Πίσω από τα «ρεπορτάζ του τρόμου»
Ο νομικός κόσμος είχε εγκαίρως προειδοποιήσει: Ο ποινικός λαϊκισμός στην Ελλάδα έχει καταστεί πραγματική πολιτική με απτούς κοινωνικούς δείκτες. Τα στατιστικά στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Αντεγκληματικής Πολιτικής δείχνουν ότι ο πληθυσμός των κρατουμένων είναι ο μέγιστος της τελευταίας δεκαετίας, με σύνολο 13.583 κρατουμένους σε σωφρονιστικά καταστήματα μέγιστης συνολικής χωρητικότητας 10.763. Πρόκειται για αύξηση της τάξεως του 30% κι υπερπληρότητα που αγγίζει το 245%-250%. Την (ανατριχιαστική) κατάσταση που επικρατεί εντός τους έχει ήδη εκθέσει ο Συνήγορος του Πολίτη, ενώ η χώρα μας έχει ήδη υποστεί τις κυρώσεις της Επιτροπής Πρόληψης των Βασανιστηρίων (CPT) του Συμβουλίου της Ευρώπης, γεγονός που αναμένεται να επαναληφθεί, καθώς οι συνθήκες διαβίωσης επιδεινώνονται. Ουδείς συγκινείται, άλλωστε, από το ότι η χώρα μας ξεφτιλίζεται.
Τα ακόμη πιο ανησυχητικά στοιχεία, όμως, είναι οι λεπτομέρειες που όλοι προσπερνούν με την ίδια ευκολία που παρακολουθούν το επόμενο «ρεπορτάζ του τρόμου». Το πρώτο είναι ότι ο υπερπληθυσμός δεν οφείλεται στο βαρύ έγκλημα, αλλά στη ραγδαία αύξηση των εκτίσεων ποινών φυλάκισης για πλημμελήματα. Σύμφωνα με ανάλυση που δημοσίευσε ο αναπληρωτής καθηγητής της Νομικής του ΔΠΘ, Κώστας Κοσμάτος, οι κρατούμενοι που εκτίουν ποινή φυλάκισης έως 6 μήνες σχεδόν διπλασιάστηκαν μεταξύ 2024 και 2025 (από 122 σε 247), οι ποινές 1-2 ετών αυξήθηκαν θεαματικά (316 το 2024 σε 620 το 2026) ενώ, αντίθετα, οι ισοβίτες παρουσιάζουν μείωση.
Και το χειρότερο; Οι ανήλικοι κρατούμενοι έχουν φτάσει τους 104, από τους 30 που ήταν το 2024. Οι αριθμοί δείχνουν πως οι συλλήψεις παιδιών και εφήβων είναι πράγματι πολλές αλλά μεγάλο μέρος αυτών αφορά μικρότερης βαρύτητας αδικήματα που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες δεν οδηγούν στο ίδιο, δραματικό, τελικό στάδιο.
Οποιος έχει κάνει ελάχιστη έρευνα για το ζήτημα της ανήλικης εγκληματικότητας και της παιδικής προστασίας στην Ελλάδα, μπορεί να βεβαιώσει ότι η πρόληψη είναι οριακά ανύπαρκτη, ενώ ένα πέρασμα από τις φυλακές ανηλίκων είναι κάτι σαν φοίτηση σε κολέγιο σοφιστικέ εγκληματικότητας. Παρ’ όλα αυτά η δημόσια συζήτηση από τους πολιτικούς και (συγγνώμη) τους δημοσιογράφους, αντί να ασχοληθεί σοβαρά με την αποτυχία του συστήματος αναλίσκεται στη θεατρική οργή. Κάπως έτσι, η πολιτεία έχει εγκαταλείψει την πρόληψη για χάρη του εντυπωσιασμού, με ένα λαϊκίστικο μηχανισμό που γεμίζει φυλακές χωρίς καμία πρόνοια. Οφείλουμε να σοβαρευτούμε.