Ανατροπή στην προϊστορία της Ευρώπης: Γιατί μια έφηβη θάφτηκε με τα οστά του πατέρα της πριν 5.500 χρόνια;
Μια σπάνια ανακάλυψη της Λίθινης Εποχής στη Σουηδία αποκαλύπτει ότι ορισμένοι από τους τελευταίους κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες της Ευρώπης δεν θάφτηκαν δίπλα σε στενούς συγγενείς τους, αλλά με πιο μακρινούς, σύμφωνα με νέα ανάλυση DNA.
Ωστόσο, οι ερευνητές εντόπισαν και περιπτώσεις ταφών με μέλη της ίδιας οικογένειας, όπως εκείνη μιας έφηβης, πάνω και δίπλα στην οποία είχαν τοποθετηθεί ανακατεμένα τα οστά του πατέρα της.
Το νεκροταφείο του Ajvide και οι κυνηγοί της Πίττης Κεραμικής
Από την πρώτη ανασκαφή του χώρου το 1983, το Ajvide στο δυτικό τμήμα του νησιού Γκότλαντ της Σουηδίας έχει αποδώσει 85 τάφους της λεγόμενης κουλτούρας της Πίττης Κεραμικής, μιας κοινωνίας κυνηγών-τροφοσυλλεκτών που ζούσε στην περιοχή πριν από περίπου 5.500 χρόνια. Παρότι εκείνη την εποχή η γεωργία είχε εξαπλωθεί στην Ευρώπη, ορισμένες ομάδες κυνηγών παρέμειναν στη Σκανδιναβία, ζώντας κυρίως από το κυνήγι φώκιας και την αλιεία.
Το Ajvide κατοικήθηκε για τουλάχιστον τέσσερις αιώνες, και οι αρχαιολόγοι έχουν εντοπίσει μεγάλες ποσότητες κεραμικών και οστών ζώων, εκτός από το ίδιο το νεκροταφείο. Σε οκτώ τάφους βρέθηκαν περισσότερα από ένα άτομα, οδηγώντας αρχικά τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για στενούς συγγενείς. Οι σύγχρονες τεχνικές αρχαίου DNA, ωστόσο, επέτρεψαν την εις βάθος διερεύνηση των οικογενειακών σχέσεων.
Τα ευρήματα της γενετικής ανάλυσης
«Είναι σπάνιο να διατηρούνται τέτοιοι τάφοι κυνηγών-τροφοσυλλεκτών, επομένως οι μελέτες συγγένειας είναι περιορισμένες και μικρής κλίμακας», ανέφερε η Tiina Mattila, γενετίστρια πληθυσμών στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλα, σε σχετική ανακοίνωση. Η Mattila ηγήθηκε της γενετικής ανάλυσης τεσσάρων ταφών, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση Proceedings of the Royal Society B.
Σε έναν τάφο βρέθηκαν τα οστά μιας γυναίκας μαζί με δύο παιδιά, ένα αγόρι και ένα κορίτσι, τα οποία ήταν αδέλφια, αλλά η ενήλικη γυναίκα δεν ήταν η μητέρα τους — πιθανώς θεία ή ετεροθαλής αδελφή του πατέρα τους. Σε άλλον τάφο, ένα αγόρι και ένα κορίτσι αποδείχθηκαν τρίτου βαθμού συγγενείς, πιθανόν ξαδέλφια, ενώ σε τρίτο τάφο δύο θηλυκά άτομα είχαν επίσης συγγένεια τρίτου βαθμού. Τέλος, σε τέταρτο τάφο, μια έφηβη είχε ταφεί με τα οστά του πατέρα της, τα οποία φαίνεται να είχαν μεταφερθεί εκεί εκ των υστέρων.
Η σημασία των οικογενειακών δεσμών
«Εντυπωσιακό είναι ότι πολλοί από όσους θάφτηκαν μαζί ήταν δεύτερου ή τρίτου βαθμού συγγενείς, όχι πρώτου, όπως συνήθως υποτίθεται», δήλωσε η Helena Malmström, αρχαιογονιδιωματίστρια στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλα. «Αυτό δείχνει ότι οι άνθρωποι αυτοί γνώριζαν καλά τη γενεαλογία τους και ότι οι σχέσεις πέρα από τον στενό οικογενειακό κύκλο είχαν ιδιαίτερη σημασία».
Η μελέτη των ταφών του Ajvide αποτελεί την πρώτη έρευνα που εξετάζει οικογενειακές σχέσεις μεταξύ Νεολιθικών κυνηγών-τροφοσυλλεκτών στη Σκανδιναβία. Οι επιστήμονες σκοπεύουν να αναλύσουν στο μέλλον όλα τα σκελετικά ευρήματα του νεκροταφείου, ώστε να φωτίσουν περαιτέρω τη δομή και τα ταφικά έθιμα των αρχαίων αυτών κοινωνιών.