεις. Τα τελευταία χρόνια, οι απευθείας συγκρούσεις με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και η αυξανόμενη δυσαρέσκεια των πολιτών, είχαν φέρει το καθεστώς αντιμέτωπο με τις μεγαλύτερες προκλήσεις του.

Κατά τη διάρκεια πρόσφατης παραμονής στην Τεχεράνη, η ατμόσφαιρα ήταν τεταμένη. Ο πόνος και η οργή για τη βίαιη καταστολή, τη χειρότερη στην ιστορία της χώρας, παρέμεναν έντονα. Με τον αιφνίδιο τερματισμό της εξουσίας του Χαμενεΐ, το βλέμμα στρέφεται πλέον στον διάδοχό του και στο αν η αλλαγή στην κορυφή θα μπορούσε να σημάνει και μια μετατόπιση πορείας για το 47χρονο καθεστώς.

Ανεξάρτητα από το ποιος θα αναδειχθεί, ο πρωταρχικός στόχος θα παραμείνει ο ίδιος: η επιβίωση μιας τάξης που διατηρεί τους κληρικούς και τις ισχυρές δυνάμεις ασφαλείας στην εξουσία. Ένας πόλεμος που απέχει πολύ από το τέλος του εξελίσσεται ήδη με απρόβλεπτους και επικίνδυνους τρόπους.

Πηγή: BBC