Η κλιματική αλλαγή χτύπησε την πόρτα των Ευρωπαίων – Οι 4 στους 5 βιώνουν ήδη τις συνέπειες
Η κλιματική αλλαγή δεν είναι πια μια αφηρημένη απειλή για το μέλλον. Είναι μια καθημερινή εμπειρία για τη μεγάλη πλειονότητα των ευρωπαίων πολιτών, που βλέπουν τα καλοκαίρια να γίνονται αφόρητα, τις πυρκαγιές να πλησιάζουν κατοικημένες περιοχές, το νερό να σπανίζει και τα ακραία καιρικά φαινόμενα να διαταράσσουν την καθημερινότητά τους. Παρ’ όλα αυτά, η Ευρώπη εμφανίζεται «υπερθερμασμένη και απροετοίμαστη», όπως χαρακτηριστικά περιγράφει νέα πανευρωπαϊκή έκθεση.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μεγάλης διαδικτυακής έρευνας, από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (EEA) και το Ευρωπαϊκό Ιδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας (Eurofound), σε περισσότερους από 27.000 πολίτες από 27 ευρωπαϊκές χώρες, τέσσερις στους πέντε δηλώνουν ότι έχουν ήδη βιώσει τουλάχιστον μία σοβαρή επίπτωση της κλιματικής αλλαγής τα τελευταία πέντε χρόνια: ακραία ζέστη, πλημμύρες, πυρκαγιές, λειψυδρία, ισχυρούς ανέμους ή ακόμη και αύξηση των τσιμπημάτων από κουνούπια και τσιμπούρια. Η κλιματική κρίση, με άλλα λόγια, έχει μπει για τα καλά στα σπίτια και στις ζωές των Ευρωπαίων.
Την ίδια στιγμή, η ανησυχία για το μέλλον είναι έντονη. Πάνω από τους μισούς ερωτηθέντες δηλώνουν πολύ ή αρκετά ανήσυχοι για τις ακραία υψηλές θερμοκρασίες που αναμένεται να γίνουν συχνότερες, ενώ αντίστοιχα υψηλά είναι τα ποσοστά ανησυχίας για τις δασικές πυρκαγιές. Παρά την εμπειρία και τον φόβο, όμως, η προετοιμασία παραμένει ανεπαρκής.
Ενας στους πέντε Ευρωπαίους δηλώνει ότι δεν διαθέτει καμία από τις βασικές οικιακές υποδομές προστασίας από τα ακραία καιρικά φαινόμενα: σκίαση, κλιματισμό ή επαρκή αερισμό, μέτρα αντιπλημμυρικής προστασίας, συλλογή βρόχινου νερού ή ασφάλιση έναντι ακραίων καιρικών κινδύνων. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι σχεδόν τέσσερις στους δέκα παραδέχονται πως δεν μπορούν οικονομικά να διατηρήσουν το σπίτι τους επαρκώς δροσερό το καλοκαίρι.
Η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε όλη την Ευρώπη. Στις χώρες της βόρειας Ευρώπης καταγράφεται το χαμηλότερο ποσοστό τόσο εμπειρίας κλιματικών επιπτώσεων όσο και ύπαρξης μέτρων ανθεκτικότητας στα νοικοκυριά, γεγονός που υποδηλώνει μια επικίνδυνη αίσθηση ασφάλειας. Αντίθετα, σε περιοχές που ήδη δοκιμάζονται από υψηλές θερμοκρασίες ή λειψυδρία, οι πολίτες φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη επίγνωση του κινδύνου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι διαθέτουν και τα μέσα για να προστατευτούν.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η κοινωνική διάσταση της κλιματικής κρίσης. Τα ευρήματα δείχνουν ξεκάθαρα ότι οι επιπτώσεις δεν πλήττουν όλους το ίδιο. Τα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα είναι πολύ πιο εκτεθειμένα: τέσσερις φορές περισσότεροι πολίτες από τις οικονομικά ασθενέστερες ομάδες ανέφεραν προβλήματα πρόσβασης σε ασφαλές και καθαρό νερό.
Το βασικό μήνυμα που αναδύεται είναι σαφές: η διασφάλιση της ευημερίας και της ποιότητας ζωής στην Ευρώπη απαιτεί μαζική εφαρμογή μέτρων πρόληψης και προετοιμασίας για τις κλιματικές επιπτώσεις. Αυτό σημαίνει επενδύσεις στις πόλεις, στα κτίρια και στις υποδομές, αλλά και πολιτικές που θα ενισχύσουν την ετοιμότητα των νοικοκυριών με τρόπο οικονομικά προσιτό και κοινωνικά δίκαιο.