Ένας εφιάλτης ξεπηδά μέσα από το μολυσμένα νερά της Φουκουσίμα

Δεκαπέντε χρόνια μετά την πυρηνική καταστροφή του 2011 στη Φουκουσίμα, νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι βακτήρια εξακολουθούν να ευδοκιμούν στα ραδιενεργά νερά του εργοστασίου. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Keio εντόπισαν μικροοργανισμούς, οι οποίοι, παρότι δεν είναι ανθεκτικοί στην ακτινοβολία, διαβρώνουν μέταλλα, περιπλέκοντας τη διαδικασία αποξήλωσης των αντιδραστήρων. Σύμφωνα με τη μελέτη, εντοπίστηκαν κυρίως τα είδη Limnobacter και Brevirhabdus, τα οποία αποτελούν περίπου το 70% των μικροβιακών κοινοτήτων που σχετίζονται με διάβρωση. Αυτά τα βακτήρια σχηματίζουν βιοφίλμ πάνω σε μεταλλικές επιφάνειες, προστατεύοντάς τες από την ακτινοβολία αλλά προκαλώντας ταυτόχρονα σκουριά.

Η προέλευσή τους φαίνεται να συνδέεται με τη θάλασσα – αποτέλεσμα της εισροής νερού από το τσουνάμι του 2011 – καθώς και με τεχνητά περιβάλλοντα, όπως λύματα και εγκαταστάσεις ψύξης. Τα μικρόβια αυτά μειώνουν την ορατότητα στο εσωτερικό των αντιδραστήρων και επιταχύνουν τη διάβρωση σωληνώσεων, γεγονός που απαιτεί εξειδικευμένες τεχνικές καθαρισμού. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Applied and Environmental Microbiology, δείχνει ότι η ακτινοβολία δεν επέλεξε ανθεκτικά είδη, αλλά ευνόησε βακτήρια με θαλάσσιες προσαρμογές.

Τα βακτήρια αυτά δεν διαθέτουν γενετική «υπεραντοχή» όπως άλλα, επιβιώνουν, όμως, χάρη στα βιοφίλμ και στις χημικές τους προσαρμογές σε ανοξείδωτες επιφάνειες και θαλάσσια περιβάλλοντα. Η έρευνα του Πανεπιστημίου Keio το 2024 επιβεβαιώνει ότι η ακτινοβολία είχε ελάχιστη επίδραση στην επιλογή των ειδών, αναδεικνύοντας τη σημασία της μικροβιακής διάβρωσης ως πρόκληση για τα έργα αποξήλωσης.

Η θαλάσσια προέλευση των βακτηρίων φαίνεται να τα καθιστά ανθεκτικά σε αλάτι, μέταλλα και ιζήματα, χωρίς να απαιτούνται ειδικές μεταλλάξεις. Δοκιμές σε συγγενές είδος, το Limnobacter thiooxidans, έδειξαν αντοχή παρόμοια με εκείνη κοινών βακτηρίων, γεγονός που αποδεικνύει ότι η επιβίωση στο Fukushima δεν οφείλεται σε γενετική υπεραντοχή αλλά σε περιβαλλοντική προσαρμογή.

Το χρονικό του δυστυχήματος

Η Ιαπωνία συμπληρώνει 15 χρόνια από την τριπλή καταστροφή της 11ης Μαρτίου 2011, όταν ένας από τους πιο ισχυρότερους σεισμούς που έχει καταγραφεί ποτέ στον πλανήτη προκάλεσε ένα φονικό τσουνάμι, το οποίο με τη σειρά του αποτέλεσε αιτία για την πυρηνική καταστροφή στη Φουκουσίμα.

Η είδηση από τη μακρινή Ιαπωνία για έναν σεισμό 9 Ρίχτερ προκάλεσε παγκόσμιο συναγερμό και τρόμο.

