Καισαριανή

Καισαριανή. Οπου κι αν την ακουμπήσεις πονά. Ιστορίες προσφυγιάς, τσίγκινες σκεπές, χωμάτινα πατώματα, τουαλέτες στον δρόμο. Ανθρωποι φτωχοί, κυνηγημένοι, στιγματισμένοι. «Πού μένεις;», ρωτούσαν τα υποψήφια αφεντικά. Οταν η απάντηση ήταν «Καισαριανή», η απόκριση ήταν η γνωστή «θα σας ειδοποιήσουμε». Τη συνέχεια την ήξεραν όλοι.

Τα παιδιά που μεγάλωσαν μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον, τις δεκαετίες του 1960 και του ’70 έζησαν στο πετσί τους τον ρατσισμό και τη διάκριση που βίωναν οι οικογένειές τους. Η Καισαριανή ήταν ο Μισισιπής της Αθήνας. Δεν ήταν μαύροι, ήταν όμως κομμουνιστές που για κάποιους ήταν ακόμα χειρότερο. Τα τοπόσημα αυτής της βασανισμένης περιοχής στις βορειοδυτικές παρυφές του Υμηττού, του «Τρελού» όπως τον αποκαλούσαν, ήταν και παραμένουν δύο: το αθλητικό κέντρο της Νήαρ Ηστ που αποτελεί το οστεοφυλάκιο των χαμένων πατρίδων και των δεινών των ξεριζωμένων και το Σκοπευτήριο.

Και στα δύο η Ιστορία συνδεόταν με μια αόρατη κλωστή με τον αθλητισμό, το παιχνίδι, την ξεγνοιασιά. Τα σχολεία που χτίστηκαν, συγγενεύουν τοπογραφικά με τον μαρτυρικό τόπο. Καθημερινά εκατοντάδες παιδιά διέσχιζαν τη λεωφόρο Εθνικής Αντίστασης, περνούσαν μπροστά από το Χάραμα, έριχναν μια κλεφτή ματιά στον Ιερό Τόπο για να καταλήξουν στο σχολικό περιβάλλον. Το Σκοπευτήριο αποτελούσε ουσιαστικά την προέκταση του προαύλιου χώρου τους. Μετά το τελευταίο κουδούνι παίρναμε την μπάλα και παίζαμε μέχρι να πέσει ο ήλιος. Στα ξαποστάματα για τις λίγες ανάσες εξερευνούσαμε την περιοχή αναζητώντας τις πληγές που πονούσαν εκείνα τα χώματα. «Να, εδώ τους σκότωσαν», έλεγε ο ένας. «Εδώ υπάρχει ακόμα αίμα», συμπλήρωνε ο πιο ευφάνταστος. Σε όσα μας έλεγαν οι γονείς και οι παππούδες για την εκτέλεση των πατριωτών από τους Γερμανούς προσθέταμε από μόνοι μας άλλα τόσα. Για να μεταμορφωθεί τελικά η ιστορία σε μύθο στο μυαλό και την ψυχή εκείνων των παιδιών που σήμερα, μεσήλικες πια, με άσπρα μαλλιά, βλέπουν το πρόσωπό του, ιχνηλατούν τα χαρακτηριστικά του, την κορμοστασιά του, τη γενναιότητά του.

Η Καισαριανή και οι άνθρωποί της πονούν ξανά για τις πληγές που στην πραγματικότητα δεν έκλεισαν ποτέ. Φωτογραφίες που μοιάζουν σαν τις αιχμές από τις ξερόπετρες που μάτωναν κάποτε τα γόνατα των παιδιών στα γενναία χώματα και σήμερα αποτελούν τα σημάδια μιας ζωής.