Αυξάνονται ραγδαία τα ακραία καιρικά επεισόδια στην Ελλάδα: Τι δείχνουν τα στοιχεία της 26ετίας και γιατί ανησυχούν τους επιστήμονες

H αύξηση των έντονων καιρικών επεισοδίων δεν είναι αίσθηση, αλλά τεκμηριωμένη πραγματικότητα. Η Eλλάδα εκτίθεται ολοένα και περισσότερο σε ακραία καιρικά φαινόμενα, με συνέπειες που δεν περιορίζονται πλέον στη φυσική καταστροφή, αλλά αγγίζουν ευθέως την κοινωνική συνοχή, την οικονομία και την ασφάλεια των πολιτών.

Τα στοιχεία παρουσιάζει η ομάδα Meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών για την περίοδο 2000–2025.

Τι θεωρείται «καιρικό επεισόδιο»

Όπως εξηγεί στα Νέα ο διευθυντής ερευνών του ΕΑΑ Κώστας Λαγουβάρδος, καιρικό επεισόδιο δεν ορίζεται μόνο από την ύπαρξη θυμάτων.

«Μιλάμε για όλα τα έντονα καιρικά φαινόμενα που έχουν σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις. Μπορεί να μην υπάρχουν απώλειες ζωής, αλλά όταν διαταράσσεται σοβαρά η καθημερινότητα, όταν κλείνουν δρόμοι, παραλύουν μετακινήσεις και βασικές λειτουργίες του κράτους, αυτό είναι ένα σοβαρό επεισόδιο».

Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται πλημμύρες, ισχυρές βροχοπτώσεις, ανεμοθύελλες, πολύ ισχυροί άνεμοι, ανεμοστρόβιλοι και κεραυνοί. Δεν περιλαμβάνονται οι δασικές πυρκαγιές ούτε οι καύσωνες, καθώς, όπως επισημαίνει, «είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποδοθούν με ακρίβεια οι απώλειες ζωής απευθείας σε αυτά τα φαινόμενα».

633 επεισόδια και 294 νεκροί από το 2000

Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων hiew-db της μονάδας Μeteo, την περίοδο 2000–2025 καταγράφηκαν 633 καιρικά επεισόδια με κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις και 294 ανθρώπινες απώλειες, κυρίως από πλημμύρες, κεραυνούς και ανεμοθύελλες. Ο ετήσιος μέσος όρος διαμορφώνεται στους 11 θανάτους, αριθμός που, όπως τονίζει ο κ. Λαγουβάρδος, «είναι υψηλός και γίνεται ακόμη πιο ανησυχητικός επειδή αυξάνεται σταθερά με τα χρόνια».

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το 2025 καταγράφεται ως το πρώτο έτος χωρίς ανθρώπινες απώλειες από έντονα καιρικά φαινόμενα από το 2000 και μετά. «Μπορεί να είναι συγκυριακό, αλλά είναι και ένα θετικό σήμα. Δείχνει ότι η έγκαιρη προειδοποίηση και η καλύτερη ενημέρωση μπορούν να σώσουν ζωές», σημειώνει.

Οι πλημμύρες στο επίκεντρο του κινδύνου

Το 65% των επεισοδίων αφορά πλημμύρες, γεγονός που αποτυπώνει τη δομική ευαλωτότητα της χώρας στις έντονες βροχοπτώσεις. Από το σύνολο των περιστατικών, το 32% κατατάσσεται στην κατηγορία 3, δηλαδή στα πιο σοβαρά επεισόδια, με εκτεταμένες επιπτώσεις ή απώλειες ζωής.

Δύο δεκαετίες, μία σαφής επιδείνωση

Η σύγκριση των δύο ίσων περιόδων της 26ετίας είναι αποκαλυπτική:

• 245 επεισόδια την περίοδο 2000–2012
• 388 επεισόδια την περίοδο 2013–2025 αύξηση 58%

Τα σοβαρά επεισόδια κατηγορίας 3 αυξήθηκαν κατά 35%, ενώ οι ανθρώπινες απώλειες εκτινάχθηκαν κατά 72%.

«Αυτό που βιώνουμε όλοι, ότι τα έντονα καιρικά φαινόμενα γίνονται πιο συχνά και πιο δυνατά, αποτυπώνεται πλέον καθαρά στα δεδομένα», τονίζει ο κ. Λαγουβάρδος. Και προσθέτει ότι η τάση αυτή δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά καταγράφεται διεθνώς, σύμφωνα με στοιχεία του παγκόσμιου μετεωρολογικού οργανισμού.

Γιατί αυξάνονται οι απώλειες

Η αύξηση των θυμάτων δεν αποδίδεται αποκλειστικά στην ένταση των φαινομένων. «Είμαστε πιο εκτεθειμένοι και πιο ευάλωτοι», επισημαίνει. Αστικές συγκεντρώσεις, υποδομές που δεν έχουν προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα και συχνά υποτίμηση του κινδύνου εντείνουν τις συνέπειες.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι προειδοποιήσεις της εθνικής μετεωρολογικής υπηρεσίας, ακόμη και όταν φαίνονται «υπερβολικές», έχουν κρίσιμο ρόλο. «Οφείλουμε να ακολουθούμε συγκεκριμένα πρωτόκολλα. Μπορεί κάποιες φορές τα φαινόμενα να είναι ηπιότερα, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις οι προειδοποιήσεις αποδεικνύονται χρήσιμες και προστατεύουν ζωές και περιουσίες».

Ένα πρόβλημα που θα ενταθεί

Το συμπέρασμα των επιστημόνων είναι σαφές: εάν η τάση συνεχιστεί, τα ακραία καιρικά φαινόμενα θα γίνουν ακόμη συχνότερα και εντονότερα. «Πρόκειται για ένα πρόβλημα που δεν είναι παροδικό. Απαιτεί καλύτερη προετοιμασία, πρόληψη και συνειδητοποίηση», καταλήγει ο κ. Λαγουβάρδος.

Τα στοιχεία της 26ετίας λειτουργούν ως ξεκάθαρη προειδοποίηση: η προσαρμογή στα νέα κλιματικά δεδομένα δεν αποτελεί επιλογή, αλλά αναγκαιότητα.