Σύμφωνα με τις αστυνομικές αρχές της Ιαπωνίας, περισσότερα από 16.000 άτομα έχουν χάσει τη ζωή τους μέχρι σήμερα εξαιτίας άμεσων ή έμμεσων επιπτώσεων του σεισμού, με 10 επιπλέον προστίθενται το 2023 στον μακάβριο κατάλογο. Επιπλεόν, 2.520 άνθρωποι επίσημα θεωρούνται ακόμη αγνοούμενοι.

Στην πραγματικότητα, το τσουνάμι ήταν πολύ πιο καταστροφικό και θανατηφόρο από τον ίδιο τον σεισμό. Τα κύματα του τσουνάμι έφτασαν μέχρι και τα 40 μέτρα σε ορισμένα σημεία, φτάνοντας μέχρι και 20 χλμ. στην ενδοχώρα, καταστρέφοντας πόλεις και χωριά στο πέρασμά τους.

Το πυρηνικό ατύχημα

Το τσουνάμι προκάλεσε πυρηνικά ατυχήματα, κυρίως την κατάρρευση επιπέδου 7 σε τρεις αντιδραστήρες στο συγκρότημα πυρηνικών σταθμών και τις σχετικές ζώνες εκκένωσης έπληξαν εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους.

Οι μονάδες του πυρηνικού σταθμού στην περιοχή Φουκουσίμα της Ιαπωνίας έμειναν χωρίς ηλεκτρική ενέργεια, με αποτέλεσμα να μείνει χωρίς ψύξη η καρδιά του αντιδραστήρα και να λιώσει.

Τα καύσιμα εξαντλήθηκαν σε πολλές ηλεκτρικές γεννήτριες. Η απώλεια ηλεκτρικής ενέργειας σταμάτησε τα συστήματα ψύξης, προκαλώντας τη συσσώρευση θερμότητας.Η συσσώρευση θερμότητας προκάλεσε την παραγωγή αερίου υδρογόνου. Χωρίς εξαερισμό, το αέριο συσσωρεύτηκε μέσα στις δομές συγκράτησης του αντιδραστήρα και τελικάεξερράγη

Την επόμενη ημέρα του σεισμού (12.03) σημειώθηκε η πρώτη έκρηξη στον αντιδραστήρα Νο 1. Στη συνέχεια εκρήξεις σημειώθηκαν και σε άλλους αντιδραστήρες. Ακολούθησε μεγάλη έκλυση ραδιενέργειας στο περιβάλλον και σημαντική ραδιολογική ρύπανση που οδήγησε στη λήψη απόφασης για εκκένωση σε ακτίνα 20 χιλιομέτρων γύρω από τον σταθμό.

Το μυστήριο της τραγωδίας

Σε εξέλιξη βρίσκεται εδώ και χρόνια η προσπάθεια για τον καθαρισμό των υπολειμμάτων του πυρηνικού σταθμού Fukushima Daiichi, με τους συμμετέχοντες στις έρευνες να ετοιμάζονται αφαιρέσουν υπολείμματα καυσίμου από τους αντιδραστήρες του σταθμού προκειμένου να «φανεί» τι υπάρχει μέσα τους, που παραμένει μυστήριο.

Ο σεισμός και το τσουνάμι που ακολούθησε κατέστρεψαν τα συστήματα ψύξης του εργοστασίου της Φουκουσίμα Νταϊτσι, προκαλώντας την τήξη τριών από τους αντιδραστήρες του, απελευθερώνοντας ακτινοβολία και εκδιώκοντας χιλιάδες κατοίκους από τα σπίτια τους. Ορισμένες περιοχές κοντά στο εργοστάσιο είναι ακόμη μη κατοικήσιμες

Το κλειδί για να λυθεί αυτό το μυστήριο είναι ένα δείγμα λιωμένου καυσίμου από το εσωτερικό ενός αντιδραστήρα, δήλωσε ο Akira Ono, επικεφαλής του τμήματος παροπλισμού της Tokyo Electric Power Company Holdings, σε συνέντευξή του στο Associated Press.