Πάνος Σκουρολιάκος: «Το βουλευτιλίκι δεν είναι για χόρταση»

Με σαράντα πέντε χρόνια στο θέατρο αλλά και με θητεία στη Βουλή (δύο φορές) ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Πάνος Σκουρολιάκος τώρα πειραματίζεται δημιουργικά με τη ζωή ενός γνωστού καραγκιοζοπαίχτη, αλλά δεν παύει παράλληλα να παρακολουθεί τις πολιτικές εξελίξεις.

Πώς σας γεννήθηκε η αρχική ιδέα να αναπαραστήσετε σε θέατρο τη ζωή ενός καραγκιοζοπαίχτη (σ.σ.: στην παράσταση «Καραγκιοζοπαίχτης νυν και αεί», στο Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, από τις 30 Ιανουαρίου);

Με έναν μαγικό τρόπο εδώ και τουλάχιστον δέκα χρόνια ήθελα να κάνω τη ζωή ενός καραγκιοζοπαίχτη. Αυτό το είχα στο μυαλό μου, αλλά δεν το είχα προσπαθήσει. Στις τελευταίες μου θεατρικές δουλειές ως σκηνοθέτης χρειάστηκε και έβαλα ένα μικρό κομμάτι Καραγκιόζη. Ε, είχε έλθει, λέω, το πλήρωμα του χρόνου. Και μιας και ο καραγκιοζοπαίχτης που συνεργάστηκα μαζί του ήταν και είναι ο Κώστας Σπυρόπουλος, γιος του αείμνηστου Θανάση, ζήτησα και μου έδωσε ένα τεράστιο αρχείο του πατέρα του. Από ημερολόγια, έργα, σκέψεις, ό,τι μπορείς να φανταστείς. Ετσι έκανα έναν μονόλογο που δεν είναι σκέτος μόνο. Εβγαλα ένα κομμάτι 60-70 λεπτών που είναι η ζωή, που είναι ο βίος και η πολιτεία, του Θανάση Σπυρόπουλου. Αλλά δεν είναι μόνο ο ηθοποιός που κάνει τον Θανάση αλλά κι ένας μπερντές που παίζει ο Κώστας και συνδιαλέγεται με τον θεατρικό του πατέρα. Παράλληλα, επειδή στον Καραγκιόζη υπάρχουν τραγούδια για τους ήρωες, έχουμε και μουσικούς που αποδίδουν αυτά τα τραγούδια [Φώτης Τσορανίδης (μουσική επιμέλεια – κιθάρα, τραγούδι) και Γρηγόρης Λάγγας (βιολί)]. Παλιά υπήρχαν ειδικοί τραγουδιστές για αυτή την τέχνη. Και με ειδικό ρεπερτόριο για τις παραστάσεις. Το κομμάτι της μουσικής ήταν ισάξιο με τα άλλα. Ετσι συναντιούνται τρεις τέχνες: το Θέατρο, το Θέατρο Σκιών και η Μουσική. Οχι ανταγωνιστικά, αλλά με καλή πρόθεση κάνουμε μια παράσταση που είναι πρωτότυπη.

Μια λεπτομέρεια που σας έκανε εντύπωση από το αρχείο του Θανάση ή την εν γένει σας έρευνα;

Κατ’ αρχάς, τον Θανάση Σπυρόπουλο τον είχα γνωρίσει πριν από χρόνια στη Ζάκυνθο, σε μια συνάντηση μεσαιωνικού και λαϊκού θεάτρου, και μου είχαν κάνει τότε εντύπωση οι απόψεις του. Διαβάζοντας όλο αυτό το υλικό, βλέπεις έναν άνθρωπο γεμάτο που έχει ζήσει τα πάντα. Με μια αγάπη για τον Καραγκιόζη. Εκεί που διηγείται ένα περιστατικό αστείο, περνά σε μια άλλη διάσταση, που σου έρχεται να κλάψεις. Μου έκανε εντύπωση πόσο αγάπησε την τέχνη του. Μίλαγε για τις φιγούρες του σαν να είναι τα παιδιά του. Σαν να μιλάει για τον γιο του Κώστα.

Τι είναι σημαντικό σε αυτό που λέγεται Θέατρο Σκιών;

Σε αυτές τις δύο δουλειές που είχα βάλει παλιότερα λίγο Καραγκιόζη, γινόταν αμέσως πρωταγωνιστής. Καπέλωνε όλους τους άλλους. Και σε αυτόν τον ψηφιακό κόσμο, όταν τα παιδιά που είναι χωμένα στις πλατφόρμες αντιμετωπίζουν τον Καραγκιόζη, γίνονται άλλοι άνθρωποι. Οχι όμως μόνο τα παιδιά και το λαϊκό κοινό, μα και το πεπαιδευμένο. Ο Καραγκιόζης ξεκίνησε από την Απω Ανατολή και διά μέσου των αιώνων ξεπέζεψε στην Τουρκία. Στην Ελλάδα τον μεταμορφώσαμε σε κάτι άλλο. Πολλοί ισχυρίζονται πως απλώς η τέχνη είναι δάνειο από την Τουρκία. Δεν είναι έτσι. Οπως έλεγε και ο Θανάσης, ξέρουμε για κάθε φιγούρα πότε και από ποιον δημιουργήθηκε. Ο πρώτος, ο Μίμαρος, έβαλε το Κολλητήρι. Ο Ρούλιας έκανε τον Μπαρμπα-Γιώργο. Και υπήρξε εξέλιξη για τον κάθε ήρωα. Στην ελληνική επαρχία ήταν μέχρι το 1950-60 κραταιός ο Καραγκιόζης. Μετά άρχισε η πτώση του. Και από το 1970 οι καραγκιοζοπαίχτες – λέει πάντα ο Θανάσης – αναγκάζονταν να αλλάξουν επάγγελμα. Διηγείται, ας πούμε, τι παγίδες έστηνε η Εφορία ή η Χωροφυλακή στο Θέατρο Σκιών. Ο Θανάσης έφτασε να παίξει στο Καστρί, στο σπίτι του Ανδρέα Παπανδρέου.

