Μάχη για την ψήφο των αποδήμων: Επιστολική κάλπη και νέα περιφέρεια στο τραπέζι

Διπλή παρέμβαση τόσο στον τρόπο με τον οποίο θα ψηφίζουν οι Ελληνες του εξωτερικού στις εθνικές εκλογές όσο και στον τρόπο με τον οποίο θα εκπροσωπούνται φέρνει η κυβέρνηση, επιδιώκοντας πρώτη εφαρμογή των ρυθμίσεων στην αναμέτρηση του 2027. Μόνο που το εάν και το πότε θα ισχύσουν οι αλλαγές περνούν από την επίτευξη συναίνεσης, με την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση να ετοιμάζονται για μάχη επιχειρημάτων.

Το νομοσχέδιο του υπουργού Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιου προβλέπει, όπως έγραψαν «ΤΑ ΝΕΑ» (10 Ιανουαρίου, «Διπλός σχεδιασμός για ψήφο από το σπίτι»), αφενός την επέκταση του μοντέλου της επιστολικής ψήφου για τους εκτός επικράτειας εκλογείς και στις εθνικές εκλογές, αφετέρου τη δημιουργία ξεχωριστής περιφέρειας απόδημου Ελληνισμού με τρεις έδρες, οι οποίοι θα κοπούν από το ψηφοδέλτιο Επικρατείας. Το σήμα για την εκκίνηση διακομματικής διαβούλευσης έδωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ανοίγοντας χθες τη συνεδρίαση του πρώτου Υπουργικού Συμβουλίου για το 2026 και μιλώντας για «ακόμα μια σφραγίδα στο διαβατήριο της σύγχρονης Ελλάδας» και για έναν «σημαντικό κρίκο σε μία εποχή που οι σχέσεις με την ομογένεια ενδυναμώνονται».

Την Πέμπτη η πρώτη συνεδρίαση

Η πρόσκληση του Λιβάνιου έφτασε ήδη στα κόμματα για συγκρότηση άτυπης διακομματικής επιτροπής και για την πρώτη συνεδρίασή της το πρωί της ερχόμενης Πέμπτης στο υπουργείο Εσωτερικών. Κατά τον υπουργό, «οι συνθήκες, σήμερα περισσότερο από ποτέ, απαιτούν να κάνουμε το αυτονόητο βήμα, υπερβαίνοντας τις κομματικές γραμμές», ωστόσο διαφαίνεται προσώρας νέο σκηνικό καχυποψίας, με επιφυλάξεις από ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ. Ενδεικτικό ότι η πρώτη αντίδραση του εκπροσώπου Τύπου του ΠΑΣΟΚ Κώστα Τσουκαλά είχε αιχμές για την κυβερνητική διαχείριση: «Είναι από τα σημεία που το πολιτικό σύστημα μπορεί να βρει συνεννόηση, αρκεί να παίζουν όλοι με ανοιχτά χαρτιά» είπε (ERTnews) και έριξε βάρος στον τρόπο που θα έρθουν στη Βουλή οι ρυθμίσεις «διότι η κυβέρνηση έως τώρα έχει μία τάση να μας αιφνιδιάζει».

Τo πολιτικό κλίμα δεν είναι ευοίωνο αλλά υποσκάπτεται με το παραμικρό και στην κυβέρνηση θεωρούν ότι οι αντίπαλοί της τελικά θα στριμωχτούν μπροστά στο αίτημα συναίνεσης και θα δυσκολευτούν να δικαιολογήσουν στους ομογενείς τυχόν προσκόμματα. Ο Μητσοτάκης υπεραμυνόμενος της επιστολής ψήφου επικαλέστηκε τη «θετική εμπειρία» των ευρωεκλογών, όμως θεωρείται δεδομένη η διατύπωση αντιρρήσεων, καθώς έχουν υπάρξει φωνές περί κινδύνου στη μυστικότητα της ψήφου, πιθανών λαθών στην καταμέτρηση φακέλων κ.ο.κ.

Αρα, για την επίτευξη της απαιτούμενης αυξημένης πλειοψηφίας (200 ψήφοι στη Βουλή), ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες. Οι πιο κρίσιμες είναι οι εξής:

1. Για να εφαρμοστεί η επιστολική ψήφος στις εθνικές κάλπες για όσους θα βρίσκονται στο εξωτερικό την Κυριακή των εκλογών απαιτείται «ναι» από τα 2/3 των βουλευτών, αλλιώς θα ισχύει η ψήφος με φυσική παρουσία για όλες τις επόμενες εκλογές. Δηλαδή, ή 200 ψήφοι ή καμία εφαρμογή ούτε το 2027 ούτε στις μεθεπόμενες εκλογές.
2. Για να εφαρμοστεί η περιφέρεια «διασποράς» στις επόμενες εκλογές απαιτούνται 200 ψήφοι, διαφορετικά θα γίνουν με το ισχύον ψηφοδέλτιο Επικρατείας των 15 εδρών, αλλά θα μπορούν οι μεθεπόμενες εκλογές να γίνουν με την ξεχωριστή περιφέρεια αποδήμων.
3. Κάθε κόμμα θα συγκροτήσει το δικό του ψηφοδέλτιο απόδημου Ελληνισμού με έως πέντε υποψηφίους. Ο εκλογέας θα βάζει έναν σταυρό – «θα υπάρχει και εσωτερικός ανταγωνισμός μεταξύ των μεγάλων γεωγραφικών περιφερειών» εκτίμησε ο Μητσοτάκης.
4. Το ψηφοδέλτιο Επικρατείας θα επανέλθει στους 12, όπως ίσχυε έως και τις εκλογές του 2019 και η κατανομή των εδρών στην περιφέρεια απόδημου Ελληνισμού θα γίνεται όπως και σε οποιαδήποτε τριεδρική (Αρκαδία, Αργολίδα κ.λπ.). Οι αλλαγές επηρεάζουν κυρίως τα μικρότερα κόμματα, καθώς μπορεί να δουν τη μοναδική έδρα τους να κατευθύνεται στο εξωτερικό.
5. Οι αιτήσεις θα γίνονται ηλεκτρονικά – είτε με κωδικούς του GOV είτε με ενεργό ελληνικό διαβατήριο. Ο εκλογέας θα μπορεί να παρακολουθεί το «ταξίδι» του φακέλου του και η επιβεβαίωση ταυτοπροσωπίας προβλέπει ψηφιακή συμπλήρωση υπεύθυνης δήλωσης και επιβεβαίωση ταυτότητας ή αποστολή αντιγράφου της δήλωσης και φωτοαντίγραφου ταυτότητας.