Με το δάχτυλο στη σκανδάλη οι ΗΠΑ για το Ιράν
Ανεβαίνει το θερμόμετρο στις σχέσεις Ουάσιγκτον – Τεχεράνης, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες απέσυραν χθες μέρος του προσωπικού τους από βάσεις στη Μέση Ανατολή αφότου ανώτερος ιρανός αξιωματούχος προειδοποίησε τις γειτονικές χώρες ότι το Ιράν θα χτυπήσει αμερικανικές βάσεις εάν οι Αμερικανοί επιτεθούν. Kάτι που, σύμφωνα με δύο ευρωπαίους αξιωματούχους που μίλησαν στο πρακτορείο Ρόιτερ, αναμένεται να γίνει από στιγμή σε στιγμή, αν δεν έχει γίνει ήδη. Παράλληλα, μια σειρά χώρες της Ευρώπης (Ιταλία, Πολωνία κ.λπ) κάλεσαν τους πολίτες τους να αποχωρήσουν άμεσα από το Ιράν και η Βρετανία έκλεισε προσωρινά την πρεσβεία της.
Η Ντόχα επιβεβαίωσε ότι χθες ελήφθησαν προληπτικά μέτρα στην αμερικανική αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ, συμπεριλαμβανομένης της αποχώρησης μέρους του προσωπικού, λόγω της αυξανόμενης έντασης στην περιοχή. Η Αλ Ουντέιντ είναι η μεγαλύτερη αεροπορική βάση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή με στρατιωτική δύναμη που αριθμεί περί τα 10.000 μέλη. Η βάση στεγάζει επίσης το στρατηγείο της αμερικανικής κεντρικής διοίκησης για τη Μέση Ανατολή. Μια παρόμοια κίνηση, δηλαδή μεταφορά μέρους του προσωπικού σε άλλες αμερικανικές βάσεις στην ευρύτερη περιοχή, είχε γίνει και τον περασμένο Ιούνιο, λίγο πριν από τις αμερικανικές επιθέσεις κατά του Ιράν. Η Τεχεράνη εκτόξευσε πυραύλους κατά της βάσης Αλ Ουντέιντ λίγο αργότερα, ως απάντηση στις αμερικανικές επιδρομές κατά των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Την ίδια ώρα η βίαιη καταστολή στο εσωτερικό της χώρας εντείνεται, με τις Αρχές να γνωστοποιούν ότι οι κρατούμενοι διαδηλωτές θα αντιμετωπίσουν ταχείες δίκες και εκτελέσεις. Το σχετικό σχόλιο μέλους του ανώτατου δικαστηρίου έγινε καθώς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποίησαν ότι οι εκτελέσεις διαδηλωτών θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν σύντομα. Ενας 26χρονος διαδηλωτής, ο Ερφάν Σολτάνι, επρόκειτο να εκτελεστεί χθες, όμως δεν είναι σαφές εάν έγινε κάτι τέτοιο. «Είμαι σε απόλυτο σοκ, νιώθω σαν να βρίσκομαι σε όνειρο» δήλωσε στο CNN η Σομάγιεχ, συγγενής του Σολτάνι. «Ο κόσμος εμπιστεύτηκε τα λόγια του Τραμπ και βγήκε στους δρόμους. Σας ικετεύω, σας παρακαλώ, μην αφήσετε τον Ερφάν να εκτελεστεί».
Σε συνέντευξή του στο CBS News την Τρίτη, ο Τραμπ ορκίστηκε «πολύ ισχυρή δράση» εάν το Ιράν εκτελέσει διαδηλωτές – αν και το βράδυ δήλωσε ότι οι πληροφορίες του αναφέρουν πως οι εκτελέσεις σταμάτησαν–. Κάλεσε επίσης τους Ιρανούς να συνεχίσουν να διαμαρτύρονται και να καταλάβουν τους θεσμούς, δηλώνοντας ότι «η βοήθεια είναι καθ’ οδόν». Ανώτερος ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Ρόιτερ ότι η Τεχεράνη ζήτησε από τους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή να εμποδίσουν την Ουάσιγκτον να επιτεθεί στο Ιράν: «Η Τεχεράνη έχει πει στις χώρες της περιοχής, από τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ μέχρι την Τουρκία, ότι οι αμερικανικές βάσεις σε αυτές τις χώρες θα δεχθούν επίθεση». Οι άμεσες επαφές μεταξύ του ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ έχουν ανασταλεί, πρόσθεσε.
Οι μεγάλες διαδηλώσεις φαίνεται αρχικά να αιφνιδίασαν τις Αρχές, όμως η κυβέρνηση δεν δείχνει, προς το παρόν, να απειλείται και οι μηχανισμοί ασφαλείας της εξακολουθούν να ελέγχουν την κατάσταση, δήλωσε δυτικός αξιωματούχος. «Αν και πολλοί θα ήθελαν αυτές οι διαμαρτυρίες να ανατρέψουν την κυβέρνηση, όπως ακριβώς ανατράπηκε ο σάχης του Ιράν το 1979», γράφει ο Στίβεν Ερλάνγκερ στους «New York Times», «υπάρχει ένας βαθμός ευσεβούς πόθου. Οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούν πως η κυβέρνηση της Τεχεράνης είναι πιθανό να καταστείλει την τρέχουσα αναταραχή, αν και οι διαδηλώσεις αποκαλύπτουν τη λαϊκή δυσαρέσκεια που μπορεί να μην είναι δυνατόν να καταστείλει μακροπρόθεσμα».
«Το καθεστώς ένιωσε μια υπαρξιακή αγωνία και χτύπησε με σιδερένια γροθιά, οπότε πιστεύω ότι αυτός ο γύρος πιθανότατα έχει τελειώσει» σχολιάζει ο Αλί Βαέζ, διευθυντής έργου για το Ιράν στο Διεθνές Κέντρο Κρίσεων, ένα ερευνητικό ίδρυμα.