Ο απόηχος της Αγκυρας – Σε ποια πεδία θα υπάρξει διπλωματική κινητικότητα στα ελληνοτουρκικα
Αν κάτι χαρακτήρισε τη συνάντηση των ηγετών Ελλάδος και Τουρκίας Κυριάκου Μητσοτάκη και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τη σύγκληση του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας, ήταν ο προσεκτικός σχεδιασμός και η επιτυχής διαχείριση των προσδοκιών από τις δύο διπλωματικές υπηρεσίες.
Κρατώντας τον πήχη των τελευταίων χαμηλά, τα δύο μέρη επέτυχαν να αναδείξουν τα όχι ασήμαντα οφέλη της συναντήσεως. Πέραν της υπογραφής επτά διμερών συμφωνιών, η συνάντηση ενενήντα λεπτών των δύο ηγετών μετά ενάμισι έτος υπογράμμισε τη διατήρηση της καλής διαπροσωπικής σχέσεως, η οποία ήταν εμφανής και κατά τις κοινές δηλώσεις στα μέσα ενημερώσεως, ακόμη και όταν δεν υπήρχε σύμπτωση απόψεων.
Αμφότεροι οι ηγέτες συμπεριέλαβαν στις σύντομες δηλώσεις τους τις πάγιες θέσεις των κρατών τους, με τρόπο όμως που να μη δυναμιτίζει το καλό κλίμα και να υπογραμμίζει την κοινή βούληση να μην εκτροχιάσουν οι υπάρχουσες διαφορές την καλλιέργεια κλίματος διαλόγου και επικοινωνίας.
Η αναφορά του προέδρου Ερντογάν στη συμμετοχή της Τουρκίας στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και του Πρωθυπουργού Μητσοτάκη στην άρση του casus belli υποδεικνύουν και ένα πεδίο στο οποίο πιθανότατα θα υπάρξει διπλωματική κινητικότητα κατά το προσεχές μέλλον. Ηταν σαφής και κοινή η διάθεση των δύο ηγετών να μην αφήσουν περιθώρια εμφιλοχωρήσεως μιας αμερικανικής πρωτοβουλίας για την προαγωγή των διμερών σχέσεων και την επίλυση των διμερών διαφορών.
Ενδιαφέρον είχε εξάλλου η κοινή αναφορά στο Παλαιστινιακό και η συμφωνία ότι αμφότερες οι χώρες υποστηρίζουν τη λύση δύο κρατών και καταδικάζουν κάθε ιδέα προσαρτήσεως της Δυτικής Οχθης του Ιορδάνη από το Ισραήλ, η οποία θα ακύρωνε στην πράξη τη δυνατότητα ιδρύσεως παλαιστινιακού κράτους.
Αναλόγως και των εξελίξεων στο «Συμβούλιο Ειρήνης» του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ, δεν αποκλείεται να υπάρξουν και περιθώρια κοινών ελληνοτουρκικών πρωτοβουλιών στο Παλαιστινιακό. Η αναφορά του προέδρου της Τουρκίας στη συμβολή της Ελλάδος ως μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) για τη διαχείριση του Παλαιστινιακού υπογραμμίζει αυτή τη δυνατότητα και αποτελεί έμμεση στήριξη και του Οργανισμού, ο οποίος δέχεται σοβαρές διπλωματικές και οικονομικές πιέσεις από την κυβέρνηση Τραμπ.
Από τη συνάντηση δεν θα μπορούσαν να λείψουν και αναφορές στον στόχο αυξήσεως του ετήσιου όγκου του διμερούς εμπορίου στα δέκα δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το τέλος της δεκαετίας αλλά και του τουρισμού. Η δέσμευση των δύο μερών για την επανάληψη του προγράμματος εκδόσεως τουριστικής βίζας για τούρκους επισκέπτες σε δώδεκα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου συμβάλλει όχι μόνο στην ενίσχυση του τουριστικού εισοδήματος, αλλά και στη διευκόλυνση της επικοινωνίας μεταξύ των δύο λαών.
Τέλος, αξιοσημείωτη εξέλιξη αποτελεί και η αναβίωση του σχεδίου ακτοπλοϊκής συνδέσεως των λιμένων της Θεσσαλονίκης και Σμύρνης, η οποία μπορεί να βοηθήσει τόσο το διμερές εμπόριο όσο και τον τουρισμό. Δεν θα έπρεπε όμως να παραβλέψει κανείς και τη συμβολική διάσταση της συμφωνίας.
Δύο πόλεις με μεγάλο ιστορικό φορτίο και για τις δύο χώρες μπορούν να αναλάβουν σημαντικότερο ρόλο στην προσπάθεια διαλόγου και επικοινωνίας της κοινωνίας των πολιτών Ελλάδος και Τουρκίας και να επωφεληθούν από τους καρπούς της διμερούς συνεργασίας.
Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