Ξεφλουδίζοντας το ευρωπαϊκό κρεμμύδι – Προς μία ΕΕ δύο ταχυτήτων
Η διαβολοβδομάδα στις ειδικές δυνάμεις του στρατού ξεκινά μεσάνυχτα, όταν οι εκπαιδευόμενοι κοιμούνται. Κάπως έτσι, και η Ευρώπη που «κοιμόταν» επί πολύ καιρό – «ένα αργό βασανιστήριο» όπως το περιέγραψε ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Μάριο Ντράγκι – έζησε την εβδομάδα που πέρασε τη δική της διαβολοβδομάδα, καθώς κλήθηκε να αντιμετωπίσει άμεσα θέματα που λίμναζαν επί χρόνια: από την ανταγωνιστικότητα και την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, μέχρι την ασφάλεια και την αμυντική απεξάρτηση από τις ΗΠΑ. Μέσα στη νέα γεωστρατηγική πραγματικότητα φαίνεται ότι κερδίζει έδαφος μια ιδέα που συζητείτο εδώ και πολύ καιρό: μια Ευρώπη πολλών ταχυτήτων, ή αλλιώς το «ευρωπαϊκό κρεμμύδι».
Η πρώτη εφαρμογή της προσέγγισης της «ενισχυμένης συνεργασίας» έγινε στις αρχές της εβδομάδας στις Βρυξέλλες, όπου οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ προχώρησαν τη λύση που είχε αποφασισθεί στη σύνοδο κορυφής στο θέμα της χρηματοδότησης της Ουκρανίας.
Το δάνειο των 90 δισ. προς το Κίεβο θα χρηματοδοτηθεί με κοινό ομόλογο στο οποίο τρεις χώρες – Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία – επέλεξαν να μη συμμετέχουν. Στο εσωτερικό της ΕΕ φαίνεται να δημιουργούνται διάφορες ομάδες, όπως η λεγόμενη «Ε6» (Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Πολωνία και Ισπανία), μια ευρύτερη εκδοχή του άξονα Βερολίνου – Ρώμης που φαίνεται να ισχυροποιείται πολύ τον τελευταίο καιρό, αναδεικνύοντας τις διαφορές που έχουν με το Παρίσι.
Στο πλαίσιο αυτό η εβδομάδα ήταν σημαντική και για την Ελλάδα με την επίσκεψη του έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην Αγκυρα. Οι συζητήσεις του με τον τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν ακούμπησαν τα δύσκολα θέματα, έδειξαν όμως πως και οι δύο χώρες επιθυμούν έναν διάλογο, ώστε να αποφευχθεί η εμπλοκή ενός αμερικανού προέδρου που δείχνει έντονα σημάδια παρεμβατικότητας.
Το ενδιαφέρον την Πέμπτη μεταφέρθηκε στη βελγική ύπαιθρο και στο κάστρο Αλντεν Μπίζεν στην άτυπη σύνοδο κορυφής, όπου ο Ντράγκι «μάλωσε» τους 27 ηγέτες για την ολιγωρία τους όσον αφορά την οικονομία και ζήτησε επενδύσεις 800 δισ. ευρώ ετησίως.
Παρά τις διαφορές, κυρίως σε θέματα έκδοσης ευρωομολόγων, συμφωνήθηκε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα, να ολοκληρωθεί η ενιαία αγορά, να απλουστευθούν οι κανονισμοί και να μειωθούν οι τιμές ενέργειας. Στο περιθώριο της συνόδου ανακοινώθηκε μια νέα ομάδα εργασίας, υπό την ηγεσία της Ιταλίας, της Γερμανίας και του Βελγίου για το θέμα της ανταγωνιστικότητας, στην οποία συμμετείχαν μόνο 19 χώρες. Αλλη μια ένδειξη ότι ήδη δημιουργείται μια Ευρώπη πολλών ταχυτήτων – αυτό που ξεκίνησε ως αστείο του βέλγου πρωθυπουργού Μπαρτ ντε Βέβερ ότι η Ευρωπαϊκή «Union» (Ενωση) ακούγεται από κάποιους, που έχουν βαριά προφορά, ως «onion» (κρεμμύδι) εξελίσσεται σε πραγματικότητα με μια ΕΕ με πολλαπλές στρώσεις, σαν κρεμμύδι, όπως έγραψε ο «Economist».
Η εβδομάδα κλείνει με τους ευρωπαίους ηγέτες να στρέφουν την προσοχή τους στη Διεθνή Διάσκεψη για την Ασφάλεια στο Μόναχο, που ξεκίνησε χθες, ενώ έχουν στο μυαλό τους το πώς η Ευρώπη θα αποδεσμευθεί αμυντικά, και με ασφάλεια, από τις ΗΠΑ. «Τα πάμε πολύ καλά» με την Ευρώπη, δήλωσε χθες ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. «Διαπραγματευόμαστε».
H ομιλία του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο σήμερα, δεν αναμένεται να είναι τόσο σκληρή όσο η περσινή, όμως η χθεσινή του δήλωση ότι «ο παλιός κόσμος στον οποίο μεγαλώσαμε έχει φύγει και πρέπει να εξετάσουμε ποιος είναι ο ρόλος μας στον καινούργιο που διαμορφώνεται», δεν αφήνει περιθώρια για παρανοήσεις.