Εχει πολιτική χροιά;

Πολιτικές χροιές έχει με την έννοια πως ο Καραγκιόζης εκπροσωπεί τον απλό λαό. Μέσα από μια σατιρική ατμόσφαιρα, γελαστική καλύτερα, καταγράφεται το τι περνάει ο κάθε λαός. Και όχι μόνον ο δικός μας.

Πότε ξεκινάτε στο θέατρο εσείς;

Το 1979, με τον Σπύρο Ευαγγελάτο, με την «Ψυχοστασία» (σ.σ.: σύνθεση αποσπασμάτων του Αισχύλου) στο Ηρώδειο και την Επίδαυρο.

Κάνανε κι αυτοί, οι του Θεάτρου Σκιών, μπουλούκια, όπως παλιά εσείς οι ηθοποιοί, ή περιοδείες, αν θέλετε. Και κάπως συνέκλιναν οι πορείες σας, φαντάζομαι…

Εχω μερίδιο ευθύνης για τις σόλο παραστάσεις. Οταν ήμουν καλλιτεχνικός διευθυντής στη Ρούμελη, καθιερώσαμε ένα φεστιβάλ για σολίστες και ερμηνευτές. Οταν έγινε η Πολιτιστική Ολυμπιάδα, το πρότεινα και έγινε δεκτό και έπαιξαν τότε μεγάλοι ηθοποιοί μονοπρόσωπες παραστάσεις. Αναπτύχθηκε αυτό το είδος και σήμερα είναι σε πλήρη ισχύ. Μπουλούκια δεν πρόλαβα. Τελικά όμως βγαίνει το συμπέρασμα πως η πορεία ενός μεγάλου τραγωδού σε μεγάλα θέατρα και ενός λαϊκού μπουλουκτσή είναι κοινή. Ενός σπουδαίου μαέστρου κι ενός ταπεινού ηθοποιού.

Εχει αλλάξει το θέατρο σήμερα από τότε που εσείς ξεκινήσατε;

Α ναι. Αλλάζει, ανανεώνεται. Κάποια είναι καλά και μένουν, κάποια όχι. Μια εποχή είχαν το μικρόφωνο και λέγανε την ατάκα τους. Ως μοντερνιά, ως προχώρημα τάχα. Τελείωσε πολύ νωρίς.

Ποια η τάση σήμερα;

Σήμερα γράφονται πολύ περισσότερα νέα ελληνικά έργα και είναι σημαντικό. Οταν έκλεισε ο κύκλος της εποχής του Ιάκωβου Καμπανέλλη αλλά και λίγο μετά με τον Μουρσελά, τον Σκούρτη, τον Στρατή Καρρά, τον Ευθυμιάδη, περάσαμε έναν κενό που δεν γράφονταν καθόλου σχεδόν. Σήμερα αναζητεί ο δημιουργός, σκηνοθέτης, ηθοποιός κ.τ.λ. την προσωπική γραμμή. Οφείλουμε πολλά σε μια προγενέστερη άνθηση στο Θέατρο Τέχνης και στο θέατρο Στοά. Ο Κάρολος Κουν ενέπνεε τους συγγραφείς, όπως και ο Θανάσης Παπαγεωργίου.

Εχετε κάνει βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ δύο φορές. Τι σχόλιο κάνετε για το σήμερα της Κεντροαριστεράς – Αριστεράς;

Η Αριστερά έχει πολλά στοιχεία που θυμίζουν τον χριστιανισμό. Προχωρούν με πολλές διασπάσεις και δόγματα. Ο χριστιανισμός κατάφερε, πάρα αυτή την πραγματικότητα, να επικρατήσει. Η Αριστερά, όχι. Βλέπεις κάποιους που παίρνουν θέσεις, πως νομίζουν πως είναι τρανοί. Εγώ έλεγα πως το βουλευτιλίκι δεν είναι για χόρταση. Θα προσφέρουμε όσο μπορούμε και θα συνεχίσουμε τη δουλειά μας. Σήμερα παρακολουθώ τις διεργασίες. Και είμαι ευτυχής αφού υπηρετώ αυτό το όραμα από τη χούντα ακόμη.

Εχετε ελπίδα από τις νέες πρωτοβουλίες του Αλέξη Τσίπρα;

Πιστεύω στην καινούργια του πορεία και θέλω να πιστεύω πως θα επιλέξει ανθρώπους που δεν θα τον εκθέσουν.